Кіріспе

Совет космонавты (1935–2000) хоккейші
Герман Степанович Титов (Герман Степанович Титов; 11 қыркүйек 1935 – 20 қыркүйек 2000) – совет космонавты, ол 1961 жылғы 6 тамызда «Восток-2» ғарыш кемесімен Жер орбитасына шыққан екінші адам болды, ал бұған дейін Юрий Гагарин «Восток-1» кемесімен ұшқан еді. АҚШ астронавттары Алан Шепард пен Гас Гриссомның орбиталық емес сапарларын есептегенде, ол ғарышқа ұшқан төртінші адам болды. Ұшырылған кезде 26 жасқа толмаған ол ең жас ғарышкер және 2021 жылға дейін Оливер Даэмен 18 жасында Blue Origin NS 16 ұшағымен ұшқанға дейін ғарышқа ұшқан ең жас адам болды. Даэмен орбиталық емес миссияға ұшқандықтан, Титов Жер орбитасына ұшқан ең жас адам болып қала береді. Титовтың ұшуы адамдардың ғарышта өмір сүре және жұмыс істей алатынын нақты дәлелдеді. Ол Жерді бірнеше рет (барлығы 17 рет) айналып өткен, ғарыш кемесін басқарған және ғарышта бір тәуліктен астам уақыт өткізген алғашқы адам болды. Ол сондай-ақ орбитада ұйықтаған және ғарыш ауруына шалдыққан (ғарышта құсудың алғашқы жағдайы) алғашқы адам болды. Титов ғарыштан сурет түсірген алғашқы фотограф болды: ол орбитадан алғашқы қолмен түсірілген суреттерді жасады, осылайша адамның ғарыштан түсірген Жердің алғашқы суреттері бойынша рекорд орнатты (алғашқы сурет 1946 жылы Нью-Мексикодан ұшырылған V-2 зымыратымен түсірілген). Ол сонымен қатар кәсіби сапалы Konvas Avtomat кинокамерасын пайдаланып Жерді түсірген алғашқы адам болды, ол оны он минут бойы қолданды. Өмірінің соңғы жылдарында Титов Кеңес ғарыш бағдарламасында жұмыс істеуін жалғастырды және орбиталық ғарыш ұшағының алғашқы пилоты болу үшін оқыған «Спираль» жобасында маңызды рөл атқарды. Алайда, 1968 жылы әскери ұшақ апатында Юрий Гагарин қаза болғаннан кейін, Кеңес үкіметі екінші космонавтын жоғалтуға қаупі бар деп шешті, сондықтан Титовтың сынақ пилоты мансабы аяқталды. Титов Кеңес Әуе күштерінде генерал-полковник шеніне дейін қызмет етті. Посткеңестік Ресейде ол коммунистік саясаткер болды. Гагариннен кейін екінші болып ғарышқа ұшса да, кейін Титов Кеңес үкіметіне Гагариннің ұшу күні – 12 сәуірде Космонавтика күнін ресми түрде атап өтуді ұсынды.

Сыйлықтар мен мұра

Герман Титовке Кеңес Одағының Батыры атағы, екі Ленин ордені, көптеген медальдар мен шетелдік ордендер табысталды. Ол Болгарияның Социалистік Еңбек Ері, Вьетнамның Еңбек Ері және Моңғолияның Еңбек Ері атақтарымен марапатталды. Айдың сыртқы жағындағы Титов кратері мен Халонг шығанағындағы Титов аралы оның құрметіне аталды. 2011 жылдың 6 тамызында Титовтың ғарышқа ұшып кеткенінің 50 жылдығына орай, оның туған ауылы Полковниковода қайта жаңартылған және кеңейтілген Герман Титов мұражайы ашылды. Титов ғарыш орталығы оның есімімен аталады.

Мәдени сілтемелер

Артур Кларктың 1982 жылғы "2010: Odyssey Two" кітабында (және 1984 жылғы "2010" фильмінде) бастапқы сахнада Кеңес ғарыш кеңесінің өкілі Димитрий Моисевич пен доктор Хейвуд Флойд арасындағы әңгіме орын алады. Моисевич Флойдқа кеңестіктердің жаңа ғарыш кемесі – "Космонавт Алексей Леонов" атымен Юпитерге сапар шегетінін хабарлағанда, Флойд қызығушылық танытады, себебі кемеге Герман Титовтың есімі беріледі деп күткен. Кітапта Моисевич жай ғана Леонов деп атын өзгертілгенін айтады; ал фильмде Титовтың беделі төмендегенін түсіндіреді. 2011 жылғы 12 сәуірде BBC Radio 4 арнасындағы "Titanium" атты радиоспектаклінде Титов Юрий Гагариннің дайындығы мен ұшуы барысында баяндаушы болып көрінеді. Бұл Гагариннің ғарышқа ұшқанына 50 жыл толуына арналған апталық шаралардың бір бөлігі еді.