GBU-28: АҚШ жасаған лазерлік басқарылатын, нысананы тесіп өтетін бомба. Desert Storm және Ирак операцияларында қолданылды. Техникалық деректер мен тарихы.
GBU 28 – бастапқыда Watervliet Arsenal, Watervliet, Нью-Йорк тақтасында өндірілген, 1814.3 кг салмақты лазерлік басқарумен "бункерді бұзатын" бомба. Ол Desert Storm операциясы кезінде Ирактың терең жер астында орналасқан нығайтылған басқару орталықтарын бұзу қажеттілігінен туындаған жедел қажеттілікке байланысты үш аптадан кем уақытта жобаланып, өндіріліп, қолданысқа енгізілді. Desert Storm операциясында осы қарудың тек екі данасы F 111F ұшақтарынан тасталды. Бір GBU 28 Ирак бостандық операциясы кезінде қолданылды. Оның авторы – Альберт Л. Вейморц. Жаңартылған GBU 28 лазерлік басқаруды инерциялық навигация және GPS басқару жүйелерімен күшейтеді.
The GBU 28 is a 4,000 pound (1814.3 kg) class laser guided "bunker busting" bomb produced originally by the Watervliet Arsenal, Watervliet, New York. It was designed, manufactured, and deployed in less than three weeks due to an urgent need during Operation Desert Storm to penetrate hardened Iraqi command centers located deep underground. Only two of the weapons were dropped in Desert Storm, both by F 111Fs. One GBU 28 was dropped during Operation Iraqi Freedom. It was designed by Albert L. Weimorts. The Enhanced GBU 28 augments the laser guidance with inertial navigation and GPS guidance systems.
Жобалау және әзірлеу
1990 жылдың тамызында АҚШ әскері Иракқа қарсы әуе шабуылын жоспарлай бастады. Жоспарлаушылар Бағдадтағы бірнеше басқару және бақылау бункерлерінің қатты атысқа төтеп беру үшін жер астына терең орналасқанын анықтады. BLU 109/B-нің мұндай нығайтылған құрылыстарды тесіп өту қабілетіне күмән туды, сондықтан Флорида штатындағы Эглин әуе базасындағы АҚШ Әскери-әуе күштерінің қаруландыру бөлімінен осындай қару жасауды сұрады, ал инженер Аль Ваймортс BLU 109 нұсқаларын жетілдірді. 1991 жылдың қаңтарында, Персия шығанағы соғысы толыққанды жүріп жатқанда, BLU 109/B жабдықталған лазерлік басқарылатын бомбалардың (LGB) жер астындағы нығайтылған бункерлерге енбейтіні анықталды. GBU 28-дің алғашқы партиясы модификацияланған 8 дюймдік/203 мм артиллериялық стволдардан (көбінесе қолданыстан шығарылған M110 гаубицаларынан) жасалды, бірақ кейінгі үлгілер Ирвин, Пенсильваниядағы National Forge компаниясы жасаған BLU 113 бомба корпусымен арнайы жасалды. Оператор лазерлік белгішесімен нысананы жарықтандырады және оқ-дәрі нысанадан шағылысқан лазер сәулесінің нүктесіне өзіндік бағыт алады. GBU 28 жерге тиген кезде, қысқа кешігуі бар оқ жарылғышы қосылады, ол нысананы толығымен жою үшін жеткілікті тереңдікке енген кезде жарылысқа келтіреді. Бомба АҚШ Энергетика министрлігінің қаржыландыратын қару бағдарламаларының сынақ алаңы болып табылатын Невада штатындағы Тонопа сынақ полигонында сынақтан өтті. Калифорниядағы Макклеллан әуе базасында орналасқан 431-ші сынақ және бағалау эскадрильясының F 111F ұшағы 1991 жылдың 24 ақпанында Тонопада алғашқы GBU 28-ді тастады. GBU 28 жобасының аяқталуынан бастап, 1991 жылдың 13-27 ақпаны аралығында, бар болғаны екі апта ішінде жауынгерлік қолданысқа енді.
In August 1990, the U. S. military began planning an air offensive campaign against Iraq. Planners noticed that a few command and control bunkers in Baghdad were located deep underground to withstand heavy fire. Doubts were raised about the ability of the BLU 109/B to penetrate such fortified structures, so the US Air Force Air Armament Division at Eglin Air Force Base, Florida, was asked to create a weapon that could, and engineer Al Weimorts sketched improved BLU 109 variants. By January 1991, as the Persian Gulf War was well underway, it was determined that the BLU 109/B equipped laser guided bombs (LGB) would be unable to penetrate fortified bunkers deep underground. The initial batch of GBU 28s was built from modified 8 inch/203 mm artillery barrels (principally from deactivated M110 howitzers), but later examples are purpose built with the BLU 113 bomb body made by National Forge of Irvine, Pennsylvania. The operator illuminates a target with a laser designator and the munition guides itself to the spot of laser light reflected from the target. When the GBU 28 hits the ground, a short delay time fuze is activated which triggers detonation when it has penetrated deeply enough to completely destroy the target. The bomb underwent testing at the Tonopah Test Range, Nevada, a test facility for United States Department of Energy funded weapon programs. An F 111F of the 431st Test and Evaluation Squadron based at McClellan AFB in California dropped the first GBU 28 at Tonopah on February 24, 1991. The GBU 28 went from finalized design to first use in combat in only two weeks between 13 and 27 February 1991.
Пайдалану тарихы
1991 жылдың 27-28 ақпанында, оқ атуды тоқтатуға бірнеше сағат қалғанда, екі General Dynamics F 111F, әрқайсысы бір GBU 28 бомбасымен жүктелген, Бағдадтың шетіндегі нысанаға бағыт алды. Ирак астанасынан солтүстік-батысқа қарай 24 км жерде орналасқан әл-Таджи әуе базасы кем дегенде үш рет F 117 Nighthawks ұшақтарынан GBU 27/B бомбаларымен шабуылға ұшыраған, «роза бағын қазып» салған. Бірінші GBU 28 нысананы дұрыс анықтамағандықтан нысанадан тысқары түсті. Екінші GBU 28 тікелей соқтығысып, қалың темір бетонды тесіп өтіп, ішіндегілердің барлығын өлтірді. Бомба 1999 жылы НАТО-ның Югославияны бомбалау кезінде АҚШ-тың F 15E ұшақтарымен, атап айтқанда Стражевица басқару орталығына қарсы қолданылды, бірақ нәтижесіз болды. Бомба 2002 жылы «Тұрақты бостандық» операциясы және 2003 жылы АҚШ-тың F 15E ұшақтары Иракқа басып кірген кезде де қолданылды. GBU 28 бомбасының алғашқы шетелдегі сатылымы 2005 жылдың сәуірінде Израильдің 100 данасын сатып алуы болды. Қару-жарақтарды жеткізу Израильдің өтініші бойынша 2006 жылдың шілдесінде үдетілді. 2009 жылдың қарашасындағы хабарламада, жеткізілім «жақын арада» деп сипатталды және бұл қару Иранның ядролық объектілеріне қарсы қолданылуы мүмкін екені айтылды. 2009 жылы Израильге 55 GBU 28 жеткізілді. Израильдің 2008-2009 жылғы Газа соғысы кезінде GBU 28 қолданғаны туралы расталмаған мәліметтер бар. 2009 жылдың маусым айында АҚШ Солтүстік Кореяның 2009 жылдың 25 мамырындағы ядролық сынағынан кейін GBU 28 бомбаларын Оңтүстік Кореяға сатуға келісті. Бомбалар 2010-2014 жылдар аралығында жеткізілуі тиіс еді. 2011 жылдың 23 желтоқсанында Jerusalem Post газеті АҚШ Әділет министрлігінің бомбаларға арналған төрт партиядағы сақтандырғыштарды ауыстырған Kaman Corp. компаниясымен келісімге келгенін хабарлады. Келісім бойынша, Kaman Corp. үкіметке 4,75 миллион доллар төлейді. Израиль алаңдады, өйткені оларға да GBU 28 бомбалары жеткізілген, олардың сақтандырғыштары ену алдында немесе басқа уақытта ерте жарылуға бағдарланған. 2021 жылдың мамырындағы Газаны бомбалау кезінде, Израиль әскері «Қабырғалардың күзетшісі» операциясы деп атаған, GBU 28 кеңінен қолданылды. 2021 жылдың қазан айында АҚШ Әскери-әуе күштері GBU 72 Advanced 5K Penetrator (A5K) бағалауын аяқтады, бұл JDAM GPS бағдарлау жинағымен біріктірілген BLU 138 тесіп өтетін оқ-дәрілі бас бөлігінен тұратын тесіп өтетін бомба. 2017 жылдан бері әзірленіп келе жатқан GBU 72 нығайтылған, жерге көмілген нысаналарға айтарлықтай көп зиян келтіруі күтілуде және алдын ала бағдарламаланған жерде іске қосылатын, тұрақты және тиімді ақылды электрондық сақтандырғышпен жабдықталған. Әскери-әуе күштері GBU 28-ді алмастыру үшін 2022 жылы бұл қаруды сатып алуды жоспарлап отыр. Израиль да қызығушылық танытқан.
On the night of 27/28 February 1991, just hours before the ceasefire, two General Dynamics F 111Fs, loaded with one GBU 28 each, headed towards a target on the outskirts of Baghdad. The al Taji Airbase, located 15 mi (24 km) northwest of the Iraqi capital, had been hit at least three times by GBU 27/Bs from F 117 Nighthawks, "digging up the rose garden". The first GBU 28 was dropped off target due to target misidentification. The second GBU 28 was a direct hit and penetrated the thick reinforced concrete before detonating, killing everyone inside. The bomb was used during the NATO bombing of Yugoslavia in 1999 by USAF F 15Es, notably against Straževica Command Center but without success. The bomb was used during Operations Enduring Freedom in 2002 and Invasion of Iraq in 2003 by USAF F 15Es. The first foreign sale of the GBU 28 was the acquisition of 100 units by Israel, authorized in April 2005. Delivery of the weapons was accelerated at the request of Israel in July 2006. Delivery was described as "upcoming" in a cable dated November 2009 which suggested that the weapon could be used against Iran's nuclear facilities. Fifty five GBU 28s were delivered to Israel in 2009. There were unconfirmed reports that Israel used the GBU 28 during the 2008–2009 Gaza War. In June 2009 United States agreed to sell the GBU 28s to South Korea, following the nuclear test conducted on 25 May 2009 by North Korea. The bombs were to be delivered between 2010 and 2014. According to the Jerusalem Post on 23 December 2011 the US Justice Department announced that it had reached a settlement with Kaman Corp. which allegedly substituted a fuze in four lots of fuzes made for the bombs. Under the settlement, Kaman Corp. will pay the government $4.75 million. Israel raised concerns, it had also received GBU 28 bombs fuzed to prematurely detonate before penetration or at other times. In bombardment of Gaza in May 2021, referred to by the Israeli military as the Guardian of the Walls operation, the GBU 28 was used extensively. In October 2021, the USAF completed assessments of the GBU 72 Advanced 5K Penetrator (A5K), a penetrator bomb consisting of a BLU 138 penetrator warhead combined with a JDAM GPS guidance kit. In development since 2017, the GBU 72 is expected to cause significantly more damage against hardened, buried targets and is fitted with a more durable and efficient smart electronic fuse that can activate at a preprogrammed location. The Air Force plans to begin buying the weapon in 2022 to replace the GBU 28. Israel is also reportedly interested.