Кіріспе

Германияның солтүстік-батысындағы Төменгі Саксониядағы қала. Эмден – Германияның солтүстік-батысындағы Төменгі Саксониядағы тәуелсіз қала және теңіз порты. Ол Шығыс Фризия аймағының бас қаласы болып табылады және 2011 жылы халық саны 51 528 адамды құрады.

Тарих

Эмденнің нақты құрылған күні белгісіз, бірақ ол кем дегенде 8 ғасырдан бері бар. Эмденнің бұрынғы атаулары: Сетутанда, Амутон, Эмбда, Эмда, Эмбден және Эмбдерленд. 1495 жылы император Максимилиан I қалалық құқық пен қаланың гербін – «Қабырғадағы кішкентай періште» (Engelke up de Muer) – сыйлады. 16 ғасырда Эмден графша Анна фон Ольденбургтің басшылығымен, лютерандық және католицизм арасындағы діни «үшінші жолды» табуға бейілді болғандықтан, протестанттық реформацияның маңызды орталығына айналды. 1542 жылы ол поляк ақсүйегі Джон Ласкині (немесе Йоханнес Ласконы) Эмдендегі протестанттық шіркеудің пасторы болуға шақырды, ол жеті жыл бойы Шығыс Фризия аймағында жаңа дінді таратумен айналысты. Бірақ 1549 жылы император Карл V-тің қысымымен графша Ласкині Англияға кетуге мәжбүр етті, осымен тәжірибе аяқталды. Дегенмен, бұл мұра Нидерландыдағы реформация үшін маңызды болды. 16 ғасырдың соңында Эмден зор өркендеуді бастан өткерді. Голландиялық көтерілістің басында испандықтардың Фландрия және Брабант порттарын блокадалауына байланысты Эмден Солтүстік теңіздегі ең ірі транзиттік портына айналды. Фландрия мен Брабант герцогтығынан мыңдаған протестант босқындары испандық билеушілердің қуғынынан қашып, протестант қаласы Эмденге келді. Осы кезеңде басым түрі кальвинистік болған Эмден Шығыс Фризеландияның лютерандық графтарымен қақтығысқа түсті. 1595 жылғы Эмден революциясы нәтижесінде Эмден жеке қала-мемлекетке айналды. Голландия Республикасының қолдауымен Эмден Голландия Республикасының қорғауындағы еркін басқарылатын қалаға айналды. Брабант диалектісі сауда және азаматтық басқарудың ресми тілі болды. 17 ғасырда Эмден Диедерик Янс сияқты көптеген голландиялық және фламанд иммигранттарының арқасында өте бай қала болды. Грэфф. Ол сол кезде реформаланған протестантизмнің орталығы еді. Саяси теоретик Иоганн Алтузиус 1604 жылдан 1638 жылға дейін Синдик қызметін атқарды. Соғыстан кейін Эмден одақтас әскерлердің бақылауына өтті және қайта құру жұмыстары басталды. 1962 жылдың 6 қыркүйегінде, 1944 жылғы шабуылдан тура 18 жыл өткен соң, қазіргі Эмден қалалық әкімдігі ресми түрде ашылды.

Экономика

Эмдендегі басты өнеркәсіп салалары – автомобиль өндірісі және кеме жасау. Volkswagen компаниясы Volkswagen Passat автокөлігін құрастыратын ірі зауытты басқарады, онда шамамен 10 000 адам жұмыс істейді. Эмден порты сонымен қатар Еуропадағы автомобиль тасымалының үш ірі портының бірі болып табылады (Бельгиядағы Зеебрюгге және Германиядағы Бремерхафенмен бірге). 2017 жылы 1,4 миллионнан астам автомобиль импортталды және экспортталды. ThyssenKrupp компаниясының еншілес кәсіпорны Nordseewerke шамамен 1400 кеме жасаушыны жұмысқа алып, конвенциялық суасты кемелерін жасауға маманданған. Ол сонымен қатар түрлі жүк кемелерін, сондай-ақ мұзжарғыш, дреджерлер және осы сияқты арнайы мақсаттағы кемелерді де шығарады. Тағы бір маңызды экономикалық сектор – туризм, негізінен Солтүстік теңіз жағалауындағы ауылдарда демалатын туристер үшін күндізгі саяхаттар ұйымдастыру. 1973 жылы қолданбалы ғылымдар университеті (Fachhochschule) ашылды. Қазіргі таңда 4240-қа жуық студент оқып жатыр, олардың көп бөлігі техникалық мамандықтарды меңгеруде. Ostfriesische Lufttransport әуе компаниясының бас кеңсесі Эмденде орналасқан еді.

Спорт

Футболдан ең жоғары лигада ойнайтын клуб – BSV Kickers Emden. Стадионның сыйымдылығы 7200 адамға дейін шектелген, себебі Германия футбол федерациясы қауіпсіздік талаптарын қойған. 1994 жылы Гамбургер СВ резервтік құрамасына қарсы өткен матчты шамамен 12000 көрермен тамашалаған, бұл клуб тарихындағы рекордты көрсеткіш. Сол маусымда "Кикерс Эмден" 3-ші лигада бірінші орынды алды, бірақ жоғары лигаға өте алмады, себебі өту турнирінде жеңіліске ұшырады. Эмден Солтүстік теңізіне де, Емс өзеніне де, сондай-ақ көптеген кішкентай өзендер мен каналдарға да жақын орналасқандықтан, жергілікті тұрғындар мен туристер арасында су спорты түрлері өте танымал.