Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз күштерінің дредноутқа дейінгі кемесі

USS New Jersey (BB 16) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің төртінші және осы атпен аталатын алғашқы кеме. 1902 жылдың мамырында Массачусетс штатының Куинси қаласындағы Fore River кеме құрылысы компаниясында құрылысы басталды, 1904 жылдың қарашасында суға түсірілді және 1906 жылдың мамырында флотқа қабылданып алынды. Кеме төрт 305 мм және сегіз 203 мм зеңбіректерден тұратын шабуылдық қару-жарақпен жабдықталған, оның ең жоғары жылдамдығы шамамен 18 теңіз шақырымын құрады.

New Jersey өзінің барлық қызметін Атлант мұхитындағы флотта өткізді. 1906 жылдың соңында ол Кубаны екінші рет басып алуға қатысты, ал 1907 жылдың сәуір-мамыр айларында Джеймстаун көрмесіне қатысты. Жыл соңында ол Ұлы Ақ флотқа қосылып, 1909 жылға дейін әлемді айналып келді. Кеме келесі бес жылды бейбіт уақыттағы оқу-жаттығуларда өткізді. 1914 жылдың сәуірінде New Jersey Мексика революциясы кезінде Веракрустың басып алуына қатысты. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол оқу кемесі ретінде пайдаланылды, ал соғыстан кейін американдық әскерлерді Еуропадан қайтарумен айналысты. New Jersey 1920 жылы қызметтен босатылды және 1923 жылы бомбалау сынақтарында жойылды. 5 қыркүйекте Martin NBS 1 бомбалаушылары бірнеше бомбалық шабуылдар нәтижесінде кемені батырды.

Дизайн

1899 жылы АҚШ-тың испан-американ соғысындағы жеңісінен кейін, шетелдегі операцияларға жарамды, теңізге шығатын шайқас кемелерінің қажеттілігін көрсеткеннен кейін, осы типті жақтаушылар мен жағалау қорғанысына арналған, төменгі борты бар кемелерді жақтаушылар арасындағы дау шешіліп, жобалау жұмыстары басталды. Дизайнерлер негізгі және бірқатар қосалқы қаруларды бірінен-бірі жоғары орналастырды, бірақ бұл қызметте үлкен кемшілікке айналды, себебі бір қаруды ату екіншісіне кедергі келтіріп, атыс жылдамдығын төмендетті. «Нью-Джерси» кемесінің жалпы ұзындығы 134 метр, ені 23 метр, сусымасы 7 метр болатын. Оның жобаланған сусымасы алдағы және толық жүктемеде дейін жететін еді. Кеме екі білікке орнатылған, үш кеңейімді бу машинасымен жабдықталған, ал буды 12 көмірмен жұмыс істейтін «Бэбкок және Уилкокс» қазандықтары қамтамасыз еткен. Бұл қозғалтқыш жүйесі кеменің ең жоғары жылдамдығына мүмкіндік берді. Алғашқы құрамында кемеде ауыр әскери мачталар болған, бірақ 1909 жылы олар тез арада қоршау мачталармен ауыстырылды. Кеме экипажы 812 офицер мен сарбаздан тұрды. Кемедегі негізгі қарулар – екі екі қарулық мұнарада орналасқан төрт /40 калибрлі Mark 4 зеңбірегі, біреуі алдыңғы, екіншісі артқы жағында орналасқан. Екінші қарулар сегіз /45 калибрлі және он екі /50 калибрлі зеңбіректерден тұрды. 8 дюймдік зеңбіректер төрт екі қарулық мұнараға орнатылған; олардың екеуі негізгі қару мұнараларының үстіне, ал қалған екеуі алдыңғы түтікке қатар орналасқан. 6 дюймдік зеңбіректер кеме корпусының казематтарына орналастырылған. Торпедалық катерлерге қарсы қорғаныс үшін кемеде корпустың қабырғаларында орналасқан казематтарда он екі /50 калибрлі және он екі 3 фунттық зеңбірек болды. Сонымен қатар, кемеде екі 1 фунттық зеңбірек те болды. Сол кездегі әскери кемелерге тән болғандай, «Нью-Джерси» кемесінде бортында төрт 21 дюймдік (533 мм) торпедалық түтікшесі болды, олар кеме корпусына батырылған. «Нью-Джерси» кемесінің негізгі бронелық белдеуі журналдар мен машиналық бөлімшелердің үстінде және басқа жерлерде қалың болды. Негізгі қару мұнараларының (соның үстіндегі қосалқы мұнаралардың да) алдыңғы беттері қалың болды. Әрбір мұнара тірек барбеттерге орналасқан, олардың бронелық қаптамасы қалың болды. Бақылау мұнажасының қабырғалары қалың болды.

Ертедегі қызметі және Ұлы ақ флоты

Нью-Джерсидің килі Фор-Ривер кеме жасау зауытында 1902 жылғы 3 сәуірде салынды. Ол 1904 жылғы 10 қарашада суға түсірілді; сол кезде Нью-Джерси губернаторы Франклин Мерфидің қызы кемеге салтанатты шомылдыру рәсімін жасады. Кеме 1906 жылғы 12 мамырда капитан Уильям Кимбол басқаруымен АҚШ флот құрамына қабылданды. Нью-Джерси Атлант мұхиты мен Кариб теңізінде алғашқы жаттығуларын бастады, ол қыркүйек айында президент Теодор Рузвельт үшін Ойстер-Бейде өткен теңіз парадымен тоқтатылды. 21 қыркүйекте кеме Кубаға екінші рет басып кіруге жіберілді және 13 қазанға дейін онда болды. Нью-Джерси 1907 жылғы 15 сәуірден 14 мамырға дейін Джеймстаун көрмесіне қатысты, ол Джеймстаун колониясының құрылғанына 300 жыл толуын мерекеледі. Бұл шараға АҚШ Әскери-теңіз күштерімен бірге британдық, француздық, неміс, жапондық және австро-венгрлік әскери кемелерінен құралған халықаралық флот қосылды. Нью-Джерси 1907 жылғы 16 желтоқсанда Ұлы Ақ Флотқа қосылды, ол Хэмптон-Роудстан әлемді айналып өту үшін аттанды. Ұлы Ақ Флоттың саяхаты Американың әскери күшін, әсіресе Жапонияға көрсету мақсатымен жоспарланған. 1905 жылы Ресей-Жапония соғысында Жапонияның жеңісінен кейін, әсіресе жапон иммиграциясына қатысты нәсілшілдік қарсылықтардан кейін АҚШ пен Жапония арасындағы шиеленіс күшейді. Екі елдегі баспасөз соғысқа шақыруды бастады, ал Рузвельт теңіз күшін көрсету арқылы жапондық агрессияны тоқтатуға үміттенді. Флот Кариб теңізіне, содан кейін Оңтүстік Америкаға оңтүстікке қарай жүзіп, Порт-оф-Испания, Рио-де-Жанейро, Пунта-Аренас және Вальпараисо сияқты қалаларда тоқтады. 1908 жылғы наурызда Мексикаға келгеннен кейін флот үш апта бойы артиллериялық жаттығулар өткізді. Содан кейін флот Американың Тынық мұхиты жағалауымен жолын жалғастырып, Сан-Франциско мен Сиэтлде тоқтады, содан кейін Тынық мұхиты арқылы Австралияға, жол бойы Гавайиде тоқтады. Оңтүстік Тынық мұхитындағы аялдамаларға Мельбурн, Сидней және Окленд кірді. Австралиядан шыққаннан кейін флот Манилаға тоқталып, Филиппинге солтүстікке қарай бет бұрды, содан кейін Жапонияға қарай жалғасты. Жапониядағы Йокогама қаласында қарсы алу рәсімі өтті, бұл екі ел арасындағы шиеленісті азайтуға көмектесті. Қараша айында Филиппиндегі Субик шығанағында үш апталық оқу-жаттығулар өтті. Кемелер 6 желтоқсанда Сингапурдан өтіп, Үнді мұхитына кірді. Олар Суэц каналына барудан бұрын Коломбода отын алды және Египеттегі Порт-Саид қаласында қайтадан отынмен толықтырды. Флот бірнеше Жерорта теңізі портына аялдады, содан кейін Гибралтарга тоқтады, онда британдық, ресейлік, француздық және голландтық әскери кемелерінен құралған халықаралық флот американдықтарды қарсы алды. Содан кейін кемелер Атлант мұхитын кесіп өтіп, 1909 жылғы 22 ақпанда Хэмптон-Роудсқа оралды. Онда олар Теодор Рузвельт үшін теңіз парадын өткізді.

1910-1923 жылдар

Нью-Джерси келесі бірнеше жылды Атлантика флотының бейбіт уақыттағы күнделікті жұмысында өткізді, Атлантика және Кариб теңізінде түрлі оқу маневрлері мен оқ ату жаттығуларына қатысты. Осы кезеңде ол 1910 жылдың 2 мамырынан 1911 жылдың 15 шілдесіне дейін Бостонда бір жылдай техникалық жөндеуде болды. 1912 және 1913 жылдары жазда АҚШ Әскери-теңіз академиясының мичмандары үшін оқу круиздерін жүргізді. 1913 жылдың соңында Мексика революциясы ушыққан кезде, кеме Кариб теңізінде американдық мүдделерді қорғау үшін жіберілді. 1914 жылдың 21 сәуірінде Америка Құрама Штаттары Тампико оқиғасынан кейін Веракрусты басып алды. 13 тамызда Нью-Джерси Мексика суларынан шығып, Санто-Домингоға бет алды, онда Доминикан Республикасы мен Гаитиде де тәртіпсіздік болды. Екі елдегі жағдайды бағалағаннан кейін кеме 9 қазанда Хэмптон Роудсқа жетті. Келесі үш жыл бойы әдеттегі жаттығуларын жалғастырды. 1917 жылдың 6 сәуірінде АҚШ Германияға соғыс жариялады, себебі Германия осы жылдың басында шектеусіз су асты қайықтары арқылы соғыс жүргізу науқанын бастады. Нью-Джерси теңізшілерді даярлау үшін қолданылды, ол Чесапик шығанасында орналасқан. 1918 жылдың қарашасында Германия соғысты аяқтаған бітім шартына қол қойды; содан кейін Нью-Джерси Еуропадан американдық сарбаздарды қайтару үшін пайдаланылды. 1918 жылдың соңынан 1919 жылдың 9 маусымына дейінгі төрт сапарда ол шамамен 5000 сарбазды тасымалдады. Нью-Джерси 1920 жылдың 6 тамызында Бостон теңіз кеме жасау қоймасында қызметтен босатылды және 1922 жылы қол қойылған Вашингтон теңіз кемесі шартының талаптарына сәйкес жойылды. Нью-Джерси, оның қарындасы Вирджиния және "Алабама" линкоры генерал Билли Митчеллдің жетекшілігімен АҚШ Әскери Әуе күштерімен қару сынақтары үшін бөлінді. Нью-Джерсиге қарсы бомбалау сынақтары 1923 жылдың 5 қыркүйегінде Атлант мұхитында, Солтүстік Каролина штатының Даймонд Шоалс жағалауынан 2-ші бомбалау тобының Мартин NBS 1 бомбалаушыларымен жүргізілді. Бақылаушылар әскери көлік кемесінде болды. NBS 1 бомбалаушыларының төртеуі Нью-Джерсиге 10000 фут (3048 м) биіктіктен бомба тастап, төрт рет тигізіп, бірнеше жақын жерге түсті, бұл үлкен су басуға әкелді. Тағы бір шабуыл жасалды, бұл жолы бомбалар 6000 фут (1829 м) биіктіктен тасталды, оның жетісі кемеге жақын жерге түсті. Осы уақытқа дейін су басу күшейіп, казематтық қақпалар су астында қалды. Содан кейін тағы екі NBS 1 әрқайсысы екі бомбадан тастады; алғашқы екеуі сәтсіз аяқталды, бірақ үшіншісі тікелей тиді. Ол үлкен жарылысқа себеп болды және Нью-Джерси 24 минуттан кейін аударылып, батып кетті.