Кіріспе

1919 жылғы Ирландия Республикасының Ұлыбританиядан тәуелсіздігін жариялаған құжат – Тәуелсіздік декларациясы (Forógra na Saoirse,) – 1919 жылғы 21 қаңтарда Дублиндегі Мансион-хауста өткен Ирландия Республикасының революциялық парламенті – Dáil Éireann-ның алғашқы отырысында қабылданған құжат. Ол 1918 жылғы желтоқсандағы Синн Фэйннің сайлау манифестінен туындады. Декларацияның мәтіні үш тілде: ирланд, ағылшын және француз тілдерінде қабылданды.

Қолданылу аясы

Ирландия Республикасы бүкіл Ирландия аралына билік ету құқығын жариялады. Декларацияда 32 округтен тұратын географиялық аралдың тәуелсіздігі еске алынбады, тек "ирланд ұлтының" немесе "ирланд халқының" тәуелсіздігі туралы мәлімделді. Ол Ирландияның Лорд-лейтенантының британдық әкімшілігімен бақталасты, бірақ Ирландияның Тәуелсіздік соғысы барысында көптеген ирландтардың көзінде заңдылығы артты. 1922 жылы Англо-ирланд келісімінен кейін Ирландия еркін мемлекеті оны қабылдады. Халықаралық құқық бойынша, декларация "мемлекеттік құрудың декларативтік теориясы" принципін қанағаттандырды, бірақ 1919 жылы дерлік барлық мемлекеттер "мемлекеттік құрудың конститутивтік теориясын" ұстанды және осы себепті Ирландия Республикасын мойындамады.

1916 жылғы жарияланғаны ратификацияланды

Тәуелсіздік декларациясы арқылы Дэйл 1916 жылғы Пасхада жарияланған Ирландия Республикасының бұрынғы хабарламасын ратификациялады. Бұл хабарлама сайланған органмен емес, тек Ирландия халқының атынан әрекет етуді мәлімдеген Пасха көтерілісшілерімен қабылданған болатын. Хабарламадан өзгеше, Тәуелсіздік декларациясы кейін де-факто саяси органдардың құрылуымен қатар жүрді. Декларацияның шешуші жолында былай делінген:

Біз, ұлттық парламентте жиналған ежелгі ирланд халқының сайланған өкілдері, Ирландия ұлтының атынан Ирландия Республикасының құрылуын ратификациялаймыз және өзіміз бен халқымыз осы декларацияны барлық мүмкіндіктерімізбен жүзеге асыруға уәде береміз.

Ағылшын гарнизоны

Біз Ирландиядағы шетелдік үкіметті ұлттық құқығымызға жасалған шабуыл деп жариялаймыз және оны ешқашан мойындамаймыз. Біз ағылшын гарнизонының елімізден шығып кетуін талап етеміз. Оккупациялық "ағылшын гарнизонына" әртүрлі түсініктемелер берілді. Бұл 1919 жылғы қаңтарда Ирландия Республикасының Ұлыбританияға соғыс жариялауға ең жақын келген сәті болды, өйткені шабуыл жасалғанын мәлімдеді, сондықтан одан кейін жасалған кез келген әскери амалдар басып алушыларды жоюға бағытталды. Лондон үкіметі бұл мәлімдемені ирланд аудиториясына арналған деп есептеп, соғыс жариялау ретінде қарастырмады. Ирландияның Тәуелсіздік соғысы Типерри округіндегі Солохедбегте бірнеше рет хаостақ оқ атылған күні басталғанда, британдықтар оны полициялық мәселе деп қарады. 1920 жылғы тамыз айында Ирландия Республикалық Армиясы (ИРА) оған адалдық серт бергенге дейін, Дэйлдің ИРА-ны бақылауға құқығы болмады.

700 жыл

Және жеті жүз жыл бойы ирланд халқы шетелдік билікті мойынламаған және оған қарсы бірнеше рет қарулы қарсылық көрсеткен. Бұл ағылшын және кейін британдық әкімшіліктерге қарсы көтерілістердің "апостолдық тізбегіне" негізделген, 1168–71 жылдардағы англо-нормандық шапқыш шабуылға дейін, шамамен 1160 жылдардағы Гелл әлеміндегі соңғы толық тәуелсіз Ирландияны орналастырды. Декларацияда 1594–1603, 1641–50, 1689–91, 1798, 1803, 1848, 1867 және 1916 жылдардағы соғыстар мен көтерілістерді тәжге қатысты немесе қатыспаған Ирландияның өзін-өзі басқару құқығын қайтаруға жасалған үздіксіз тырастың жалғасы деп қарастырылды.