Кіріспе
Лондондағы жол
Лондон Парк-Лейн – Лондонның орталық бөлігіндегі Вестминстер қаласында орналасқан екі қатарлы қозғалысқа арналған жол. Ол Лондонның ішкі айналма жолының бір бөлігі болып табылады және оңтүстіктегі Хайд-парк бұрышынан солтүстіктегі Марбл-Арчқа дейін созылады. Ол батыстағы Хайд-паркті шығыстағы Мейфэрден бөліп тұрады. Бұл жолда тарихи маңызы бар көптеген үйлер мен қонақүйлер орналасқан және ол Лондонның ең ізделісті көшелерінің бірі болып саналады, тіпті ол үлкен трафик көлігінің өтетін басты артериясы болса да. Жол бастапқыда Хайд-парктің шекарасындағы қарапайым ауылдық жол болған, олар кірпіш қабырғамен бөлінген. 18-шы ғасырдың соңында аристократтардың үйлері пайда болды, олардың ішінде Бридалбейн үйі, Сомерсет үйі және Лондондерри үйі бар. 19-шы ғасырда Хайд-парк бұрышы жақсартылғаннан кейін және парктің көрінісі қолжетімді болғаннан кейін жолдың танымалдылығы артты, бұл жаңа байларды тартты және оны Лондонның ең сәнді тұру орындарының біріне айналдырды. Белгілі тұрғындарының арасында 1-ші Вестминстер герцогының Гросвенор Хаусындағы резиденциясы, Сомерсет үйіндегі Сомерсет герцогтары және №93 үйдегі британ премьер-министрі Бенджамин Дизраэли болды. Басқа тарихи нысандарға Дорчестер Хаусы, Брук Хаусы және Дадли Хаусы жатады. 20-шы ғасырда Парк-Лейн сәнді қонақүйлерімен танымал болды, әсіресе 1931 жылы салынған «Дорчестер» қонақ үйі көрнекті жазушылармен және халықаралық киножұлдыздармен тығыз байланысты болды. Жол бойында пәтерлер мен дүкендер пайда бола бастады, оның ішінде пентхаус пәтерлері де болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бірнеше ғимарат зақымданды, бірақ жол әлі де маңызды құрылысқа ие болды, соның ішінде Парк-Лейн қонақ үйі, Парк-Лейндегі Лондон Хилтон және бірнеше спорттық автомобиль гараждары салынды. Бүгінде жолдағы көптеген мүліктер Таяу Шығыс пен Азияның ең бай бизнесмендеріне тиесілі. Қазіргі тұрғындарының арасында бизнес-магнат Мохамед Аль-Файед және бұрынғы кеңес басшысы және Лорд-мэр Ширли Портер бар. Жол 19-шы ғасырдың ортасынан бері трафик қадауларынан зардап шегуде. Содан бері жолдарды кеңейтудің әртүрлі жобалары жүзеге асырылды, оның ішінде 1960-шы жылдардың басындағы ірі қайта құру бағдарламасы, ол Хайд-парктің бір бөлігін алып тастау арқылы жолды үш қатарлы екі қатарлы қозғалысқа айналдырды. Велосипедшілер үшін жақсартылған өткелдер 21-шы ғасырдың басында пайда болды. Өзгерістерге қарамастан, жол бойындағы жылжымайтын мүліктің бағасы әлі де Лондондағы ең жоғары бағалардың қатарында. Оның беделді мәртебесі Лондон Монополия тақтасындағы екінші ең қымбат мүлік алаңы ретінде бекітілген.
the road in London
Park Lane is a dual carriageway road in the City of Westminster in Central London. It is part of the London Inner Ring Road and runs from Hyde Park Corner in the south to Marble Arch in the north. It separates Hyde Park to the west from Mayfair to the east. The road has a number of historically important properties and hotels and has been one of the most sought after streets in London, despite being a major traffic thoroughfare. The road was originally a simple country lane on the boundary of Hyde Park, separated by a brick wall. Aristocratic properties appeared during the late 18th century, including Breadalbane House, Somerset House, and Londonderry House. The road grew in popularity during the 19th century after improvements to Hyde Park Corner and more affordable views of the park, which attracted the nouveau riche to the street and led to it becoming one of the most fashionable roads to live on in London. Notable residents included the 1st Duke of Westminster's residence at Grosvenor House, the Dukes of Somerset at Somerset House, and the British prime minister Benjamin Disraeli at No. 93. Other historic properties include Dorchester House, Brook House and Dudley House. In the 20th century, Park Lane became well known for its luxury hotels, particularly The Dorchester, completed in 1931, which became closely associated with eminent writers and international film stars. Flats and shops began appearing on the road, including penthouse flats. Several buildings suffered damage during World War II, yet the road still attracted significant development, including the Park Lane Hotel and the London Hilton on Park Lane, and several sports car garages. A number of properties on the road today are owned by some of the wealthiest businessmen from the Middle East and Asia. Current residents include business mogul Mohamed Al Fayed and former council leader and Lord Mayor Shirley Porter. The road has suffered from traffic congestion since the mid 19th century. Various road enlargement schemes have taken place since then, including a major reconstruction programme in the early 1960s that transformed the road into a three lane dual carriageway by removing a section of Hyde Park. Improved crossings for cyclists appeared in the early 21st century. Despite the changes, property prices along the road are still among the highest in London. Its prestigious status has been commemorated by being the second most expensive property square on the London Monopoly board.
Орналасқан жері
Парк-лейн шамамен 0,7 миль (1 км) ұзындықты құрайды және Хайд-парк бұрышынан солтүстікке қарай Хайд-парктің шығыс жағымен Марбл-Аркқа дейін созылады. Оның шығысында Мейфэр орналасқан. Бұл жол басты бағыт саналады, A4202 ретінде жіктеледі. Көше Орталық Лондондағы маңызды автобус бағыттарының бірі болып табылады. Оны Лондонның 2, 6, 13, 16, 23, 36, 74, 137, 148, 390, 414 автобус маршруттары пайдаланады. Ең жақын метро станциялары – көшенің оңтүстік жағына жақын Пикадилли желісіндегі Хайд-парк бұрышы және солтүстік жағына жақын Орталық желісіндегі Марбл-Арк станциялары.
18 ғасыр
Қазіргі Парк-Лейн жері бастапқыда ферма шекараларымен жүретін жол болған. Хайд-парк 16 ғасырда ашылғанда, бұл жол Пикадиллиден Марбл Аркқа дейін парктің шығыс шекарасымен солтүстік-оңтүстік бағытта созылған. 18 ғасырда ол Тиберн-лейн деп аталды және парктен биік қабырғамен бөлінетін, оның бойында көптеген мүліктер болмаған, тек шамамен 93-99 нөмірлер тұрған жердегі қысқа үйлер террасасы ғана болды. Тиберн-лейн атын бұрынғы Тиберн ауылынан алған, ол 14 ғасырда құлдырап кеткен. Қазіргі Парк-Лейннің соңында 1783 жылға дейін Лондонның басты орталық атылу орны – Тиберн дарғасы (сонымен қатар Тиберн ағашы деп те аталады) орналасқан. Автор Чарльз Найт 1843 жылы, 1738 жылға қарай «Пикадилли мен Оксфорд көшесі арасындағы кеңістіктің барлық бөлігі, Баркли сквері мен Мейфэрдің оңтүстік-батыс бұрышын қоспағанда, Тиберн-лейнге дейін ғимараттармен жабылған» деп жазды. 1741 жылы Кенсингтон Turnpike Trust оның күтімін өз мойнына алды, себебі көліктер жолдың бетін тозуға себеп болатын. 1776 жылы көшеде Бредалбейн үйі салынды. Оксфорд көшесінің бұрышында, 1769-70 жылдары салынған Сомерсет үйі (№40), Үндістанның бұрынғы генерал-губернаторы Уоррен Хейстингстің, Розеберидің үшінші графының және Сомерсет герцогтарының қалалық үйі болды. Соғыстан кейін Чарльз Вэйн Темпест Стюарт, Кастлерег виконты және оның әйелі Эдит Хелен Чаплин үйді пайдалануын жалғастырып, онда көптеген мерекелер өткізді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін үй Лондондерри отбасының меншігінде болды, кейін 1963 жылы Парк-Лейнде ашылған 29 қабатты Лондон Хилтон құрылысына орын беру үшін сатылды.
19 ғасыр
Көше 1820 жылға дейін ерекше маңызға ие болған жоқ, сол кезде Децимус Бертон жолақтың оңтүстік жағында Hyde Park Corner-ді салды, бұл Бенджамин Дин Уайаттың Лондондерри үйі мен Апсли үйін қайта жаңартуымен бірге болды. No. 113 Park Lane мекенжайындағы Брук-хаус 1870 жылы Т. Х. Уайатт салған. Кейіннен ол Лорд Луис Маунтбеттен мен оның әйелі Эдвинаның тұрақты мекеніне айналды. Олдфорд үйі 1897 жылы Оңтүстік Африка алмаз миллионері сэр Альфред Бейт үшін салынды. Алмаз өндіру саласындағы тағы бір ірі кәсіпкер, сэр Джозеф Робинсон No. 100 мекенжайындағы Дадли үйінде тұрды.
20 ғасыр
Парк-Лейннің имиджі 20-ғасырдың басында оның беделді статусымен қатар қалыптасты, себебі тұрғындар автокөліктердің қозғалысы мен автобустардың шуына наразылық білдіре бастады. 1915 жылы жергілікті қарсылыққа қарамастан, алғашқы пәтерлер 139–140 нөмірде салынды, одан кейін дүкендер ашылды. Бірақ ғимараттар жаңартылып, пентхаус пәтерлеріне мүмкіндік жасалды, олар көп ұзамай танымал болды. 1923 жылы әйгілі бишілер Фред пен Адель Астер 41 нөмірдегі пәтерге көшіп келді және Лондонның Вест-Эндіндегі қойылымдары кезінде онда тұрды. Бұл жұп Лондонның қоғамдық өмірінде жиі көзге түсіп, Гросвенор Хауста би билеуді ұнататын. 1930 жылдары американдық киножұлдыз Дуглас Фэрбенкс кіші Англияда жұмыс істеген кезде 99 нөмірде тұрды. 1940 жылдары қара нарықта алаяқтықпен айналысқан Сидни Стэнли Парк-Лейнде тұрып, «Парк-Лейннің полюсі» деп танылды. 1919 жылы «Марриотт Лондон Парк Лейн» қонақ үйі 140 Парк Лейн мекенжайында ашылды. Бұл жерде бұрын Сомерсет Хаус және Камелфорд Хаус орналасқан. Аталған учаскеде 138 Парк Лейн де бар, ол «Полковник Блимптің өмірі мен өлімі» фильмінде Отан қорғау штабы ретінде көрсетілген. Парк-Лейн қонақ үйі 1927 жылы Adie, Button and Partners архитектуралық бюросының жобасы бойынша салынды. Атына қарамастан, оның пошталық мекенжайы Пикадиллиде орналасқан және ол Гайд-паркке емес, Грин-паркке қарап тұрады. Сэр Оуэн Уильямс жобалаған «Дорчестер» қонақ үйі 1931 жылы Парк-Лейнде есігін ашты. Қонақ үйдің құрылысы аяқталысымен Парк-Лейн жақын арада Нью-Йорктің Бесінші авенюіне айналуы мүмкін деген алаңдаушылық туды. «Дорчестер» тез арада сәнді қонақ үй ретінде және осы көшенің ең беделді ғимаратының бірі ретінде танымал болды. 1930 жылдары ол Сесил Дэй Льюис ақыны, Сомерсет Моэм романисі және сэр Альфред Муннингс суретшісі сияқты көптеген жазушылар мен суретшілердің бас қосып, әдеби жиналыстар өткізетін орынға айналды, соның ішінде әлі күнге дейін өткізіліп келе жатқан «Фойлз әдеби түскі асы» да бар. Екінші дүниежүзілік соғыстан бастап, қонақ үй мен Парк-Лейн көптеген халықаралық киножұлдыздарды қабылдауымен танымал болды және 1960-1970 жылдары Элизабет Тейлор мен Ричард Бертонмен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Парк-Лейндегі бірнеше ғимараттарға бомба түсті. 100 нөмірдегі Дадли Хаус үлкен құрылымдық зақымдарға ұшырады, оның ішінде би залы мен галереясы қирады, бірақ ғимарат ішінара қалпына келтірілді. Кино және сахна актрисасы Анна Нигл 1950-1964 жылдар аралығында күйеуі Герберт Уилкокспен бірге Парк-Лейндегі Альфорд Хауста тұрды, ал оның орны қазір жасыл мұра тақтасымен белгіленген. Қонақ үй бизнесі дамуын жалғастырды; 1960 жылы Парк-Лейндегі 22 Парк Лейнде «Лондон Хилтон» құрылысы басталды және 1963 жылы 8 миллион фунт стерлингтік құрылыс шығындарымен (1963 жылғы 8 000 000 фунт стерлингтің соңғы жылдардағы шамамен <есептелген сомаға> тең) ашылды. 1975 жылдың 5 қыркүйегінде қонақ үйде Уақытша ИРА бомбасы жарылып, екі адам қаза тауып, 60-тан астам адам жарақат алды. Жарылыс көршілес ғимараттарға да зақым келтірді. Парк-Лейннің оңтүстік жағында, батыс жағында 1993 жылы VI Георгийдің жесірі Елизавета Королева Ананың құрметіне қақпалар орнатылды. Қақпаларды Джузеппе Лунд пен Дэвид Уинн жобалаған және олар оның гербінің интерпретациясындағы мотивтерді бейнелейді.
21 ғасыр
"Соғыстағы жануарлар" ескерткіші 2004 жылы Парк-Лейннің солтүстік-шығыс жиегінде, ханшайым Анна ашты. Ол соғыста қызмет еткен жануарларды және әскерилермен бірге болғандарын еске алады. 2007 жылдың маусым айында Парк-Лейндегі жер асты паркингінде орналасқан көлік бомбасының орнын табысты жойды. Полиция тергеуіне байланысты жол күні бойы жабық болды. Көше әлі де көрнекті тұрғындарды тартады. 2002 жылы Роберт Б. Шерман, "Чити-Чити-Банг-Банг" және "Мэри Поппинс" мюзиклдерінің авторы, әйелі қайтыс болғаннан кейін Парк-Лейндегі пәтерге көшті. Ол Хайд-паркке қараған көріністерден ләззат алып, 2003 жылы "Park Lane" атты суретін салған. Бизнес магнаты Мохамед Аль-Файедтің 55 және 60 Парк-Лейн мекенжайларында кеңселер орналасқан. 1997 жылы Аль-Файедтің ұлы Доди Аль-Файед пен Уэльс ханшайымы Диананың көлік апатынан аман қалған жалғыз адам Тревор Рис-Джонс, оқиғадан кейін Парк-Лейндегі пәтерде қысқа мерзімге жазылды. Парк-Лейндегі жылжымайтын мүліктің бағасы Лондонның ең жоғары бағалыларының бірі болып қала береді. 2006 жылы Вестминстер қалалық кеңесінің бұрынғы консервативті жетекшісі, леди Ширли Портер, Израильде он екі жылдық жер аударыдан кейін Керзон-сквердегі 1,5 миллион фунт стерлингтік жаңа құрылысқа көшті. 2015 жылғы есепте көрсетілгендей, көшедегі 2 бөлмелі пәтердің орташа айлық жалдау ақысы 5200 фунт стерлинг құрады. Кемтар тұрғындар жолдың айналасын кем дегенде 2012 жылдан бері пайдаланып келеді, ірі тілшілер тобы немесе басқа да тұрғынсыз топтар метрода немесе жабық сауда орталықтарында ұйықтайды, полиция оларды уақыт-уақытпен тазалап немесе жылжытса да. Парк-Лейндегі көптеген қонақ үйлер мен мекемелер бүгінде Таяу Шығыс пен Азияның ең бай бизнесмендеріне, шейхтерге және сұлтандарға тиесілі. "Дорчестер" 1985 жылы Бруней сұлтаны сатып алған, ал 1996 жылдан бері Брунейдің Қаржы министрлігінің бөлігі болып табылатын Брунейдің Инвестициялық агенттігіне (BIA) тиесілі "Дорчестер Коллекциясының" бөлігіне кіреді. "The Dorchester Collection" Парк-Лейндегі "The Dorchester" қонақ үйін халықаралық деңгейдегі басқа да сәнді қонақ үйлермен байланыстырады, оның ішінде Лос-Анджелестегі "Beverly Hills Hotel" және "Hotel Bel Air", сондай-ақ Париждегі "Hôtel Meurice". 1978 жылы 131–132 Парк-Лейнде Альянс Араб Банкінің жаңа бөлімшесі ашылды, ол араб әлемі мен батыс клиенттерінің мүдделерін қамтамасыз етті. 102 Park Lane мекенжайындағы "Mamasino" мейрамханасы африкалық тағамдарын ұсынады және африкалықтарға тиесілі. Вольфганг Пактың 45-ші нөмірдегі мейрамханасы GQ журналында америкалық, еуропалық және азиялық тағамдардың үйлесімінен тұратын Лондонның ең жақсы таңғы астардың бірі деп сипатталған.
Жол қозғалысы
Парк-Лейндегі жылжымайтын мүлікке деген сұраныс артқандықтан, 19 ғасырда осы көшедегі қозғалыс көбейе бастады. 1851 жылы Мраморлық арканы қайта жаңарту аясында көшенің қысқа бөлігі кеңейтілді. 1866 жылдың шілдесінде, Екінші реформа туралы заң жобасын қолдаған митингіден кейін, шекаралық тораптар бұзылғаннан соң, көше Станхоп қақпасына дейін кеңейтілді. 1871 жылы Хамильтон-плейс Пикадиллиге баламалы бағытпен өту үшін кеңейтілді. 1950 жылдарға қарай Парк-Лейн бойындағы автокөлік қозғалысы қанығу шегіне жетті. 1956 жылғы Метрополитен полициясының сараптамасы «жол пик сағаттарында артық жүктелген» деп хабарлады, қозғалыс туралы сараптамалар көрсеткендей, он екі сағат ішінде Хайд-парк бұрышы және Марбл-Арк маңынан сәйкесінше 91 000 және 65 000 көлік өткен, бұл Парк-Лейнді Лондонның ең қызықты және үшінші ең қызықты жол қиылыстарының арасындағы байланысқа айналдырды. Ашылған кезде бұл жоба 1905 жылы Кингсвейдің салынуынан бері Орталық Лондондағы ең ірі жол кеңейту жобасы болды. Жалпы сметалық құны 1 152 000 фунт стерлингті құрады (қазіргі 1963 жылғы 1 152 000 фунт стерлинг соңғы жылдары шамамен <есептелген сомаға> тең). 1983 жылы Парк-Лейн мен Хайд-парк бұрышындағы қиылысқа қосымша жол бағдаршамдары орнатылды. Көше Лондонның ішкі айналма жолының бөлігі болып табылады және Лондонның кептеліс аймағының шекарасының бір бөлігін құрайды. 2007 жылдың ақпан айында аймақ батысқа қарай кеңейтілген кезде Парк-Лейн «тегін өту жолдары» ретінде белгіленді, онда көліктер жұмыс уақытында аймақтан ақы төлемей өте алады. Батыс кеңейту 2011 жылдың қаңтар айында алынып тасталды. 2008 жылдың қарашасында Лондон мэрі Борис Джонсон көше астына туннель салу жоспарларын жариялады, бұл жерді дамыту және жасыл кеңістіктерге босатуға мүмкіндік береді. Қозғалысты жақсарту және қайта құру Парк-Лейннің тұрғын үй мекенжайы ретіндегі тартымдылығын төмендетті, өйткені ол Лондонның орталық бөлігіндегі ең көп қозғалыс пен шулы көшелердің біріне айналды. 2011 жылы Джонсон Парк-Лейнде тоқтап тұрған автобустарға айыппұл салуды енгізді. Көшені кеңейту Парк-Лейннің шығыс жағындағы үйлерді Хайд-парктен алыстатты, енді оған жер асты жолы арқылы қол жеткізуге болады. Көлік шуына қарамастан, көше әлі де жоғары деңгейде, бес жұлдызды қонақүйлер (мысалы, The Dorchester, Grosvenor House Hotel және InterContinental London Park Lane Hotel) және бірнеше спорттық автомобильдердің көрме залдары бар, соның ішінде BMW, Aston Martin және Mercedes Benz.
Мәдени сілтемелер
Парк-Лейн – «Монополия» ойынының лондондық нұсқасындағы екінші ең құнды мүлік. Көше 1936 жылы «Монополия» ойынының британдық нұсқасы алғаш рет жарық көрген кезде беделді әлеуметтік мәртебеге ие болған. Ойын тақтасында Парк-Лейн ең қымбат мүлік – Мейфэрмен жұп құрайды. Бұл алаңдар түпнұсқадағы Атлантик-Ситидегі (Нью-Джерси штаты) Парк-Плейс және Бордвок көшелеріне балама ретінде жасалған. 1988 жылы Парк-Лейн қонақ үйінде, британдық нұсқаның өндірушісі Waddingtons компаниясының демеушілігімен «Монополия» әлем чемпионаты өтті. Ойынның бастапқы шығарылымынан бері нақты Парк-Лейндегі бағалар құнын сақтап келеді, бірақ жалға алудың орташа құны Бонд-стриттен асып кетті. Артур Конан Дойлдың 1903 жылғы «Бос үйдің оқиғасы» әңгімесінде Шерлок Холмс 427 Парк-Лейн (ескі нөмірлеу) мекенжайында болған, «Парк-Лейн құпиясы» деп аталатын жабық бөлмедегі кісі өлтіруін тергеп, шешеді. Оқиға 1894 жылы орын алады. Жазушы Джаспер Ффорд өзінің 2001 жылғы «Эйр ісі» романында Ланден Парк Лейне кейіпкері арқылы көше мен оның «Монополия» алаңы туралы айтады. Көше Джон Галсуортидің 1922 жылғы «Форсайт сагасы» трилогиясында бірнеше рет еске алынады. 1967 жылы BBC телеарнасы Джеймс пен Эмилидің Парк-Лейндегі үйінің түсірілімдері үшін Ливерпульдегі Крокстет Холлын пайдаланды. Жол Ноэль Коуардтың «Лондондық мақтаныш» патриоттық әнінің екінші шумағында айтылады. Джордж Оруэллдің 1939 жылғы «Ауаға көтерілу» романында бірнеше консервативті және империалистік саясаткерлер «Парк-Лейн риф-раф» деп қысым көрсетеді. Mini Countryman Park Lane – компанияның көрме залы бар көшенің атымен аталған жоғары сапалы, төрт дөңгелекті спорттық автомобиль. Уолтер Лордтың «Еске алуға арналған түн» кітабында, «Титаник» кемесінің тағдырын баяндай келе, кеме бойымен созылатын E палубасындағы кең, төменгі палубадағы жұмыс дәлізі офицерлер тарапынан «Парк-Лейн» (ал команда тарапынан «Шотландия жолы») деп аталған.