Кіріспе
Католик шіркеуінің басшысы 1522 – 1523 жылдар аралығында Папа Адриан VI (Адриан VI; Hadrianus VI; Адриан VI; Adrianus/Adriaan VI), туған аты Адриан Флоренс Бойенс (2 наурыз 1459 – 14 қыркүйек 1523), католик шіркеуінің басшысы және Папалық мемлекеттердің билеушісі 9 қаңтар 1522 жылдан 14 қыркүйек 1523 жылы қайтыс болғанға дейін. Папа болған жалғыз голландиялық, ол 455 жыл өткен соң поляк Иоанн Павел II-ге дейін итальяндық емес соңғы папа болды. Неміс ұлтының Киелі Рим империясының Утрехт епископтық княздығында туған Адриан Лёвен университетінде оқыды, онда ол теология профессоры лауазымына көтерілді, сонымен қатар оның ректоры (президент немесе вице-канцлермен тең) болды. 1507 жылы ол болашақ Киелі Рим императоры Карл V-нің тәрбиешісі болды, кейін ол оған елшісі және регенті ретінде сенім артты. 1516 жылы Кастилия мен Арагонның патшасы Карл Адрианды Испанияның Тортоса қаласының епископы етіп тағайындады, ал көп ұзамай Арагон мен Кастилия патшалықтарының Бас инквизиторы қызметін атқарды. Рим папасы Лев X оны 1517 жылы кардинал етіп тағайындады, ал Лев қайтыс болғаннан кейін 1522 жылы папа болып сайланды. Адриан папалық билікке ең үлкен дағдарыстың ортасында келді, оны солтүстікке қарай лютерандық қозғалысымен және шығысқа қарай Осман түркілерінің шабуылымен қауіп төндірді. Ол лютерандық теологиямен келіспеді, Лютерді еретик деп айыптауды талап етті. Алайда, ол протестанттық реформацияға жауап ретінде католик шіркеуінің басқаруын реформалауға тырысқанымен белгілі. Адрианның шіркеудегі жағдайға Рим Куриясының өзі кінәлі екенін мойындауы 1522–1523 жылдардағы Нюрнберг диетасында жарияланды. Бірақ оның реформалық әрекеттері нәтижесіз болды, өйткені оның көптеген замандастары қарсылық көрсетті, және ол өз жобаларын аяқтауға жеткіліксіз уақыт таппады. Оның орнын екінші Медичи папасы Климент VII басты. Адриан VI және Марцел II қазіргі замандағы папалардың арасында сайланғаннан кейін шайқалу рәсімінде алған есімдерін сақтап қалғандарымен ерекшеленеді. Адриан VI – «Адриан» понтификалық есімін алған соңғы папа.
Pope Adrian VI (Hadrianus VI; ; Hadrian VI. ; Adrianus/Adriaan VI), born Adriaan Florensz Boeyens (2 March 1459 – 14 September 1523), was head of the Catholic Church and ruler of the Papal States from 9 January 1522 until his death on 14 September 1523. The only Dutchman to become pope, he was the last non Italian pope until the Polish John Paul II 455 years later. Born in the Episcopal principality of Utrecht of the Holy Roman Empire of the German Nation, Adrian studied at the University of Leuven in the Low Countries, where he rose to the position of professor of theology, also serving as its rector (the equivalent of president or vice chancellor). In 1507, he became the tutor of the future Charles V, Holy Roman Emperor, who later trusted him as both his emissary and his regent. In 1516, Charles, now King of Castile and Aragon, appointed Adrian bishop of Tortosa, Spain, and soon thereafter Grand Inquisitor of the kingdoms of Aragon and Castile. Pope Leo X made him a cardinal in 1517 and after Leo's death he was elected pope in 1522 as a compromise candidate. Adrian came to the papacy in the midst of one of its greatest crises, threatened not only by Lutheranism to the north but also by the advance of the Ottoman Turks to the east. He refused to compromise with Lutheranism theologically, demanding Luther's condemnation as a heretic. However, he is noted for having attempted to reform the Catholic Church administration in response to the Protestant Reformation. Adrian's admission that the Roman Curia itself was at fault for the turmoil in the Church was read at the 1522–1523 Diet of Nuremberg. His efforts at reform, however, proved fruitless, as they were resisted by most of his contemporaries, and he did not live long enough to see his efforts through to their conclusion. He was succeeded by the second Medici pope, Clement VII. Adrian VI and Marcellus II are the only popes of the modern era to retain their baptismal names after their election. Adrian VI is the last pope to date to take on the pontifical name "Adrian".
Ерте өмір
Адриан Флоренц 1459 жылдың 2 наурызында Утрехт қаласында дүниеге келді, ол кезде Утрехт князьдік епископтығының астанасы еді. Өмірінің кейінгі жылдары Адриан өз қолтаңбасын Адриан Флоренти немесе Адриан де Траекто ("Утрехттік Адриан") деп қойған, бұл оның әулеті әлі тегін алған жоқ екенін, тек әкесінің атымен аталып келгенін көрсетеді. Адрианның әкесі, ағаш шебер және, мүмкін, кеме жасаушы, Адриан он жасқа толғанға дейін қайтыс болды. Адриан өте ерте жасынан бастап Зволледе немесе Девентерде Қауымдық өмірдің достар қауымында білім алды, сондай-ақ Зволледегі латын мектебінде (қазіргі Гимназия Целанум) оқыды.
Папаны сайлау
Медичидің папасы Лео X қайтыс болғаннан кейінгі конклавта Леоның туысы, кардинал Джулио де Медичи жетекші тұлға болды. Испания және Франция кардиналдары келісімге келе алмаған кезде, қатыспаған Адриан келісімді шешім ретінде ұсынылды және 1522 жылдың 9 қаңтарында ол көпшілік дауыспен сайланды. Карл V өзінің тәрбиешісі папалыққа сайланғанын естіп қуанды, бірақ Адриан VI-ның әділ билік етуге бейім екенін көп ұзамай түсінді. Францияның Франциск I, Адриан императордың құралына айналады деп қорқып, жарыққа шығу туралы қорқытқан, кейіннен ол бас тартып, құрмет көрсету үшін елшілік жіберді. Императормен бұрынғы ұстазы және регенті ретіндегі байланысының күшіне байланысты испандық Авиньонға қатысты қорқыныш негізсіз болып шықты. Адриан кардиналдар кеңесіне қабылдау туралы хабарлағаннан кейін, алты айлық дайындықтан және қай жолмен баруға шешім қабылдаудан кейін Италияға аттанды және 29 тамызда Римге салтанатты түрде кірді. Ол әсем безендіруге тыйым салды, ал көптеген адамдар жұқпалы аурудың таралуынан қорқып, үйлерінде қалды. Папа Адриан 1522 жылдың 31 тамызында 63 жасында Санкт-Петер базиликасында таққа отырғызылды.
Реформатор
Ол бірден реформатордың жолына түсті. Католик энциклопедиясының 1908 жылғы басылымында оның алдында тұрған міндет мысықтай сипатталған: "Тұңғыш заңбұзушылықтарды жою; сыбайлас жемқорлыққа толы және реформаның тіліне тіл тигізбейтін сарайды реформалау; жас және соғысқа құмар князьдерді бір-біріне қарсы тұруға дайын ұстап, бақылауда ұстау; Германиядағы көтеріліс толқынын тоқтату; христиан әлемін түріктерден сақтау, олар Белградтан Венгрияға қауіп төндіріп, Родос құласа Жерорта теңізіне билік етпекші; бұл – алпыс үшін жасында, Италияны көріп көрмеген және римдіктердің «жабайы» деп есқарар едік адам үшін қаһармандық еңбек еді. Оның жоспары – белгілі заңбұзушылықтарды бірінен соң бірі жою еді; алайда, индульгенциялар жүйесін жақсартуға тырысқанда кардиналдары оған кедергі келтірді. Некеге беруге рұқсаттардың санын азайту мүмкін болмады, өйткені бұл кіріс Рим папасы Лев X-тің бұрынғы жылдары бөліп берген еді. Лютерандық көтерілістің бастапқы кезеңдеріне қатысты Адриан VI жағдайдың ауырлығын толыққанды түсінбеді. 1522 жылдың желтоқсанында ашылған Нюрнберг диетасында оны Франческо Чирегати өкілдік етті, оның жеке нұсқауларында шіркеудің тәртіпсіздігінің себебі, мүмкін, Рим куриясының кінәсі екендігі және оны реформалау қажеттігі туралы ашық мойындау бар еді. Алайда, бұрынғы профессор және Бас Инквизитор доктринадағы кез келген өзгеріске қатысты қатаң түрде қарсы болды және Мартин Лютерді ерестік ойларды уағыздағаны үшін жазалауды талап етті. Адриан VI понтификатында ешбір қасиеттілікке иеленбеді, бірақ 1523 жылдың 31 мамырында Флоренциялық Антонин мен Мейсендік Бенноны қасиетті деп жариялады. Карл V-нің Римдегі елшісі, Белмонте иесі Хуан Мануэль, Адриан сайланғаннан кейін Карлдың Адрианға ықпалы азайды деп алаңдады, осылай деп жазды: «Папа Кардиналдар алқасынан «өлім қорқынышын» сезінеді. Ол коллегия атынан екі-үш кардинал жазған нәрсені орындайды».
"To extirpate inveterate abuses; to reform a court which thrived on corruption, and detested the very name of reform; to hold in leash young and warlike princes, ready to bound at each other's throats; to stem the rising torrent of revolt in Germany; to save Christendom from the Turks, who from Belgrade now threatened Hungary, and if Rhodes fell would be masters of the Mediterranean these were herculean labours for one who was in his sixty third year, had never seen Italy, and was sure to be despised by the Romans as a 'barbarian'. His plan was to attack notorious abuses one by one; however, in his attempt to improve the system of indulgences he was hampered by his cardinals. He found reduction of the number of matrimonial dispensations to be impossible, as the income had been farmed out for years in advance by Pope Leo X. In his reaction to the early stages of the Lutheran revolt, Adrian VI did not completely understand the gravity of the situation. At the Diet of Nuremberg, which opened in December 1522, he was represented by Francesco Chieregati, whose private instructions contain the frank admission that the disorder of the Church was perhaps the fault of the Roman Curia itself, and that it should be reformed. However, the former professor and Inquisitor General was strongly opposed to any change in doctrine and demanded that Martin Luther be punished for teaching heresy. Adrian VI held no beatifications in his pontificate but canonized Saints Antoninus of Florence and Benno of Meissen on 31 May 1523. Charles V's ambassador in Rome, Juan Manuel, lord of Belmonte, wrote that he was worried that Charles's influence over Adrian waned after Adrian's election, writing "The Pope is "deadly afraid" of the College of Cardinals. He does whatever two or three cardinals write to him in the name of the college."
Өлім
Адриан VI 1523 жылдың 14 қыркүйегінде Римде, папа ретінде бір жыл, сегіз ай және алты күн өткен соң қайтыс болды.