Кіріспе
III-IV ғасырлардағы христиан шейіті және қасиетті әулие. | атрибуттары = Шаршы; көздер; ыдыстағы көздер; көз байлау; шам; қылыштар; өгіздерге жегілген әйел; әйелдің қасында Әулие Агата, Әулие Розалия, Римдік Әулие Агнес, Әулие Барбара, Әулие Екатерина Александриялық және Әулие Текла; әйел Әулие Агатаның қабірі алдында тізе бүгіп отырған. | қамқорлығы = Көзі көрмейтіндер; шейіттер; Италияның Перуджасы; Мальтаның Мтарфасы; жұқпалы аурулар; сатушылар; Италияның Сиракузасы; жұтқыншақ инфекциялары; жазушылар; Филиппиннің Сазмуан, Санта-Люсия, Илокос-Сур, Нарвакан, Илокос-Сур. | мәселелер = | тоқтатылған күні =
| attributes = Cord; eyes; eyes on a dish; blindfold; lamp; swords; woman hitched to a yoke of oxen; woman in the company of Saint Agatha, Saint Rosalia, Saint Agnes of Rome, Saint Barbara, Saint Catherine of Alexandria, and Saint Thecla; woman kneeling before the tomb of Saint Agatha
| patronage = The blind; martyrs; Perugia, Italy; Mtarfa, Malta; epidemics; salesmen; Syracuse, Italy; throat infections; writers; Sasmuan, Pampanga, Santa Lucia, Ilocos Sur, Narvacan, Ilocos Sur, Philippines
| issues =
| suppressed date =
Lucia of Syracuse (283–304), also called Saint Lucia (Sancta Lucia) (and better known as Saint Lucy) was a Roman Christian martyr who died during the Diocletianic Persecution. She is venerated as a saint in Catholic, Anglican, Lutheran, and Eastern Orthodox Christianity. She is one of eight women (including the Virgin Mary) explicitly commemorated by Catholics in the Canon of the Mass. Her traditional feast day, known in Europe as Saint Lucy's Day, is observed by Western Christians on 13 December. Lucia of Syracuse was honored in the Middle Ages and remained a well known saint in early modern England. She is one of the best known virgin martyrs, along with Agatha of Sicily, Agnes of Rome, Cecilia of Rome, and Catherine of Alexandria.
Сиракузалық Люция (283–304), сондай-ақ Әулие Люция (Sancta Lucia) (және көбінесе Әулие Люси деп белгілі) Диоклетиан қудалау кезінде шейіт болған римдік христиан. Ол католик, англикан, лютеран және шығыс православие христиандығында әулие ретінде құрметтеледі. Ол сегіз әйелдің (соның ішінде Қасиетті Мария) бірі, католиктердің Әулие Құранда атайтындығы. Оның дәстүрлі мерекесі, Еуропада Әулие Люсия күні ретінде белгілі, батыс христиандары 13 желтоқсанда тойлайды. Сиракузалық Люция орта ғасырларда құрметке ие болды және Англияның алғашқы дәуірлерінде кеңінен танымал әулие болып қала берді. Ол Сицилиялық Агата, Римдік Агнес, Римдік Сесилия және Александриялық Екатеринамен бірге ең танымал бойжеткен шейіттердің бірі.
| attributes = Cord; eyes; eyes on a dish; blindfold; lamp; swords; woman hitched to a yoke of oxen; woman in the company of Saint Agatha, Saint Rosalia, Saint Agnes of Rome, Saint Barbara, Saint Catherine of Alexandria, and Saint Thecla; woman kneeling before the tomb of Saint Agatha
| patronage = The blind; martyrs; Perugia, Italy; Mtarfa, Malta; epidemics; salesmen; Syracuse, Italy; throat infections; writers; Sasmuan, Pampanga, Santa Lucia, Ilocos Sur, Narvacan, Ilocos Sur, Philippines
| issues =
| suppressed date =
Lucia of Syracuse (283–304), also called Saint Lucia (Sancta Lucia) (and better known as Saint Lucy) was a Roman Christian martyr who died during the Diocletianic Persecution. She is venerated as a saint in Catholic, Anglican, Lutheran, and Eastern Orthodox Christianity. She is one of eight women (including the Virgin Mary) explicitly commemorated by Catholics in the Canon of the Mass. Her traditional feast day, known in Europe as Saint Lucy's Day, is observed by Western Christians on 13 December. Lucia of Syracuse was honored in the Middle Ages and remained a well known saint in early modern England. She is one of the best known virgin martyrs, along with Agatha of Sicily, Agnes of Rome, Cecilia of Rome, and Catherine of Alexandria.
Өмір
Оның өмірінің барлық егжей-тегжейлері ерте төртінші ғасырдағы әйел шейіттерге тән нәрселермен байланысты. Джон Генри Блант оның тарихын басқа да бойжеткен шейіттердің өмірбаяндарына ұқсас христиандық роман ретінде қарастырады. Дәстүрлі әңгіме бойынша, Люсия 283 жылы бай және мәртебелі отбасында дүниеге келген. Оның әкесі римдік тегінен шыққан, бірақ ол бес жасында қайтыс болып, Люси мен анасын қорғаусыз қалдырды. Оның анасының аты – Еутихия, бұл оның грек тегінен екенін көрсетеді. Люсияның күйеу жігіті оның мүлігі мен зергерлік бұйымдары таратылып жатқаны туралы естіп, Сиракузаның губернаторы Паскасийге шағымданды. Паскасий оған императордың бейнесіне құрбандық шалуды бұйырды. Ол бас тартқан соң, Паскасий оны бордельге жіберіп, ар-намысын түсіруге үкім шығарды. Христиандық дәстүрде күзетшілер оны алып кетуге келгенде, оны өгіздерге байлап тартқандарына қарамастан, оны жылжыта алмады. Содан кейін оның үстіне ағаш үймелеп, от қойды, бірақ ол жанып кетпеді. Ақырында ол қылышпен өлтірілді.
Ертегілерде және дәстүрлерде, кем дегенде он бесінші ғасырға дейін, Люцияның көзін жойып азаптағандығы туралы әңгіме жоқ. Кейінгі мәліметтерге сәйкес, ол өлер алдында Паскасийдің жазаланатынын және қуғын-сүргіннің аяқталуын болжады, сондай-ақ Диоклетиан биліктен тайып, Максимиан өліміне жететінін айтты. Гемблукс монахы Зигеберт (1030–1112) Мецтегі Люсияның жергілікті культін қолдау үшін он бірінші ғасырдың ортасында пассио жазды. Римнің жалпы күнтізбесінде бұрын 16 қыркүйекте Әулие Люсия мен Геминианды еске алу күні болған. Бұл 1969 жылы алынып тасталды, себебі ол 13 желтоқсандағы оның туған күнінің мерекесімен қайталанды және Сент-Люсияның Пассиосындағы Геминиан ойдан шығарылған тұлға болып көрінеді. 1204 жылы Константинопольді басып алған француздықтар қалада Әулие Люсияға қатысты бірнеше реликвияларды тапты, ал Венеция дожы Энрико Дандоло оларды Венециядағы Әулие Георгий монастырына сақтап алды.
Қамқорлық
Люсияның латынша аты, Люция, «жарық» деген мағына беретін латынша «lux» сөзімен ортақ түбірге (luc) ие. Көптеген дәстүрлерде Әулие Люция қысқы қараңғылықтағы жарық әкелуші ретінде бейнеленеді, оның мерекесі 13 желтоқсанда тойланады. Әңгімелердің кейбір нұсқаларында оның көздері өзінің немесе жазалаушыларының қолынан алынғаны айтылады, сондықтан ол соқырлардың қасиетті қамқоршысы саналады. Әулие Люция Италиядағы Сицилия аймағындағы Сиракуза қаласының қасиетті қамқоршысы. Суреттерде Әулие Люция көздерін алтын табақта ұстап тұрған күйінде жиі бейнеленеді. Готикалық өнерде Люция екі көзі бар ыдысты ұстаған күйінде көрсетілген. Ол сонымен қатар құрбандық пен зұлымдыққа жеңіс символы – пальма бұтағын ұстап тұрады. Роберт Пог Гаррисон мен Рейчел Джакоффтың сөзіне сәйкес, Люцияның осы делдалдық рөлі Вергилийдің Дантеге тозақтан өтуге батылдық беруге тырысқан көрінісін күшейте түседі. «Purgatorio» 9.52–63-те Люция ұйықтаған Дантені тазару орнына апарып жеткізеді. Люция жарықты бейнелейтіндіктен, «Purgatorio» 9-дағы оның пайда болуы «Inferno» 2-дегі көрінісін қайталайды; екі жағдайда да ол оны қараңғылықтан шығарып алады. Люцияның жарық символизмі Дантенің «Purgatorio» 9-дағы осы кешкі көріністі таңертеңгі жарық арқылы баяндауының себебін де түсіндіреді. Ол оны нақты қараңғылықтан жаңа күнге, ал метафоралық қараңғылықтан құтқаруға жетелейді. Содан кейін «Paradiso» 32-де Данте оны «Paradiso» XXXII-нің Canto XXXII-дегі Мистикалық Гүлдің ішінде Адаммен қатар қояды. Люцияны жарықтандыратын рақым, мейірімділік немесе тіпті әділдік символы ретінде де қарастыруға болады.
Әйелдер
Орта ғасырдың соңында жылдың ең қысқа күні көбінесе оның мерекесімен бірге келді, және екеуі де Джон Доннның "A Nocturnal upon St. Lucie's Day, being the shortest day" (1627 ж.) атты өлеңінде көрсетілгендей байланысты болды. Өлең мына сөздермен басталады: "'Tis the year's midnight, and it is the day's". Юлиан күнтізбесінің дәлдігінің жетіспеуіне байланысты, Донн заманында ең қысқа күн бір-екі күн ертерек болған. Люция сонымен қатар Агнета Шёдиннің "Ett ljus i mörkret" ("Қараңғылықтағы нұр") атты швед романының басты кейіпкері.
Халықтық мереке
Люсияның мерекесі 13 желтоқсанда, Адвентте тойланады. Бұл мереке бұрын күнтізбе реформасына дейін жылдың ең қысқа күнімен – қысқы күн тоғысымен бірге келген, сондықтан ол жарық мерекесіне айналды. Сицилиялықтар оның мерекесі күні астыққа толы кемелердің портқа келгенін еске алады, соның арқасында аштық тоқтады. Дәстүр бойынша, 13 желтоқсанда нанның орнына тұтас дәнді тағамдар желінеді. Көбінесе бұл кукция – пісірілген бидайдан жасалған тағам, рикотта мен бал қосылып дайындалады, кейде бұршақпен бірге тұзды сорпа ретінде беріледі. Люсия мерекесін ерекше Скандинавия елдерінде, ұзақ қараңғы қыстарында тойлайды. Дәстүр бойынша, жас қыз ақ көйлек пен қызыл белбеу (шехиттіктің символы) киіп, басына шамдардан жасалған тәж немесе гүл шоғын тағады. Данияда, Норвегияда, Швецияда және Финляндияның бір бөлігінде қыздар мен ұлдар Люсияның киімдерін киіп немесе Рождествомен байланысты рөлдерді орындайды, мысалы, Әулие Стефанды немесе имбирлі нан адамдарын бейнелейді, әндер айтылып, шеруге қатысады. Люсия мерекесі мектептерде, шіркеулерде, кеңселерде және ауруханаларда тойланады, осымен бірге сафранды бөлкелер мен имбирлі нан да желінеді. Люсия мерекесін тойлау ұзақ қысқы күндерді жарықпен толтыруға көмектеседі делінеді. Италияның Ломбардия, Эмилия-Романья, Венето, Фриули-Венеция-Джулия, Трентино-Альто-Адидже аймақтарында, сондай-ақ елдің оңтүстігіндегі Сицилия мен Калабрияда, және Хорватияның Далмация аймағында Люсияға ерекше құрмет көрсетіледі. Бұл мереке – католиктердің мерекесі, оның тамыры Сицилияға дейін жетеді. Әр жылдың 13 желтоқсанында үйде жасалған пастадан және басқа итальян тағамдарынан тұратын үлкен мерекелік дастархан жайылады, сондай-ақ бидайдан, майдан, қанттан, шоколадтан және сүттен жасалған кукция десерті беріледі. Бидайдың ірі дәндері оның көздерін бейнелейді және жыл бойына бір рет ғана желінетін арнайы тағам саналады. Солтүстік Италияда Люсия 12-13 желтоқсан аралығында балаларға сыйлықтар әкеледі. Дәстүр бойынша, Люсияның есегіне сабан үйдің сыртына қойылады, ал Люсияға ұзақ түннен кейін сыйлықтарын жеткізіп, оларды сергіту үшін тамақ беріледі. Кішкентай қалаларда 12 желтоқсан кешінде Люсия шеруі өтеді, ол қаланың басты көшелерімен өтіп, арбасынан тәттілер мен жеміс-жидектер жеп жүреді. Мажар дәстүрі бойынша, Люсия мерекесінде бидайды кішкентай тоқпанға отырғызады. Рождествоға дейін жасыл өскіндер шығады, бұл өлімнен өмірге қайта оралудың белгісі. Бидайды шоптандыруға апарып, оны Евхаристиядағы Мәсіхтің символы ретінде қолданады. Филиппинде Камаринс-Сур провинциясының Магарао қаласындағы Санта-Люсия ауылының тұрғындары Люсия мерекесінен тоғыз күн бұрын Люсияға арналған новена өткізеді. Мерекеге дейінгі тоғыз күн ішінде қаланың орталық алаңында әр таңертең киелі бейнені шеруге шығарып, Бикол аймағының басқа бөліктерінен келіп құлшылық ететіндерді тартады. Киеліге арналған әндер, сондай-ақ "Аве Марияның" испан тіліндегі нұсқасы таңғы шеру кезінде орындалады, содан кейін месса өткізіледі. Бұл мереке Апалит, Пампанга провинциясының Сукад ауылында да дәстүрлі тоғыз күндік новенадан кейін тойланады, онда күні бойы мессалар, мерекелер және кешкі месса алдында Санта-Люсияның мүсінін шеруге шығарады.
gingerbread men, walking in procession as songs are sung. Lucia celebrations are held in various places such as schools, churches, offices and hospitals, traditionally combined with eating saffron buns and gingerbread. It is said that to vividly celebrate St. Lucy's Day will help one live the long winter days with enough light. A special devotion to St. Lucy is practiced in the Italian regions of Lombardy, Emilia Romagna, Veneto, Friuli Venezia Giulia, Trentino Alto Adige, in the North of the country, and Sicily and Calabria, in the South, as well as in the Croatian coastal region of Dalmatia. The feast is a Catholic celebrated holiday with roots that can be traced to Sicily. On the 13th of every December it is celebrated with large traditional feasts of home made pasta and various other Italian dishes, with a special dessert called cuccìa, made of wheatberries, butter, sugar, chocolate, and milk. The large grains of soft wheat are representative of her eyes and are a treat only to be indulged in once a year. In North Italy, Saint Lucy brings gift to children between 12 and 13 December. Traditionally a bouquet of hay is put outside of the house for Lucy's Donkey and food in the house for Lucy to refresh them after the long night bringing gifts to every kid. In small towns, a parade with Saint Lucy is held the evening of the 12th when she goes through the main streets of the town munching sweets and candy from her cart, always together with her donkey. A Hungarian custom is to plant wheat in a small pot on St. Lucy's feast. By Christmas green sprouts appear, signs of life coming from death. The wheat is then carried to the manger scene as the symbol of Christ in the Eucharist. In the Philippines, villagers from Barangay Sta. Lucia in Magarao, Camarines Sur, hold a novena to St. Lucy nine days before her feast. A procession of the saint's image is held every morning at the poblacion or village centre during the nine days leading up to St. Lucy's Day, attracting devotees from other parts of the Bicol Region. Hymns to the saint, known as the Gozos, as well as the Spanish version of the Ave Maria are chanted during the dawn procession, which is followed by a Mass. The feast day is also commemorated in Barangay Sucad in Apalit Pampanga after the traditional nine day novena, where a whole day celebration is observed through Eucharistic Masses, festivals and the procession of the religious sculpture of Sta. Lucia in the evening before the evening Mass.