Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балық түрлері
Species of fish
Иде (Leuciscus idus), немесе орфе – Солтүстік Еуропа мен Азияның ірі өзендерінде, көлдерінде және тоғандарында кездесетін Cyprinidae тұқымдасына жататын тұщы су балығы. Ол туған жерінен тыс Еуропа, Солтүстік Америка және Жаңа Зеландияға әкелінген. Бұл балық көбінесе қоңыржай аймақтардағы ашық тоғандарда сәндік мақсатта ұсталады және одан жиі қашып кетеді.
The ide (Leuciscus idus), or orfe, is a freshwater fish of the family Cyprinidae found in larger rivers, ponds, and lakes across Northern Europe and Asia. It has been introduced outside its native range into Europe, North America, and New Zealand. It is a popular ornamental fish, usually kept in outdoor ponds in temperate regions from which it often escapes.
Этимология
"Иде" атауы швед тілінен алынған, бастапқыда оның ақшыл түсіне сілтеме жасайды (неміс диалектісіндегі Aitel – жарқын балық, ал ескі жоғары неміс тіліндегі Eit – жерлеу оты, өрт). "Orfe" деген балама атау неміс тіліндегі Orf сөзінен шыққан, латынша orphus сөзі "теңіз балығы" немесе "денесіз балық" мағынасын білдіреді, ал ол грек тіліндегі orphōs сөзінен туындаған. Жалпы атау Леукискус грек тіліндегі "лейкискос" сөзінен алынған, ол "ақ алабұқа" дегенді білдіреді.
The name "ide" is from Swedish id, originally referring to its bright colour (compare the German dialect word Aitel, a kind of bright fish and Old High German Eit, funeral pyre, fire). The alternative name "orfe" derives from German Orf, through the Latin orphus meaning a "sea fish" or "sea perch", which in turn derives from the Greek orphōs. The generic name Leuciscus is derived from the Greek word leykiskos, which means "white mullet".
Тарату
Иде Еуропа мен Батыс Азияда, Солтүстік теңізге құятын өзендерден шығысқа қарай, Оңтүстік Скандинавия мен Шығыс Еуропа арқылы Каспий теңізінің су алабына және Лена өзеніне дейін таралған. Қазір Англия мен Уэльсте кеңінен таралған, бірақ Шотландияда тек шектеулі аймақтарда ғана кездеседі. Францияға әкелінген.
The ide is native to Europe and western Asia from the rivers draining into the North Sea east through southern Scandinavia and eastern Europe to the Caspian Sea drainage and the River Lena. and is now widespread in England and Wales, but only has a localised distribution in Scotland. It was introduced into France
Иде 1980-ші жылдары заңсыз түрде Жаңа Зеландияға жұмыртқа түрінде импортталды. 1985 және 1986 жылдар аралығында балықтар Оклендтің солтүстігінде кемінде сегіз, мүмкін 13 жерге жіберілді. Иде кем дегенде жеті жерде ұзаққа созылмаған болуы мүмкін, қалған жерлердегі нәтижелер белгісіз, ал кем дегенде бір жері әлі де белгісіз. Жаңа Зеландияда кем дегенде бір жерде иде әлі де кездеседі.
The ide was illegally imported into New Zealand as eggs, sometime in the 1980s. Fish were subsequently released between 1985 and 1986 in no less than eight and possibly as many as 13 sites north of Auckland. Ide probably did not last very long in at least seven of the sites where releases occurred, the outcome in most of the other sites is unknown, and at least one of the release sites remains unknown. Ide likely persist in the wild in at least one site within New Zealand.
Мекендейтін орта және экология
Олар үлкен өзендердің, көлдердің және тұнық тоғандардың таза суларында кездеседі, бірақ қыс айларында терең суға көшіп, көктемде шағылысу үшін қайтадан жай, тұщы суға оралуы мүмкін. Бұл түр Балтық теңізінде де таралған, ол көптеген теңіздерге қарағанда тұздылығы төмен. Швецияда балықтар өмірінің бірінші жылын өзендерде өткізеді, ал жазда Балтық теңізіне қарай миграциялайтын ересек балықтарға қосылады. Содан кейін балықтар күзде өзендерге қайта оралып, аузына жақын және төменгі ағыста қыстайды. Табиғи ареалдарында олар балықшылардың сүйікті нысаны болып табылады; Шығыс Еуропада олар жеуге жарамды және тағамдық балық ретінде бағаланады, Дунай бойында тормен ұсталып, коммерциялық мақсатта сатылады. Дегенмен, солтүстік облыстарда олар тағамдық балық ретінде жоғары бағаланбайды. Олар Ұлыбританияда да ірі балық ретінде ауланады, бірақ көбінесе коммерциялық балық шаруашылықтарында немесе жасанды түрде қоныстандырылған жерлерде кездеседі.
Ide occur in schools in the clear pools of larger rivers, ponds, and lakes, but they may move to deeper waters during the winter before moving into shallow fresh water to spawn in the spring. The species is also found in the Baltic Sea, which has a lower salinity than most seas, and in Sweden, the fish spend the first year of their lives in rivers before joining the more mature fish as they migrate downstream into the Baltic Sea during the summer. The fish then return to the rivers in the autumn, where they remain close to the mouths and in the lower reaches throughout the winter. In their native range, they are popular as a quarry for anglers; in eastern Europe, the ide is regarded as edible and is prized as a food fish, and are netted and sold commercially along the Danube. In more northern parts of the range, though, they are not regarded as a desirable food fish. They are also fished for as coarse fish in the United Kingdom, but there they tend to be localised to commercial fisheries or to sites where they have been introduced.