Есірткіге тәуелділіктен туындайтын абдырау синдромы – дәрі-дәрмектерді тоқтату немесе азайту салдарынан болатын симптомдар. Тәуелділік физиологиялық немесе психологиялық болуы мүмкін.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Есірткіге тәуелділік тудырған медициналық жағдай
Medical condition caused by drug addiction
Есірткіден бас тарту, есірткіден бас тарту синдромы немесе заттан бас тарту синдромы – фармацевтикалық немесе ойын-сауық үшін қолданылатын есірткілерді қабылдауды күрт тоқтату немесе мөлшерін азайту кезінде пайда болатын симптомдар жиынтығы. Есірткіден бас тарту симптомдарының пайда болуы үшін, адам алдымен есірткіге тәуелді болуы керек. Бұл физикалық тәуелділік, психологиялық тәуелділік немесе екеуінің қатар болуы мүмкін. Есірткіге тәуелділік белгілі бір уақыт аралығында бір немесе бірнеше затты тұтынудан дамиды. Тәуелділік дозаға байланысты пайда болады және тұтынылатын есірткі түріне қарай өзгеретін есірткіден бас тарту симптомдарын тудырады. Мысалы, антидепрессантты ұзақ мерзімді қолдануды тоқтату, героин сияқты опиоидты тоқтатумен салыстырғанда, мүлдем басқаша реакцияны тудыруы мүмкін. Опиаттардан бас тарту симптомдары: алаңдау, тершеңдік, құсу және диарея. Алкогольден бас тарту симптомдары: тітіркену, шаршау, дікілдеу, тершеңдік және жүрек ауруы. Никотинден бас тарту тітіркенуге, шаршауға, ұйқысыздыққа, бас ауруына және концентрациялану қиындығына әкелуі мүмкін. Көптеген рецепт бойынша алынатын және рецептсіз дәрі-дәрмектер, тіпті дәрігердің нұсқауы бойынша қабылданған жағдайда да, адам оларды қабылдауды тоқтатқанда есірткіден бас тарту симптомдарын тудыруы мүмкін. Есірткі енгізу жолы – көктамырға, бұлшыққа, ауызға немесе басқа жолмен болсын – есірткіден бас тарту симптомдарының ауырлығын анықтауда маңызды рөл атқарады. Есірткіден бас тартудың әртүрлі сатылары бар; әдетте, адам нашар сезіне бастайды (құлау немесе төмендеу), жағдайы нашарлай түседі, белгілі бір деңгейге жетеді, содан кейін симптомдар басыла бастайды. Дегенмен, кейбір есірткілерден (барбитураттар, бензодиазепиндер, алкоголь, глюкокортикоидтар) бас тарту өлімге әкелуі мүмкін. Опиаттардан бас тарту (және басқа да кейбір есірткілер) аналық организмде есірткіден бас тарту салдарынан түсік тудыруы мүмкін. "Құрғақ тоқтату" термині затты пайдалануды кенеттен тоқтатуды және одан туындайтын физиологиялық белгілерді сипаттау үшін қолданылады. Есірткіден бас тарту симптомдары ұзақ мерзімді толыққанды тамақтанудың жетіспеуі, ауру, созылмалы ауырсыну, инфекциялар (көктамырға есірткі салу кезінде жиі кездеседі) немесе ұйқының жетіспеуі сияқты есірткіге тәуелді адамдарда жиі дамитын жағдайларды жасырып тұрған жағдайда одан да айқын болуы мүмкін. Есірткі алынғаннан кейін бұл жағдайлар қайта пайда болып, есірткіден бас тарту симптомдарымен шатастырылуы мүмкін. Альфа-5 никотиндік ацетилхолин рецепторын кодтайтын гендер никотин мен алкогольден бас тарту симптомдарына әсер етеді.
Drug withdrawal, drug withdrawal syndrome, or substance withdrawal syndrome, is the group of symptoms that occur upon the abrupt discontinuation or decrease in the intake of pharmaceutical or recreational drugs. In order for the symptoms of withdrawal to occur, one must have first developed a form of drug dependence. This may occur as physical dependence, psychological dependence or both. Drug dependence develops from consuming one or more substances over a period of time. Dependence arises in a dose dependent manner and produces withdrawal symptoms that vary with the type of drug that is consumed. For example, prolonged use of an antidepressant medication is likely to cause a rather different reaction when discontinued compared to discontinuation of an opioid, such as heroin. Withdrawal symptoms from opiates include anxiety, sweating, vomiting, and diarrhea. Alcohol withdrawal symptoms include irritability, fatigue, shaking, sweating, and nausea. Withdrawal from nicotine can cause irritability, fatigue, insomnia, headache, and difficulty concentrating. Many prescription and legal nonprescription substances can also cause withdrawal symptoms when individuals stop consuming them, even if they were taken as directed by a physician. The route of administration, whether intravenous, intramuscular, oral or otherwise, can also play a role in determining the severity of withdrawal symptoms. There are different stages of withdrawal as well; generally, a person will start to feel bad (crash or come down), progress to feeling worse, hit a plateau, and then the symptoms begin to dissipate. However, withdrawal from certain drugs (barbiturates, benzodiazepines, alcohol, glucocorticoids) can be fatal. While it is seldom fatal to the user, withdrawal from opiates (and some other drugs) can cause miscarriage, due to fetal withdrawal. The term "cold turkey" is used to describe the sudden cessation of use of a substance and the ensuing physiologic manifestations. The symptoms from withdrawal may be even more dramatic when the drug has masked prolonged malnutrition, disease, chronic pain, infections (common in intravenous drug use), or sleep deprivation, conditions that drug abusers often develop as a secondary consequence of the drug. When the drug is removed, these conditions may resurface and be confused with withdrawal symptoms. Genes that encode for the alpha5 nicotinic acetylcholine receptor affect nicotine and alcohol withdrawal symptoms.
Гомеостазға әсері
Гомеостаз – организмнің мида және бүкіл денеде белгілі бір химиялық тепе-теңдікті сақтау қабілеті. Мысалы, суыққа жауап ретінде дікілдеудің мақсаты – ішкі температураны шамамен тұрақты деңгейде ұстап тұру. Есірткілерді қолдану және олардан бас тарту гомеостазға көптеген жолдармен әсер етеді. Ішкі жүйелер организмдегі есірткінің болуына байланысты жаңа тепе-теңдік күйін қалыптастыру үшін әртүрлі қарсы реттеуші механизмдерді пайдаланып, гомеостазды сақтайды. Бұл механизмдерге нейротрансмиттерлердің, гормондардың және организмдегі басқа заттардың деңгейін өзгертіп, есірткінің әсеріне бейімделу жатады.
Homeostasis is the body's ability to maintain a certain chemical equilibrium in the brain and throughout the body. For example, the function of shivering in response to cold is to produce heat maintaining internal temperature at around Homeostasis is impacted in many ways by drug usage and withdrawal. The internal systems perpetuate homeostasis by using different counter regulatory methods in order to create a new state of balance based on the presence of the drug in the system. These methods include adapting the body's levels of neurotransmitters, hormones, and other substances present to adjust for the addition of the drug to the body.
Рецептімен берілетін дәрі-дәрмектер
Жоғарыда айтылғандай, көптеген дәрі-дәрмектерді дәрігердің кеңесі мен қадағалаусыз кенеттен тоқтатуға болмайды, әсіресе егер дәрі-дәрмек тәуелділік тудырса немесе емделіп жатқан жағдай қауіпті болса және дәрі-дәрмек тоқтатылғаннан кейін қайта оралу қаупі болса, мысалы, диабет, астма, жүрек аурулары және көптеген психологиялық немесе неврологиялық жағдайлар, мысалы, эпилепсия, депрессия, гипертония, шизофрения және психоз. Шизофрения мен психоз кезінде антипсихотикалық препараттарды тоқтатуды қадағалау қажет. Мысалы, антидепрессанттарды тоқтату антидепрессантты тоқтату синдромына әкелуі мүмкін. Дегенмен, дәрігердің мұқият бақылауымен, дәрі-дәрмектерді дұрыс таңдау және тоқтату шығындарды азайтуға, тағайындамаларды жеңілдетуге, жағымсыз әсерлер мен полифармация қаупін төмендетуге, емді тиімділігі жоғары жерлерге бағыттауға және дәрі-дәрмектерге байланысты шығындардың алдын алуға көмектеседі. Деменциямен қатар жүретін денсаулық жағдайлары үшін дәрі-дәрмектердің жарамдылығын бағалау құралы (MATCH D) деменциямен ауыратын адамдарда жағымсыз әсерлердің көбірек болуы мүмкін екенін, сондай-ақ оларға дәрі-дәрмектерді тоқтату кезінде шығу белгілерін мұқият бақылау қажеттігін ескертеді, себебі олар симптомдарды көбірек сезінуі және оларды сенімді түрде жеткізе алмауы мүмкін.
As noted above, many drugs should not be stopped abruptly without the advice and supervision of a physician, especially if the medication induces dependence or if the condition they are being used to treat is potentially dangerous and likely to return once medication is stopped, such as diabetes, asthma, heart conditions and many psychological or neurological conditions, like epilepsy, depression, hypertension, schizophrenia and psychosis. The stopping of antipsychotics in schizophrenia and psychoses needs monitoring. The stopping of antidepressants for example, can lead to antidepressant discontinuation syndrome. With careful physician attention, however, medication prioritization and discontinuation can decrease costs, simplify prescription regimens, decrease risks of adverse drug events and poly pharmacy, focus therapies where they are most effective, and prevent cost related under use of medications. Medication Appropriateness Tool for Comorbid Health Conditions in Dementia (MATCH D) warns that people with dementia are more likely to experience adverse effects, and to monitor carefully for withdrawal symptoms when ceasing medications for these people as they are both more likely to experience symptoms and less likely to be able to reliably report symptoms.
Гипертонияға қарсы дәрілер
Соңғы деректер ересек жастағы адамдарда жоғары қан қысымын емдеу немесе жүрек ауруларының алдын алу үшін қолданылатын дәрілерді тоқтату мен жалғастырудың барлық жағдайдағы өлім-жітімге және жүрек шабуылының пайда болуына әсер ететінін көрсетпейді. Бұл тұжырымдар төмен сапалы деректерге негізделген, олар антигипертензивтік дәрілерді тоқтату қауіпсіз болуы мүмкін екенін ұсынады. Дегенмен, егде жастағы адамдар медицина маманымен кеңеспей, ешқандай дәріні қабылдауды тоқтатпауы керек.
The latest evidence does not have evidence of an effect due to discontinuing vs continuing medications used for treating elevated blood pressure or prevention of heart disease in older adults on all case mortality and incidence of heart attack. The findings are based on low quality evidence suggesting it may be safe to stop anti hypertensive medications. However, older adults should not stop any of their medications without talking to a healthcare professional.