Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Теңіз құсының түрі
Species of seabird
Guillemot – Alcidae немесе аук тұқымдастығына жататын бірнеше теңіз құсының жалпы атауы (Charadriiformes қатарының бөлігі). Еуропада бұл термин екі туысты қамтиды: Uria және Cepphus. Солтүстік Америкада Uria түрлерін мурр деп, ал тек Cepphus түрлерін "гильмоттар" деп атайды. Бұл француз тілінен алынған сөз, William есімінің бір түрінен шыққан, қараңыз. Uria-ның екі тірі түрі, сондай-ақ қазылқан, көгершін және жойылып кеткен үлкен алабұлақ, Alcini тайпасын құрайды. Олардың құрсағы анық ақ, мүсіктері Cepphus-ке қарағанда жуан және ұзын, және көбею маусымында жартастарда өте тығыз колониялар құрайды. Guillemot жұмыртқалары ірі (әйелдердің салмағының шамамен 11%), алмұрт тәрізді және түрлі-түсті, сондықтан жұмыртқа жинаушылар үшін тартымды нысана болып табылады. Cepphus-тың үш түрі өз тайпасын құрайды: Cepphini. Олар Uria түрлерінен кішірек, қара құрсақтары, дөңгелек бас және ашық қызыл аяқтары бар.
Guillemot is the common name for several species of seabird in the Alcidae or auk family (part of the order Charadriiformes). In Europe, the term covers two genera: Uria and Cepphus. In North America the Uria species are called murres and only the Cepphus species are called "guillemots". This word of French origin derives from a form of the name William, cf. The two living species of Uria, together with the razorbill, dovekie, and the extinct great auk, make up the tribe Alcini. They have distinctly white bellies, thicker and longer bills than Cepphus, and form very dense colonies on cliffs during the reproductive season. Guillemot eggs are large (around 11% of female weight), pyriform in shape, and colourful, making them attractive targets for egg collectors. The three living species of Cepphus form a tribe of their own: Cepphini. They are smaller than the Uria species and have black bellies, rounder heads and bright red feet.
Пириформ жұмыртқасы
Гиллемоттар тығыз көбейетін колонияларда жардың шетіне бір пириформды (мұрт пішінді) жұмыртқаны тікелей салады; олар ұя салмайды, бұл оларға жардың тегіс емес шеттерінде де бір-біріне жақын ұя жасауға мүмкіндік береді, ал тығыздық олардың жұмыртқалары мен балапандарын жыртқыш шағалалардан қорғайды. Жұмыртқаның шеттен құлап кетуі мүмкін сияқты көрінеді, бірақ бұл көбінесе болмайды. Екі түсіндірілген нәрсеге де дәлел жоқ. Дегенмен, тәжірибе жүзінде тік беткейге қойылған пириформды жұмыртқа домалаған жоқ, ал сүйірлігі аз және эллипсоидты жұмыртқа домалап кетті. Орнитолог Тим Биркхед тәжірибе жасап, пириформды жұмыртқаның домалаған доғасы көптеген жарлардағыдан кең екенін анықтады, сондықтан ол құлаудан қорғамайды. Оның пікірінше, жұмыртқаның тұрақтылығы оның жерге тік орналасқан ұзын жиегіне байланысты, бұл оның қозғалуы мен құлау мүмкіндігін азайтады. 1920 жылдардың соңына дейін Шотландияның Сент-Килда аралдарында гиллемот жұмыртқаларын жартасқа өрлеп шыққан ер адамдар жинаған. Жұмыртқалар Сент-Килданың шөптесіне көміліп, суық, солтүстік қыста жеу үшін сақталған. Жұмыртқаның дәмі мен қоректік құндылығы қаз жұмыртқасына ұқсас деп есептелген.
Guillemots lay a single pyriform (pear shaped) egg directly on a cliff edge in dense breeding colonies; they do not build a nest, allowing them to nest close to one another even on uneven cliff edges, the density protecting their eggs and chicks from predatory gulls. While the egg would seem vulnerable to rolling off the edge, this does not usually happen. There is no evidence for either explanation. However, a pyriform egg placed experimentally on a steep slope did not roll, while a less pointed and more ellipsoidal egg did. Ornithologist Tim Birkhead experimented, and found that the arc that a pyriform egg rolls in is wider than most cliff ledges, so not protective against falls. He attributed the egg's stability to its long straight edge resting on the ground, creating more friction and making it less likely to move and fall. Guillemot eggs were collected until the late 1920s in Scotland's St Kilda islands by their men scaling the cliffs. The eggs were buried in St Kilda peat ash to be eaten through the cold, northern winters. The eggs were considered to be similar to duck eggs in taste and nutrition.
Балапандардың секіруі
Гиллемот балапандары теңіз жағасындағы тік жартастарда туады. Олар қанаттары жете ұшуға мүмкіндік бермей тұрып, жартастың бетінен секіріп төмен түседі, сондықтан ұшудың орнына парашютпендей сырғанап жерге қарай түседі. Тығыз, жұмсақ қауырсындары мен жетілмеген қанаттары оларға жерге құлағанда ауыр жарақат алудан сақталады, сол себепті жерге тигеннен кейін аздап секіріп, домалап жүреді.
Guillemot chicks are born on rocky cliffs near the seaside. They leave the nest by jumping off the cliffsides before their wings are strong enough to allow them to fly, so they parachute down toward the ground as opposed to flying. Their dense, downy feathers and underdeveloped wings allow them to avoid serious harm when falling to the ground, so they bounce around slightly after hitting the ground.