Кіріспе

Ағылшын епискобы Джон Айлмер (Ælmer немесе Elmer; 1521 – 3 маусым 1594) – ағылшын епискобы, конституциялық құқық сақтаушы және грек ғалымы.

Ерте өмір және мансап

Ол Норфолк графтығының Тилни Сент-Лоуренс ауылында дүниеге келді. Бала кезінде оның ептілігін Дорсеттің 3-ші маркизі, кейін Саффолк герцогы атанған Генри Грей байқап, оны Кембриджге жіберді, онда ол Квинс колледжінің мүшесі болған көрінеді. Шамамен 1541 жылы ол герцогтың капелланы және оның қызы, леди Джейн Грейдің грек тілінен сабақ беретін ұстазы болды. Оның алғашқы лауазымы Линкольн епархиясындағы Стоу архидиаконы болды, бірақ Конвокацияда транссубстанциация доктринасына қарсылығы оны лауазымынан алуға және Швейцарияға қашуға мәжбүр етті. Швейцарияда ол Джон Нокстің әйгілі «Әйелдердің құрметсіз билігіне қарсы жарылысы» атты еңбегіне «Адал және адал поддандылар үшін пана» деген тақырыпта жауап жазды және Джон Фокске шейіттердің істерін латын тіліне аударуға көмектесті. Елизавета таққа отырғаннан кейін ол Англияға оралды. 1558 жылы Айлмер өз париялықтарын дінге құлшыныс пен патриотизмге толуға шақырып: «Құдай – ағылшын!» деп жариялады. 1559 жылы ол Стоу архидиаконы лауазымын қайта иеленді, ал 1562 жылы Линкольн архидиаконы болды. Ол 1563 жылғы Англия шіркеуінің доктринасы мен тәртібін реформалаған және бекіткен Конвокацияның мүшесі болды. 1577 жылы ол Лондон епископы болып сайланды және осы лауазымда діни мәселелерде өзіне қарсы шыққан, пуритан немесе католик болсын, баршаға қатыгездік танытып, жаман аты шықты. Оны басқа епархияға ауыстыруға әртүрлі әрекеттер жасалды. Ол танымал Марпрелат трактаттарында жиі сынға ұшырады және Эдмунд Спенсердің «Шепард күнтізбесінде» (шілде айы) «Моррелл» – жаман бақташы ретінде сипатталды. Оның ғалым ретіндегі беделі, ол өмір сүрген өткелді кезеңде епископ ретіндегі тиімсіздігімен тең бола алмайды. Оның өмірбаянын Джон Стрип 1701 жылы жазды. 1594 жылы қайтыс болып, Святой Павел соборында жерленді. Оның бірнеше баласы болды; оның үлкен ұлы Самуэль 1626 жылы Саффолк графтығының жоғары шерифі болды.

Шығармалары

Айлмер, Джон Понет және Стивен Гардинер сияқты, Тюдор Англиясында классикалық аралас үкіметтің қабылдану тарихындағы маңызды тұлға. Джон Айлмер өзінің «Адал және шын ниетті поддандыларға арналған пана» (1559) атты еңбегін Елизавета I-нің әйел монархиясын қорғау үшін жазды, «балалар мен әйелдердің, немесе әйелсіз адамдардың билігін» және басқа негізде байланыстырды; «магистрат заңдарды басқаратын қала, заңдар магистратты емес: Израильдегі кез келген патша осы мемлекеттік құрылымда Мұсамен белгіленген саясаттан басқа не істей алады?» Оның отандастарын «саясаттың жаңа және тартымды лексикасымен» таныстыруға, оларды классикалық формалар мен терминологиямен таныстыруға жасаған күш-жігері осы басты мақсатына қарағанда екінші деңгейлі деп есептелуі керек. Дегенмен, Айлмер Англияны «кейбір адамдар ойлағандай, қарапайым монархия емес, сондай-ақ қарапайым олигархия немесе демократия емес, осылардың бәрінің аралас билігі» деп сипаттады. 1 Ол аралас мемлекетте «олардың әрқайсысының немесе тиіс болуының тең билігі бар» деп жалғастырды. Ол парламенттегі король, немесе Елизавета жағдайында парламенттегі патшайым, аралас мемлекеттің «бейнесі» емес, «іс жүзіндегі нәрсе» екенін дәлелдеді. Парламентте үш қабатты тапты: «монархияны білдіретін король немесе патшайым; аристократияны білдіретін ақсүйектер; және демократияны білдіретін буржуалар мен рыцарьлар». Оның айтуынша, «Егер Парламент өзінің артықшылықтарын пайдаланса, король оларсыз ештеңе жарлық ете алмайды». Айлмердің пікірінше, королеваның әйелдік кемшіліктерін парламенттік шектеу әйел монархиясының кемшіліктерін азайтуға көмектесер еді. Оның еңбегі, әсіресе Англияны аралас монархия ретінде сипаттауы, кейінгі ағылшын конституционалистері үшін маңызды болды.