Кіріспе

Даларна (;), сондай-ақ ағылшын тілінде Dalecarlia және Dales деп те аталады, Швецияның орталық бөлігіндегі тарихи провинция. Даларна Härjedalen, Hälsingland, Gästrikland, Västmanland және Värmland аймақтарымен шектеседі. Батысында Норвегиямен шектеседі. Провинцияның шекаралары көбінесе қазіргі Даларна әкімшілік округімен (län) сәйкес келеді. Бұл аймақ оңтүстіктен келген шведтер үшін танымал демалыс орны, олар жаз айларында балыққа толы көлдерімен, кемпингтермен және ормандарымен қызығушылық танытады. Кейбір шведтер Даларнада екінші үйге ие болады немесе жалдап алады, онда көкөніс бақшалары мен алма ағаштарын отырғызады. Маусымның ортасында көптеген кішігірім ауылдар мен ірі қалаларда жазғы тойлаулар мен билер ұйымдастырылады. Даларна – тарихи байланыстарға толы аймақ, оның өнімдері мен халқының өзгеше жергілікті ерекшеліктері бар. Тарихи тұрғыдан алғанда, Далекарлия халқы – Далкарлиандар, Далесмендер (dalkarlar, masar) және Далесумендер (kullor) – билікке қатысты тәуелсіз мінез-құлқымен белгілі болған. Провинция атауының ежелгі скандинав тіліндегі түрі – Ярнберланд, яғни "темір тасымалдаушылардың елі" деген мағынаны білдіреді. Даларнаның ауданы шамамен бүкіл Ютландия (Дания) сияқты.

Әкімшілік

Швеция провинциялары әкімшілік немесе саяси мақсаттарға қызмет етпейді, бірақ тарихи және мәдени бірліктер ретінде сақталған. Даларна провинциясының жағдайында, оған сәйкес әкімшілік Даларна облысының шекарасы провинция шекарасына жақын, бірақ толық сәйкес келмейді, солтүстік-шығыс бөлігін (Хамра приходты, сондай-ақ Орса Финнмарк деп белгілі) қоспағанда, ол Гевлеборг облысының Люсдал муниципалитетінің құрамына кіреді.

Геральдика

Даларнаның гербі 1560 жылдан бері қолданылып келеді; екі қиылысқан жебелер одан бұрын символ ретінде пайдаланылған. Далекарлия герцогтығы да бар, ал провинциялық гербте герцогтік тәж де бейнеленген. Блезон: "Көк түс, екі Даларна жебесі алтын түсті, диагональ бойынша қиылысып, ұштары күміс түсті, ал жоғары жағында алтын тәж". Бұл жебелер 1525 жылға дейін мөрлерде қолданылған. Даларна облысы 1936 жылы Коппарберг облысына берілген осы гербті пайдаланады.

География

Облыстың солтүстік бөлігі таулармен және кең Орса Финнмарк аймағымен ерекшеленеді. Облыстың оңтүстік бөлігі Бергслаген аймағының құрамына кіреді және көбінесе жазықтардан, төбелерден және орманды жерлерден тұрады. Оңтүстік бөлігінде бірнеше мыс кендері бар, олардың ең әйгілісі – Фалун кені. Ең жоғары нүктесі – теңіз деңгейінен 1204 метр биіктіктегі Storvätteshågna. Ең төменгі нүктесі оңтүстік-шығыста, теңіз деңгейінен 55 метр биіктікте орналасқан.

Мәдениет

Даларна тарихи тұрғыдан бай және ерекше халықтық мәдениетке ие, оның ішінде ерекше музыка, сурет және қолөнер бар. Бұл провинция рун әліпбиін басқа аймақтардан гөрі ұзақ сақтап келді, оның жергілікті диалектісі, Dalecarlian рундары немесе Dalrunes, 19 ғасырға дейін тірі болды. Провинцияның символы – Далекарлиан жылқысы, швед тілінде Dalahäst, боялған және әшекейленген ағаштан жасалған жылқы. Бұл аймақта шанамен жүгіру жарыстары кең таралған. Топырақтағы кальцийдің жоғары мөлшері жылқы шаруашылығына жағдай жасайды. ЮНЕСКО Фалундағы Stora Kopparberg ("Ұлы мыс тауы") кен аймағын Әлемдік мұра ретінде таныды.

Спорт

Даларнада шаңғы спорты өте танымал. Vasaloppet – 90 шақырымдық көлденең шаңғы жарысы (әлемдегі ең ұзыны) жыл сайын, әдетте наурыз айының бірінші жексенбісінде Сален мен Мора қалалары арасында өтеді. Бұл жарыс 1520 жылы Дания әскерінен шаңғымен қашып құтылған, кейін Швеция королі Густав I болған Густав Эрикссонның ерлігін еске түсіреді. Аймақтағы футболды Даларнас Футболфедерациясы басқарады. Brage және Dalkurd – Даларнадағы футбол командаларының мысалдары. Даларнада мұз хоккейі де кең таралған. Даларнадан екі мұз хоккей командасы және қарсыластары – Leksands IF және Mora IK, олар жиі мұз хоккейінің жоғары лигасында ойнайды.