Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз жазушысы және қолжазба сатушысы (1330–1418 жж.)
French scribe and manuscript seller (1330–1418)
Николя Фламель (nikɔla flamɛl; 1330 – 22 наурыз 1418 жж.) – француз жазушысы және қолжазба сатушысы. Өлгеннен кейін Фламель алхимик ретінде танымал болды, оның философ тасын жасап, тапқанына сенді. Осы аңыз алғаш рет 17 ғасырда пайда болды. Фламельдің өлімінен шамамен 200 жыл өткен соң жазылған мәтіндерде, ол Сантьяго-де-Компостелаға жолдағы еврей дінін өзгертушіден (конверсо) алхимиялық құпияларды үйренгендігі айтылады. Одан бері ол түрлі көркем әдебиеттерде аңызға айналған алхимик ретінде бейнеленеді.
Nicolas Flamel (nikɔla flamɛl; 1330 – 22 March 1418) was a French scribe and manuscript seller. After his death, Flamel developed a reputation as an alchemist believed to have created and discovered the philosopher's stone and to have thereby achieved immortality. These legendary accounts first appeared in the 17th century. According to texts ascribed to Flamel almost 200 years after his death, he had learned alchemical secrets from a Jewish converso on the road to Santiago de Compostela. He has since appeared as a legendary alchemist in various fictional works.
Өмір
Тарихи Фламель 14-15 ғасырларда Парижде өмір сүрген, ал оның өмірі ортағасырлық алхимия тарихындағы ең жақсы құжатталған өмірлердің бірі. Ол екі дүкенді хатшы ретінде басқарды және 1368 жылы Перенельге үйленді. Ол некеге екі бұрынғы күйеуінің мүлігін әкелді. Француз католиктері бірнеше жылжымайтын мүлікке ие болды және кейде мүсіндерге тапсырыс беру арқылы шіркеулерге қаржылық көмек көрсетті. Өмірінің соңында олар байлығымен және жомарттығымен танымал болды. Фламель 80 жасқа дейін өмір сүрді, ал 1410 жылы өзінің қабір тасын жасады, онда Иса Мәсіх, Петір және Пауылдың суреттері бейнеленген. Оның қабір тасы Париждегі Клуни мұражайында сақтаулы. Мұрағаттарға сәйкес, Фламель 1418 жылы қайтыс болды. Ол Париждегі бұрынғы Сен-Жак-де-ла-Бушери шіркеуінің негізгі бөлігінің соңында жерленді. Оның 1416 жылдың 22 қарашасында жасалған өсиеті оның жомарт болғанын, бірақ кейінірек алхимиялық аңыздарда айтылғандай, ерекше байлыққа ие болмағанын көрсетеді. Тарихтағы нағыз Фламельдің алхимия, фармация немесе медицинамен айналысқанына ешқандай дәлел жоқ.
The historical Flamel lived in Paris in the 14th and 15th centuries, and his life is one of the best documented in the history of medieval alchemy. He ran two shops as a scribe and married Perenelle in 1368. She brought the wealth of two previous husbands to the marriage. The French Catholic couple owned several properties and contributed financially to churches, sometimes by commissioning sculptures. Later in life, they were noted for their wealth and philanthropy. Flamel lived into his 80s, and in 1410 designed his own tombstone, which was carved with the images of Jesus Christ, Saint Peter and Saint Paul. The tombstone is preserved at the Musée de Cluny in Paris. Records show that Flamel died in 1418. He was buried in Paris at the end of the nave of the former Church of Saint Jacques de la Boucherie. His will, dated 22 November 1416, indicates that he was generous but that he did not have the extraordinary wealth of later alchemical legend. There is no indication that the real Flamel of history was involved in alchemy, pharmacy or medicine.
Париждегі үй
Фламельдің үйлерінің бірі әлі күнге дейін Парижде, 51 rue de Montmorency мекенжайында тұр. Бұл қаладағы ең көне тас үй. Қабырғаға жазылған ескі жазуда былай делінген: "Біз, 1407 жылы салынған осы үйдің алдында тұратын ерлер мен әйелдер, күн сайын "Пәдуишамыз" және "Аве Мария" деп дұға етеміз, Құдайдың рақымы кедейлер мен өлген күнәкарларды кешірсін". 2008 жылы үйдің бірінші қабатында мейрамхана орналасқан. Париждегі Tour Saint Jacques-тің жанындағы көшеге Николас Фламель көшесі оның есімі берілген; ол оның әйеліне арналған Пернель көшесімен қиылысады. Бұл Фламельдің Париждегі Бейкүнәлер зиратындағы тимпаномы үшін тапсырыс берген дизайндар жинағы, бұл жұмыс жарияланған кезде ұзақ уақыт жоғалып кеткен. Баспаның кіріспесінде Фламельдің философтар тасын іздегені туралы айтылған. Кіріспеде, Фламель 1357 жылы екі флоринге сатып алған 21 беттік құпия кітаптың мәтінін түсінуді өмір бойына еңбек етіп жүрген. Кіріспеде 1378 жылы ол Испанияға аудармаға көмек алу үшін барған деп жазылған. Қайтып келе жатқанда ол Фламельдің кітабын Абрамелин Магтың түпнұсқа кітабының көшірмесі деп айтқан бір данамен кездескенін хабарлайды. Осы біліммен, келесі бірнеше жылда Фламель мен оның әйелі кітаптың жеткілікті бөлігін түсініп, философтар тасын жасау рецептін табысты қайталады, алдымен 1382 жылы күміс, содан кейін алтын өндірді. Сондай-ақ, Фламель кейбір еврей мәтіндерін зерттеген де айтылады. Бұл оқиғаның шындығына 1761 жылы Этьен Вилен күмән келтірді. Ол Фламель туралы аңыздың бастауы П. Арнольд де ла Шевальери, "Иероглифтік суреттердің түсіндірмесі" кітабының баспагері, кітапты Eiranaeus Orandus деген псевдониммен жазған деп мәлімдеді. Басқа жазушылар Фламель өмірінің аңыздық есебін қорғады, ол 17-18 ғасырларда болған көріністер туралы әңгімелермен безендірілді және содан бері ойдан шығарылған туындыларда кеңейтілді. Фламель 17 ғасырдың ортасына қарай алхимия шеңберінде аңызға айналды, Исаак Ньютонның күнделіктерінде "Кадуцей, Фламельдің айдаһарлары" туралы айтылған. Фламельге қызығушылық 19 ғасырда қайта жанданды: Виктор Гюго оны "Нотр-Дамның қисық мұнарасы" романында атады, Эрик Сати Фламельге қызықты, ал Альберт Пайк Николас Фламельге өзінің "Мораль және Шотландтық масондық дәстүрінің догмасы" кітабында сілтеме жасайды. Фламельдің алхимик ретінде беделі 20 ғасырдың соңында ең көп сатылған "Гарри Поттер мен философтар тасы" романында және оның киноға бейімделуінде атақты алхимиялық затты жасаған ретінде бейнеленгенімен күшейді. Ол сондай-ақ 2018 жылы шыққан "Фантастикалық жандар: Гриндельвальдтың қылмыстары" фильмінде де бейнеленген, онда оны Бронтис Ходоровский сомдады.
One of Flamel's houses still stands in Paris, at 51 rue de Montmorency. It is the oldest stone house in the city. There is an old inscription on the wall, which states, "We, plowmen and women living at the porch of this house, built in 1407, are requested to say every day an 'Our Father' and an 'Ave Maria' praying God that His grace forgive poor and dead sinners." As of 2008, the ground floor housed a restaurant. A Paris street near the Tour Saint Jacques, the rue Nicolas Flamel, has been named after him; it intersects with the rue Pernelle, named after his wife. It is a collection of designs purportedly commissioned by Flamel for a tympanum at the Cimetière des Innocents in Paris, long disappeared at the time the work was published. In the publisher's introduction, Flamel's search for the philosopher's stone was described. According to that introduction, Flamel had made it his life's work to understand the text of a mysterious 21 page book he had purchased in 1357, at the cost of two florins. The introduction claims that, around 1378, he traveled to Spain for assistance with translation. On the way back, he reported that he met a sage, who identified Flamel's book as being a copy of the original Book of Abramelin the Mage. With this knowledge, over the next few years, Flamel and his wife allegedly decoded enough of the book to successfully replicate its recipe for the philosopher's stone, producing first silver in 1382 and then gold. Also, Flamel is said to have studied some texts in Hebrew. The validity of this story was first questioned in 1761 by Etienne Villain. He claimed that the source of the Flamel legend was P. Arnauld de la Chevalerie, publisher of Exposition of the Hieroglyphical Figures, who wrote the book under the pseudonym Eiranaeus Orandus. Other writers have defended the legendary account of Flamel's life, which has been embellished by stories of sightings in the 17th and 18th centuries and expanded in fictitious works ever since. Flamel had achieved legendary status within the circles of alchemy by the mid 17th century, with references in Isaac Newton's journals to "the Caduceus, the Dragons of Flammel". Interest in Flamel revived in the 19th century: Victor Hugo mentioned him in The Hunchback of Notre Dame, Erik Satie was intrigued by Flamel, and Albert Pike refers to Nicholas Flamel in his book Morals and Dogma of the Scottish Rite of Freemasonry. Flamel's reputation as an alchemist was further bolstered in the late 20th century by his depiction as the creator of the titular alchemical substance in the best selling novel Harry Potter and the Philosopher's Stone and its film adaptation. He also appears in the 2018 spinoff film Fantastic Beasts: The Crimes of Grindelwald, where he is portrayed by Brontis Jodorowsky.