Кіріспе

Дальсланд – Швецияның оңтүстігіндегі Гёталандта орналасқан шведтік дәстүрлі провинция. Ванерн көлінің батысында жатқан бұл аймақ, солтүстігінде Вермланд, оңтүстік-шығысында Вестергётланд, батысында Бохуслен және солтүстік-батысында Норвегиямен шектеседі. Провинцияның халық тығыздығы шамамен 14 адам/км² құрайды және маңызды өлшемдегі бір ғана қаласы бар: Åмөл. Жалпы халық саны – 50 604 адам.

Тарих

"Далсланд" термині алғаш рет 1508 жылы қолданылған. Оған дейін "Дал" немесе "де Дал" термині қолданылды, сөзбе-сөз мағынасында "Аңғар" немесе "Аңғарлар", ол Венернге ең жақын оңтүстік аймақтағы екі нақты аңғарға сілтеме жасады. Бұл аймақта шамамен 5000 ежелгі ескерткіш табылды. Олар тұрғындардың шығу тегінің оңтүстікке және Бохуслен провинциясына қатысты екенін көрсетеді; диалектілік зерттеулер мен әлеуметтік аспектілер де ұқсас қорытындыға келді. 13 ғасырда патша Магнус Ладулос тұрғындарын "Венерннің батысындағы Батыс гөтер" деп атады. 1442 жылғы ең көне провинциялық заң аймақты "Вестроготиядағы Даль" деп атады. Барлық дереккөздер олардың Вестергётланд провинциясының алыс бөлігі болғанын көрсетеді. Таулы бөліктері сол кезде "маркерна" деп белгіленді, яғни "шеткі аймақтар" деген мағынаны білдірді. Норвегия шекарасына жақын орналасқандықтан, ол жауапкершілікке ұшырады, бірақ Оңтүстік Бохуслен және Вестергётландқа қарағанда аз. Ол алғаш рет шамамен 1100 жылы норвег Магнус Бос аяқпен басып алды, ол провинцияны король Вальдемар Аттердаг провинциялық шекараларды қайта құрғанға дейін ұстады. Солтүстік жеті жылдық соғыс, әсіресе 1568 жылы, 281 шаруашылықтың өртелуімен, өте ауыр болды. Провинция үшін жағымсыз болған басқа да қақтығыстар 1611-1612, 1644-1645 және 1675-1679 жылдарда болды. Халық саны 1880 жылдан бері азайып келеді, сол кезде 83 000-нан астам адам тұрды, ал Солтүстік Америка мен Норвегияға эмиграцияның есебінен ерте кезеңдегі азаюдың көп бөлігі қамтылды. 1905 жылғы халық санағы бойынша жергілікті халықтың саны 70 486 адамды құрады. Бүгінгі таңда халық саны шамамен 50 000-ға жуық. Дегенмен, провинцияның ең ірі қаласы Амол 1905 жылы 3 858 тұрғыннан қазіргі шамамен 9 000-ға дейін өсті.

Мәдениет

Дальсландтың батыс бөлігіндегі адамдар Бохусландан көшіп келгеніне сендіріледі, бірақ бұл аймақ норвегиялық болғанға дейін көп бұрын болған болуы мүмкін. Вальбо жүздігінің Хёгсетер ауданындағы ерекшелік – қоңыр көздерге және қара шашқа бейімділік, сондай-ақ сәл дөңгелек бет пішіні. Дальсланд муниципалитеттері провинциялық атауды әлі де жиі қолданады, осы арқылы өздерінің тарихын және мәдениетін Батыс Швецияның қалған бөлігінен ажыратады. Мәдени тұрғыдан алғанда, Дальсланд Вярмландқа, сондай-ақ көршілес Вестергётланд және Бохуслен провинцияларына да бірдей жақын.

Тіл

Диалект швед тілінің Дальбо диалектісі деп аталатын түріне жатады. Бұл Гётамаль диалектісінің бір түрі және басқа Гёталанд провинцияларымен тығыз байланысты, бірақ олардан тамақтан шығатын дыбыстың (глухая R) болмауымен ерекшеленеді.

Оның Норвегия шекарасына жақын орналасқандығы оған қосымша ерекшеліктер сыйлаған. Провинция ішінде диалектілер әртүрлі, себебі ол көбінесе төбелі, бірақ шекараға жақын аудандарда халық тығыз қоныстанған. Бұл аймақтар көршілес аймақтардың әсеріне түскен. Бір диалекттік ерекшелік – жергілікті тұрғындардың "bo på Dal" деп айтуы, бұл ағылшын тілінде "Valley-де тұру" деген мағынаны білдіреді, ал әдетте "bo i Västergötland" деп айтылады, яғни "Västergötland-та тұру".

Спорт

Облыстағы футболды Дальсландс Футбол Федерациясы басқарады.