Кіріспе
Таныс құралға артық сенушілік. Құрал заңы, балға заңы, Маслоудың балғасы немесе алтын балға – бұл таныс құралға тым көп сенуге байланысты танымдық қателік. Абрахам Маслоу 1966 жылы былай деп жазды: «Егер сізде тек бір ғана құрал – балға болса, онда барлық нәрсені шегедей қарауға ұмтылу табиғи». Ал Абрахам Каплан да осы пікірді қолдаған, бірақ бұл «балға мен шеге» тұжырымы екеуінің де түпкілікті авторлығы болуы мүмкін емес.
The law of the instrument, law of the hammer, Maslow's hammer, or golden hammer is a cognitive bias that involves an over reliance on a familiar tool. Abraham Maslow wrote in 1966, "If the only tool you have is a hammer, it is tempting to treat everything as if it were a nail." and to Abraham Kaplan, although the hammer and nail line may not be original to either of them.
Тарих
"Бирмингем бұрандасы" деген ағылшын тіліндегі сөз тіркесі "шеке" дегенді білдіреді, бұл – барлық жағдайға бір құралды қолдану тәжірибесін көрсетеді және Каплан мен Маслоудан кем дегенде бір ғасыр бұрын пайда болған. 1868 жылы Лондонда жарық көрген "Once a Week" журналында былай делінген: "Балаға шеке мен кескіш беріңіз, оларды қалай қолдану керектігін көрсетіңіз, ол бірден есік жақтауларын қиюға, терезе мен жалюзилердің бұрыштарын алып тастауға кіріседі, оған оларды тиімді пайдалану жолын және белсенділігін шектеуді үйреткенше". 1962 жылдың ақпан айында Каплан, сол кезде философия профессоры, UCLA-да өткен Америка білім беру зерттеулер қауымдастығының конференциясында сөз сөйледі. 1962 жылғы маусымдағы "Медициналық білім журналында" жарияланған мақалада "3 күндік жиынның ең қызықты бөлігі – зерттеу әдістерін таңдау мәселесіндегі Капланның пікірі болды. Ол ғалымдарды зерттеу үшін тиісті әдістерді таңдауда сақтық танытуға шақырды. Кейбір әдістер ыңғайлы болғандықтан немесе белгілі бір адам нақты әдісті қолдануға оқытылғандықтан, бұл әдіс барлық мәселелерге сәйкес келеді деген кепілдік жоқ. Ол Капланның құрал туралы заңына сілтеме жасады: "Балаға шеке берсең, ол кездесетін әр нәрсені соғуға тырысады". "Зерттеулерді жүргізу: мінез-құлық ғылымының әдістемесі" (1964) еңбегінде Каплан құралдың заңы туралы қайтадан айтып, былай деді: "Ғылымгердің проблемаларды оның өзі ерекше білгірлік танытқан әдістерді қажет ететіндей етіп тұжырымдауы ешқандай тосынсыр тудырмайды". 1964 жылы "The Library Quarterly" журналында ол заңға тағы да сілтеме жасап, былай деп түсіндірді: "Біз көбінесе проблемаларды оларды шешу үшін бізде қазірдің өзінде бар нәрсені қажет ететіндей етіп қоямыз".
Томкинс пен Колби
1963 жылы "Тұлғаны компьютерлік модельдеу: психологиялық теория шегі" атты эсселер жинағында Сильван Томкинс "құралдарды жұмысқа бейімдеудің орнына, жұмысты құралдарға бейімдеуге бейімділік" туралы жазды. Ол былай деп жазды: "Егер сізде балға болса, сіз тырнақ іздей бастайсыз, ал егер сізде жад сыйымдылығы бар компьютер болса, бірақ сезімі болмаса, сіз махаббат пен жеккөруден гөрі есте сақтау және мәселелерді шешумен айналысуға көбірек бейім болады". Осы кітапта Кеннет Марк Колби осы заңды нақты айта келтіріп былай деп жазды: "Аспаптың бірінші заңы: егер балаға балға берсеңіз, ол кенеттен барлық нәрсені соғу керек екенін түсінеді. Компьютерлік бағдарлама – біздің қазіргі балғамыз болуы мүмкін, бірақ оны сынап көру қажет. Оның қандай да бір пайдасы бар ма, жоқ па, оны тек қана кеңседе отырып шеше алмайсыз".
Ли Ловингер
1967 жылы Федералды байланыс комиссиясының Ли Ловингер заңды «Ловингердің қарысы келіп-келіспестей пайдалану заңы» деп атап, оны мемлекеттік басқаруға қатысты қолданды: «Саяси ғылымдағы сайкестігі – егер мемлекеттік мекеме болса, онда бір нәрсені реттеу қажеттігін көрсетеді».
Уоррен Баффет
1984 жылы инвестор Уоррен Баффет қаржы нарықтарын зерттеуде қолданылған қате математикалық тәсілдерге сын айтты: «Мұндай зерттеулердің пайдалы болуы міндетті емес; жай ғана деректер бар, ал ғалымдар оларды өңдеу үшін қажетті математикалық білімді игеруге көп еңбек сіңірді. Осы білімді алғаннан кейін, оны пайдаланбау – күнә іс сияқты көрінеді, тіпті ол пайдасыз немесе зиянды болса да. Бір досым айтқандай, балғасы бар адам үшін әр нәрсе шеге болып көрінеді».
Психиатрия
Психиатрияны сынағандардың кейбіреулері, құралдың заңы психиатриялық препараттарды артық тағайындауға себеп болады деп санайды.
Компьютерлік бағдарламалау
"Алтын балға" ұғымы, "көптеген бағдарламалық қамтамасыз ету мәселелеріне бірқалыпты қолданылатын таныс технология немесе түсінік" 1998 жылы ақпараттық технология әдебиеттерінде анти-үлгі ретінде енгізілді: одан аулақ болу керек бағдарламалау тәжірибесі. Бағдарламалық қамтамасыз ету әзірлеушісі Хосе М. Гилгадо бұл заңның 21-ғасырда да маңыздылығын сақтайтынын және бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеуге өте қатысты екенін жазды. Ол бағдарламашылардың "жаңа шектеулермен жаңа жобаны іске асыру үшін әдеттегі белгілі құралдарды пайдалануға бейім" екенін байқады. Ол мұны "қауптен сақтану үшін ештеңе өзгертігісі келмейтін жайлылық аймағына" байланыстырды. Бірқалыпты құралдарды пайдаланудың мәселесі – салыстыратын нәрсе болмағандықтан таңдау жасау үшін жеткілікті аргументтер болмайды, бұл білімді шектейді. Шешім – "бізге жақсы таныс болмаған жағдайда да, ең жақсы нұсқаны іздеуді жалғастыру". Бұл жаңа компьютерлік тілді пайдалануды да қамтиды. Ол RubyMotion өнімі әзірлеушілерге беймәлім компьютерлік тілдерді таныс тілге "орап", оларды үйренуден аулақ болуға мүмкіндік беретінін атап өтті. Бірақ Гилгадо бұл тәсілді тиімсіз деп санады, себебі ол жаңа құралдардан қашу әдетін күшейтеді.
Қарым-қатынас ұғымдары
Тар ойлы инструментализмнің басқа түрлері: кәсіби деформация – француз тілінен алынған "өз мамандығының көзқарасымен қарау" термині, және реттеушілердің басып алуы, яғни реттеушілердің реттейтін саланың тұрғысынан ойлауға бейімделуі.