Кіріспе

Велосипедке арналған дөңгелек

Велосипед дөңгелегі – велосипед үшін арнайы жасалған дөңгелек, көбінесе спицалы дөңгелек болып келеді. Екі дөңгелектен тұратын жұп жиынтығын, әсіресе, дайын өнім ретінде сатылатын, жоғары өнімділікке бағытталған дөңгелектерде "дөңгелекті жиынтық" деп атайды. Велосипед дөңгелектері әдетте рама мен вилкаға арналған бекіткіштерге (дропаутарға) орнатылып, велосипедтік шиналарды ұстауға арналған.

Өнертабыс

Металл спицаларындағы кернеуді пайдаланған алғашқы доңғалақты 1853 жылы сэр Джордж Кейли өзінің планерінде жеңілдікке қол жеткізу үшін ойлап тапты.

Құрылыс

Алғашқы велосипед дөңгелектері арба жасау дәстүрін жалғастырды: ағаш шүмек, бекітілген болат ось (подшипниктер вилканың ұштарында орналасқан), ағаш спицалар және қысылып бекітілген темір дөңгелек. Көбінесе қазіргі заманғы дөңгелектерде металл шүмек, сыммен тартылған спицалар және пневматикалық резеңке дөңгелекті ұстайтын металл немесе карбоннан жасалған обод болады.

Құрамасы

Шеңбер – велосипед дөңгелегінің орталық бөлігі. Ол ось, подшипниктер және шеңбер қабығынан құралады. Шеңбер қабығында әдетте спицаларды бекітуге арналған екі өңделген металл фланц болады. Шеңбер қабықтары бір бөлек болып, пресстелген картридждік немесе бос жүретін подшипниктерімен жасалуы мүмкін, ал ескі конструкцияларда фланцтар жеке шеңбер қабығына бекітілуі мүмкін.

Тірек

Ось шанышқы немесе рамадағы тіреуіштерге бекітіледі. Ось мынадай арқылы бекітілуі мүмкін:
Жылдам босату – рычаг пен шырша арқылы өтетін, құралсыз дөңгелекті орнатуға және алып тастауға мүмкіндік беретін ойық ось (көптеген заманауи жол велосипедтерінде және кейбір тау велосипедтерінде кездеседі). Гайка – ось бұрандаланған және шанышқы/раманың жақтарынан шығып тұрады (көбінесе трек, тұрақты беріліс, бір жылдамдық, BMX және арзан велосипедтерде кездеседі).
Бұранда – осьте кесілген тістік тесігі бар және бұранда сол тістікке бұралады (кейбір бір жылдамдық хабтарда, Cannondale Lefty хабтарында кездеседі).
Thru ось – жіпшесі бар, алынып тасталатын ось, бір шанышқы тесігінен, хаб арқылы енгізіліп, содан кейін екінші шанышқыға бұралады. Кейбір осьтерде шанышқыға қарсы ось элементтерін қысып, оны орнында бекіту үшін кіріктірілген рычагтар бар, ал басқалары оны бекіту үшін шанышқыдағы шұңқыр бұрандаларына сүйенеді. Алдыңғы thru осьтердің диаметрлері 20 мм, 15 мм, 12 мм және 9 мм. Артқы осьтердің диаметрі әдетте 10 немесе 12 мм. Көптеген thru осьтер тау велосипедтерінде кездеседі, бірақ дискілі тежегіштері бар циклокросс және жол велосипедтерінде де жиі қолданылады. Thru ось дөңгелекті шанышқыға немесе рамаға қайта-қайта орналастырады, бұл дискілі тежегіштерді пайдаланған кезде тежегіш роторларының бұрыс орналасуын болдырмау үшін маңызды. Басқа ось жүйелерінен (Lefty-ден басқа) айырмашылығы, thru ось хаб емес, шанышқы немесе рамаға тән. Хабтар/дөңгелектерде ось болмайды, әдетте ось шанышқымен немесе рамамен бірге беріледі. Үлкен thru оське арналған дөңгелектерді кіші диаметрге және стандартты 9 мм жылдам босатуларға түрлендіру үшін адаптерлер әдетте қол жетімді. Бұл әртүрлі осьтік ерекшеліктері бар рамалар арасында дөңгелектерді қайта пайдалануға мүмкіндік береді. Ішкі ось – диаметрі әдетте 14, 15, 17 немесе 20 мм хромоли және алюминийден жасалған, екі жағынан екі бұрандасы бар қуыс орталық ось. Бұл конструкция дәстүрлі осьтерге қарағанда әлдеқайда берік болуы мүмкін, олардың диаметрі әдетте 8 мм, 9 мм, 9,5 мм немесе 10 мм. (жоғары сатыдағы BMX хабтарында және кейбір тау велосипедтерінің хабтарында кездеседі).

1980-жылдардан бері велосипедтер стандартты ось арақашықтығын қабылдады: алдыңғы дөңгелектердің хабтары әдетте 100 мм шанышқы кеңдігіне, ал еркін хабтары бар жол дөңгелектерінің артқы хабтары 130 мм кеңдікте болады. Тау велосипедтері 135 мм артқы хаб кеңдігін қабылдады, бұл хабқа тежегіш дискісін орнатуға немесе дөңгелектің тозуын азайту үшін дөңгелектің ортасын төмендетуге мүмкіндік береді.

Жүктілік

Берингтер ступица қабығының (және дөңгелектің қалған бөліктерінің) осьтің айналасында еркін айналуына мүмкіндік береді. Көптеген велосипед ступицаларында болат немесе керамикалық шарлы подшипниктер қолданылады. Кейбір ступицалар қызмет көрсетілетін "стақан және конус" подшипниктерін пайдаланады, ал кейбіреулері алдын ала жиналған, ауыстырылатын "картридж" подшипниктерін пайдаланады. "Стақан және конус" ступицасында оське бұралатын реттелетін "конус" және ступица қабығына бекітілген "жарық" тірегіне жанасатын бос шарлар болады. Екі беті де тегіс болғандықтан, подшипниктер аз үйкеліспен айналады. Бұл типтегі ступицаны майлау үшін оңай бөлшектеуге болады, бірақ оны дұрыс реттеу қажет; дұрыс реттелмесе ерте тозуға немесе бұзылуға әкелуі мүмкін. "Картридждік подшипник" ступицасында подшипниктер қуыс цилиндр пішіндес картридждің ішінде орналасады, онда шарлы подшипниктердің көмегімен ішкі беті сыртқы бетіне қатысты айналады. Өндірістік төзімділіктері, сондай-ақ тығыздағыштың сапасы бос шарлы подшипниктерге қарағанда айтарлықтай жоғары болуы мүмкін. Картридждің өзі әдетте жөнделмейтін немесе реттелмейтін болады; тозу немесе бұзылу жағдайында бүкіл картридждік подшипник ауыстырылады.

Кескінің қабығы мен флангалары

Хаб қабығы – хабтың спицалар (немесе диск құрылымы) бекітілетін бөлігі. Дөңгелектің ортаңғы қабығында әдетте осьтен радиалды түрде сыртқа қарай созылатын екі фланц болады. Әрбір фланцта спицалар бекітілетін тесіктер немесе ойыстар бар. Кейбір дөңгелектерде (мысалы, Full Speed Ahead RD 800) ортасында қосымша фланц бар. Ал кейбіреулерінде (Bontrager және Zipp сияқты) көзге көрінбейтін фланц жоқ. Спицалар әлі де хаб шетіне бекітіледі, бірақ көрінетін тесіктер арқылы емес. Басқа дөңгелектерде (мысалы, Velomax/Easton) спицалар бұрандаланатын хаб қабығы бар. Дәстүрлі спицалы дөңгелектерде фланцтар арасы дөңгелектің бүйірлік беріктігіне әсер етеді – арасы кең болған сайын беріктігі артады, ал фланц диаметрі дөңгелектің бұрылу беріктігіне және хабтың қабылдай алатын спица тесіктерінің санына әсер етеді – диаметрі үлкен болған сайын беріктігі артып, көбірек тесіктерге арналады. Көп спицалы артқы дөңгелектерде қажет болатын асимметриялық аралық пен ығысудың зиянды әсерін азайту үшін асимметриялық фланц диаметрлері де қолданылды, бұл шамалы пайда әкелді. және термопластикалық материалдар. Дискілі тежегіштерге немесе хабты тежегіштерге арналған дөңгелектерде бұл бет қабаттамасы болмауы мүмкін, ал қалпалы тежегіштерге арналған дөңгелектер тегіс, параллель тежегіш бетін қамтамасыз етеді. Westwood үлгісіндегі дөңгелек алғашқы дөңгелек дизайндарының бірі болды және осы дөңгелек үшін жиектің ішкі бетіне басатын таяқшамен басқарылатын тежегіштер жасалды. Бұл дөңгелектерді қысқыш тежегіштермен пайдалануға болмайды. Дөңгелектің қимасының геометриясы өте әртүрлі болуы мүмкін, олардың әрқайсысы нақты өнімділік мақсаттарына оңтайландырылған. Аэродинамика, масса және инерция, беріктік, сенімділік, түтіксіз шинамен үйлесімділік, тежегішпен үйлесімділік және құн – барлығы ескеріледі. Егер спицалар бекітілген жерде дөңгелектің қимасы қуыс болса, суреттегідей Sprint дөңгелегінде, онда ол Westwood дөңгелегі сияқты бір қабырғалы дөңгелектерден айыру үшін қораптық бөлім немесе қос қабырға деп сипатталады. Қос қабырға дөңгелекті берік етеді. Үш қабырғалы дөңгелектер қораптық бөлімнің ішінде қосымша нығайтуға ие. Алюминий дөңгелектері көбінесе спицаның күшін тарату үшін бір немесе екі көзбен нығайтылады. Бір көз спица тесігін қуыс тіреу сияқты нығайтады. Екі көз – екі қабырғалы дөңгелектің екі қабырғасына да бекітілген стақан. Ішкі камерасы бар велосипед дөңгелектеріне дөңгелектің ішкі шеңберіне жабысатын иілгіш, бірақ берік астар (әдетте резеңке немесе тоқылған нейлон немесе ұқсас материал) қажет. Әйтпесе, ниппелдің ұшы камерада тесік жасап, дөңгелектің тегіс болуына себеп болады.

Құбырша немесе тігілетін жиектер

Кейбір дөңгелектер құбырлы шиналарға арналған, олар торус пішіндес және дөңгелекке желіммен жабыстырылады. Дөңгелек шинаның жататын жері үшін беткей дөңгелек пішіндес сыртқы қима ұсынады, шина бұғалары отыратын иілімдердің орнына.

Құбырсыз

Түтіксіз шина жүйесі ауа өткізбейтін жиекті қажет етеді, оны клапан саңылауында, спица тесіктерінде (егер олар жиектің өтетін болса) және шина отыратын жерінде герметикалық жабуға болады, сондай-ақ үйлесімді шина да керек. Universal System Tubeless (UST) жүйесі – бастапқыда Mavic, Michelin және Hutchinson компаниялары тау велосипедтері үшін әзірлеген, велосипедтердегі түтіксіз шиналар/жиектердің ең көп таралған жүйесі. Түтіксіз шиналардың басты артықшылығы – дөңгелек пен кедергі арасында түтік болмағандықтан, жақсырақ ұстау үшін төмен қысымда шинаны пайдалану мүмкіндігі, себебі түтік қысылып тесілу қаупі жоқ.

Сөйлемдер

Шарпысы орталыққа бірнеше спицалармен жалғастырылады, олар сымдар болып табылады. Алғашқы велосипед дөңгелектері тек қысыммен жүктелген ағаш спицаларды пайдаланса, қазіргі велосипед дөңгелектері көбінесе тек кернеумен жүктелген спицаларды пайдаланады. Арғы дөңгелекке көбірек салмақ түсетіндіктен, оған күш көбірек әсер етеді. Арғы дөңгелектің оң жақ спицаларының жұлынуы ықтимал. Арғы дөңгелектер көп жылдамдықты беріліс жиынтығына орын беру үшін асимметриялық болып келеді. Бұл асимметрия оң жақ спицалар сол жақ спицалардан екі есе шиғыр екенін білдіреді. Спицалар шамадан тыс күш емес, шаршаудан жұлынады. Әр спицаның бір ұшы дөңгелекке спицаны бекіту және спицаның кернеуін реттеу үшін қолданылатын арнайы гайкаға (ниппель) бұралған. Бұл әдетте дөңгелек жағында болады. Орталық ұшы әдетте орталықтағы тесіктен өту үшін 90 градусқа иілген және тесіктен сырғып кетпеуі үшін басы бар. Бұл J иілісінің түрі. Тағы бір түрі – тік спицалар, олардың орталық ұшында иіліс жоқ, тек басы ғана бар. Спица ниппелдерін жасауға негізгі материалдар алюминий және латунь болып табылады. Қос бұрышты спицалар орталық бөлігінде жұқа болып келеді және біркелкі спицаларға қарағанда жеңіл, серпімді және аэродинамикалық. Бір бұрышты спицалар орталық бөлігінде қалыңдап, содан кейін дөңгелектің жиектеріндегі бұрандаларға дейін жұқарады. Үш бұрышты спицалар да бар, олар орталық бөлігінде ең қалың, бұрандалы ұшында жұқа, ал ортасында ең жұқа болып келеді.

Кесінді қимасы

Спицалар көлденең қимасы бойынша әдетте дөңгелек болып келеді, бірақ жоғары өнімділік доңғалақтар аэродинамикалық қарсылықты азайту үшін жалпақ немесе сопақ көлденең қималы спицаларды пайдалануы мүмкін, олар "лездік" спицалар деп те аталады. Кейбір спицалар ішкі қуыс түтіктер болып келеді. Спицалар титан, көміртекті талшықтан да жасалады.

Тіректер саны

Әдеттегі металл велосипед дөңгелектері 24, 28, 32 немесе 36 спицадан тұрады. Тандемдер мен BMX велосипедтеріндегі дөңгелектер көбінесе қосымша күш түсуіне және салмақты көтеруге арналған 40 немесе 48 спицаға ие болады. Лоурайдер велосипедтерінде бір дөңгелекте 144 спицаға дейін болуы мүмкін. Аз спицалы дөңгелектер аэродинамикалық артықшылыққа ие, себебі бұл ауа кедергісін азайтады. Спицалардың санының азаюы жиектің үлкен бөлігінің тіреусіз қалуына әкеледі, сондықтан күшті және көбінесе ауыр жиектер қажет болады. Кейбір дөңгелек конструкциялары спицаларды жиекке тең емес орналастырады, бұл берік жиек шеңбері мен спицалардың дұрыс тартылуын талап етеді. Дөңгелек жиегінің айналасына біркелкі орналастырылған спицалы стандартты дөңгелектер көбірек қызмет етеді және нашар күтімге төзімді болып саналады. Дөңгелек дизайнындағы жалпы тенденция жиек материалдарындағы технологиялық жетістіктер дөңгелектегі спицалар санын одан әрі азайтуға мүмкіндік беретінін көрсетеді.

Жіптер

Жалғау – бұл спицаларды доңғалақтың ортасы мен ободындағы тесіктер арқылы өткізу процесі, осылайша спицалардың белгілі бір үлгісі құрылады. Көптеген өндірушілер доңғалақтың сол және оң жағында бірдей жалғау үлгісін қолданса, әр жағында әртүрлі жалғау үлгісі бар арнайы доңғалақтарды кездестіру жиі. Спица доңғалақтың ортасын радиалды түрде қосуға болады, бұл ең жеңіл және аэродинамикалық доңғалақты жасауға мүмкіндік береді. Көптеген тежегішті велосипедтерде алдыңғы доңғалақтың диші симметриялық болады. Дегенмен, артқы доңғалақта, өйткені көптеген велосипедтер артқы жұлдызшаны (немесе олардың тобын) орналастырады, диші көбінесе асимметриялық болады: ол қозғалтқыш емес жағындағыдан қозғалтқыш жағындағыға қарағанда тереңірек бұрышпен орналасады. Дөңгелекті дұрыстаудың үш геометриялық аспектісінен басқа, спицалардың жалпы кернеуі доңғалақтың тозуға төзімділігіне, қатаңдығына және соққыларды сіңіру қабілетіне маңызды. Кернеу өте аз болса, дөңгелек тез бұзылатын жиектің болуына әкеледі. Кернеу артық болса, жиек деформацияланып, дөңгелекті дұрыстау мүмкін болмайды және спицалардың қызмет ету мерзімі қысқарады. Спицалық тензиометрлер – спицадағы кернеуді өлшейтін құралдар. Спицаның кернеуін шамамен анықтаудың тағы бір әдісі – спицаны тартып, дірілдеген спицаның дыбысын тыңдау. Оптималды кернеу спицаның ұзындығына және спицаның диаметріне байланысты. Интернетте әр спица ұзындығы үшін кернеулерді тізімдейтін кестелер бар, олар абсолютті физикалық кернеуді немесе спицаның күйінделуі керек шамамен кернеуге сәйкес келетін музыкалық шкаланың ноталарын көрсетеді. Шындығында, дұрыс дұрысталған доңғалақта барлық спицаларда біркелкі кернеу болмайды, өйткені доңғалақ жасалған бөлшектердің әртүрлілігі бар. Соңында, ұзақ қызмет ету үшін спицаның бұралуын азайту керек. Гайка бұрылғанда, спица мен гайка арасындағы жіптегі үйкелісті жеңу үшін спицада жеткілікті бұралу кернеуі пайда болғанша, ол бастапқыда бұралады. Бұл жалпақ немесе сопақ спицаларда жақсы көрінеді, бірақ дөңгелек спицаларда да болады. Егер доңғалақ осы бұралу кернеуімен жүргізілсе, спицалар бұрылып, доңғалақтың дұрыс болмауына себеп болуы мүмкін. Жалпақ және сопақ спицаларды гайка бұрылғанда тиісті құралмен тура ұстауға болады. Дөңгелек спицаларда бұралуды азайту үшін жиі қолданылатын тәсіл – гайканы қажетті бағыттан шамамен тоқсан градусқа бұрып, содан кейін оны сол тоқсан градусқа кері бұру. Доңғалақты дұрыстау кезінде осы факторлардың барлығы біртіндеп теңестірілуі керек. Көбінесе ұсынылатын тәсіл – доңғалақтағы ең нашар жерді табу және келесі ең нашар жерге өтуден бұрын оны сәл дұрыстау. "Дұрыстау стендтері" – доңғалақты орнату және дұрыстауға арналған механикалық құрылғылар. Доңғалақты велосипедке орнатылған күйде де дұрыстауға болады: тежегіш колодкалары немесе басқа да бекітілген нүктелер эталондық белгі ретінде қолданылуы мүмкін, бірақ бұл аз дәл.

Шамша

Әрбір спицаның бір шетінде спицаны доңғалаққа жалғап, спицаның тартылуын реттеуге арналған арнайы бұранда болады, ол "ниппель" деп аталады. Ниппель әдетте спицаның доңғалаққа жақын жағында орналасқан, бірақ кейбір доңғалақтарда салмағын доңғалақтың осіне жақындату үшін, инерция моментін азайту мақсатында, доңғалақтың орталық бөлігінде орналасады. Осының бір түрі – ниппельдерді оське енгізу, оның фланцында әдетте жалпақ спицаларға арналған бұрандалы тесіктер болады. Велосипед ниппельдерін жасау үшін ең көп қолданылатын материалдар – мыс және алюминий (көбінесе "қоспа" деп аталады). Мыс ниппельдер алюминийден ауыр, бірақ олар мықтырақ. Алюминий ниппельдер салмақты азайтады, бірақ мысқа қарағанда олар аз беріктікке ие және тозуға бейім. Доңғалақтың шетіндегі ниппель әдетте доңғалақтың ортасына қарай шығып тұрады, бірақ жарыс доңғалақтарында доңғалақтың ішкі жағында орналасуы мүмкін, бұл аэродинамикалық артықшылық береді.

Баламалар

Дөңгелек термопластик (осы жағдайда шынымен толтырылған нейлон), көміртек талшығы немесе алюминий қорытпасы сияқты материалдан бір бөліктей жасалуы мүмкін. Термопластик көбінесе арзан BMX дөңгелектері үшін қолданылады. Олардың максималды дөңгелек қысымы 45 psi (3 бар немесе атмосфера) құрайды. Көміртек талшығы әдетте жоғары деңгейдегі аэродинамикалық жарыс дөңгелектеріне қолданылады.

Дискілі дөңгелектер

Дискілі дөңгелектер аэродинамикалық қарсылықты азайту үшін жасалған. Толық диск әдетте дәстүрлі спицалы дөңгелектерге қарағанда ауыр болады және көлденең желде басқару қиынға түсуі мүмкін. Осы себепті халықаралық велосипед федерациялары дискілі дөңгелектерді жиі тыйым салады немесе оларды велосипедтің артқы дөңгелегіне ғана қолдануға шектейді. Дегенмен, халықаралық триатлон федерациялары (әлі де) оларды шектеуден босатып, осының нәтижесінде 1980 жылдары бұл дөңгелектердің қолданылуы мен танымалдылығы артты. Дискілі дөңгелек – спицаларды жауып, олардың тудыратын қарсылықты азайтатын, спицалы дөңгелекке бекітілетін қаптама ғана болуы мүмкін; немесе диск дөңгелек құрамына енгізілген, ішінде спицалары жоқ болуы мүмкін. Соңғы жағдайда көміртекті талшық – таңдаулы материал. UCI (Union Cycliste Internationale) ережелері бойынша спицалы дөңгелекке жабылатын диск қаптамасы құрылымдық емес болғандықтан заңды болмауы мүмкін, бірақ ITU (International Triathlon Union) ережелерінде қайтадан қабылданады. Салмақты азайту және көлденең желдегі өнімділікті жақсарту үшін жасалған компромистік шешім – жиекке біріктірілген, кернеулік-сығымдау спицаларының (үш немесе төрт) аз саны.

Түрлері

Велосипед дөңгелектерін олардың басты мақсатына қарай жіктеуге болады.

700C жол велосипедінің дөңгелектері / ISO 622 мм

Туристік, жарыстық және циклокросс велосипедтерінің дөңгелектері әртүрлі дизайн мақсаттарына ие болуы мүмкін. Жол велосипедтері үшін аэродинамикалық көрсеткіштер мен жеңіл салмақ тиімді, ал циклокросс велосипедтері үшін беріктік маңыздырақ, ал туристік велосипедтерде беріктік қайта да маңыздырақ болады. Дегенмен, осы стильдегі велосипедтерде ең көп таралған дөңгелек диаметрі – "29er" дөңгелегінің диаметрімен бірдей. Жол дөңгелектері түтікшелі немесе клинчерлі (сымды) шиналарға арналған болуы мүмкін, олар көбінесе "700C" шиналары деп аталады.

650C триатлон велосипедінің дөңгелектері / ISO 571 мм

Бұл дөңгелектер 1990-жылдары триатлон велосипедтерінде қысқа ғана уақытқа танымал болды.

650B шагыл велосипедінің дөңгелектері / ISO 584 мм

2010 жылдардың соңында 650B дөңгелектері гравий велосипедтерінде пайда бола бастады. Бұл дәстүр бастапқыда тау велосипедінің алғашқы жақтастары өздерінің алғашқы велосипедтеріне дөңгелектерді үлкен еуропалық стандарттардың орнына американдық велосипедтерден алғандықтан қалыптасты. Әдеттегі 26 дюймдік ободтың диаметрі ал диаметрі сыртқы дөңгелек диаметрі шамамен .

27.5 дюйм / ISO 584 мм

27.5 дюймдік тау велосипедінің дөңгелектері (кейбіреулер оны 650B деп те атайды), диаметрі 584 мм (23.0") болатын жиекті пайдаланады. Олардың кең, тісті шиналары (≈27.5 ⋅ 2.3 / ISO 58 584) 26 дюймдік (ISO 559 мм) және 29 дюймдік (ISO 622 мм) стандарттардың арасындағы орташа өлшем болып табылады. Бұл дөңгелектер екі форматтың да артықшылықтарын ұштастырады: 26 дюймдік дөңгелектен гөрі тегіс жүреді, ал 29 дюймдік дөңгелектен қарағанда мықтырақ және беріктігі жоғары.

BMX дөңгелектері

Екі ерекше дөңгелек өлшемі 20 дюймдік деп аталады, және екеуі де BMX спортында қолданылады.

20 дюйм / ISO 406 мм

Әдетте 20 дюймдік диаметрі бар (тістің диаметрі 406 мм), BMX доңғалақтары бірнеше себеппен кішкентай: олар жас және бойы кішкентай жүргізушілерге қолайлы; олардың төмен құны арзан велосипедтерге сәйкес келеді; олардың көлемі BMX секірулері мен трюктері кезінде туындайтын қосымша жүктемелерге төтеп беру үшін оларды күшті етеді; сондай-ақ, доңғалақты жеңілдетіп жылдамдату үшін айналу инерциясын төмендетуге мүмкіндік береді.

20 дюйм / ISO 451 мм

Номиналды өлшемі 20 x 1 1/8" немесе 20 x 1 3/8", дөңгелек диаметрі 451 мм. Бұл, негізінен, жеңіл салмақты BMX велосипедшілерінің жарысқа арналған доңғалағы, олар кейде "скинни" деп те аталады. Бұл өлшем сонымен қатар британдық классикалық бүгілетін немесе сауда велосипедтерінде де қолданылады.

26 дюйм

Тау велосипедтері мен жағажай велосипедтерінде жиі қолданылатын "26 дюймдік" дөңгелек – американдық стандарттағы, 559 мм жиегі бар, әдетте ілгек тәрізді жиектерімен жасалған дөңгелек.

Басқа өлшемдер 26"

Бар екі "26 дюйм" (британдық белгі) немесе "650" (француз) өлшемінен басқа, ең тар шиналардан бастап ең кеңіне дейін, бұлардың бәрі дәстүрлі түрде бірдей сыртқы диаметрге ие болған. 650 ISO 32 597 (26 ⋅ 1 1/4) Ескі британдық спорттық велосипедтер. Тар дөңгелекті Schwinns велосипедтері. 650A ISO 37 590 (26 ⋅ 1 3/8) Америкалық Murray және Huffy велосипедтерінің, сондай-ақ Raleigh және Peugeot сияқты британдық және француздық өндірушілердің көптеген винтаждық рамаларында қолданылады. 650B ISO 40 584 (26 ⋅ 1 1/2) Сондай-ақ 650B demi ballon. Француздық тандемдер, Porteurs, саяхаттық велосипедтер; қайта жандануда. Дөңгелектердің ені мен сәйкес ISO ені белгілері әртүрлі болуы мүмкін, бірақ дөңгелектің сыртқы диаметрі шамамен бірдей болып қалады.

Дөңгелекті кедергі

Дөңгелегіш кедергіні анықтайтын бірнеше фактор бар: дөңгелектің жүріс беті, ені, диаметрі, дөңгелектің құрылысы, камераның түрі (болған жағдайда) және қысым – бәрі маңызды. Басқа жағдайлар бірдей болса, кішкентай диаметрлі дөңгелектердің дөңгелегіш кедергісі үлкен дөңгелектерге қарағанда жоғары болады. "Дөңгелектің диаметрінің азаюына пропорционалды түрде дөңгелегіш кедергі артады, егер қысым тұрақты болса".

Айналатын масса

Велосипед қозғалғанда дөңгелектер айналумен қатар тура сызық бойымен де қозғалатындықтан, дөңгелектің масса бірлігін жылдамдату үшін рамаға қарағанда көбірек күш қажет. Дөңгелек дизайнында айналу инерциясын азайту дөңгелектердің жауапкершілігін арттырып, жылдамдауын жеңілдетеді. Осы мақсатта дөңгелек конструкцияларында жеңіл жиек материалдары қолданылады, спица ұштары тоқпанға (хабқа) жақынына жылжытылады немесе алюминий сияқты жеңіл ұштары пайдаланылады. Дегенмен, айналу инерциясы тек жылдамдау (және тоқтау/бәсеңдету) кезінде ғана маңызды фактор болып табылады. Тұрақты жылдамдықпен қозғалғанда аэродинамикалық қасиеттер маңызды рөл атқарады. Көктеу үшін (тауға шығу үшін) жалпы масса маңыздылығын сақтайды. Толық ақпарат алу үшін Велосипедтің өнімділігі (Bicycle performance) бөлімін қараңыз.

Тағам

Қазіргі заманғы велосипед дөңгелектерінің орталық фланецтері әрқашан спицалардың ободқа бекітілетін жерінен кеңірек орналасады. Көлденең қимада қарағанда, спицалар мен ортасы үшбұрыш құрайды, бұл құрылым тік және бүйірлей жағынан беріктігімен ерекшеленеді. Егер үш өлшемді кеңістікте спицалар қапталған болса (екі жағынан спицаларды қағазбен жабуды көзге елестетіңіз), олар екі конус немесе "сауыт" пішінін құрайды. Орталық фланецтер арасындағы арақашықтық қаншалықты үлкен болса, сауыттар соншалықты терең болады, ал дөңгелек бүйірден соншалықты қатты және мықты болады. Спицалардың тік болуы қаншалықты жоғары болса, сауыттың тереңдігі соншалықты төмендейді, демек дөңгелек бүйірден соншалықты аз қатты болады. Дөңгелектің екі жағындағы сауыттар әрқашан бірдей болмайды. Артқы дөңгелектің кассетасы (немесе бос дөңгелек) және дискілі тежегіштердің роторлары (егер орнатылған болса) орталық бөлігінде кеңістікті алып жатады, сондықтан фланецтер орталық бөліктің немесе велосипедтің орта жазықтығына қатысты симметриялық орналаспауы мүмкін. Обод ортаға келтірілуі керек, бірақ орталық фланецтер ортаға келтірілмегендіктен, екі жақ арасында сауыттың айырмашылығы пайда болады. Мұндай асимметриялық дөңгелек "сауытталған" дөңгелек деп аталады. Сауыты аз жағындағы спицалар, сауыты көп жағындағы спицалардан сәл қысқарақ, бірақ күшінше жоғары кернеулі болады. Бұл спица асимметриясын азайту үшін бірнеше әдіс қолданылған. Өзгертілген орталық бөліктің геометриясына қоса, кейбір ободтар спица тесіктерінің ортасынан ығысқан орналасуына ие, ал орталық фланецтегі стандартты J-тәрізді спицаларды орнату "ішкі" немесе "сыртқы" жаққа қарай өзгертілуі мүмкін. Дөңгелекті теңгеру стенді немесе сауыт өлшегіші, ободтың орталық бөлікке қатысты орнын өлшеу үшін қолданылады. Осылайша, "сауыттау" симметриялық дөңгелектер үшін де ободты орталық бөлікке келтіру процесін сипаттау үшін қолданылады.

Қаттылық

Велосипед дөңгелегінің қаттылығы үш негізгі бағытта өлшенеді: радиалдық, бүйірлік және бұрылыстық. Радиалдық қаттылық – дөңгелектің беткейдегі бұдырларды қаншалықты жақсы сіңіретінін көрсетеді. Бүйірлік қаттылық, әсіресе алдыңғы дөңгелекте, велосипедтің басқарылуына әсер етеді. Бұрылыстық немесе жанамалық қаттылық – дөңгелектің қозғалтқыш және тежегіш күштерін қаншалықты жақсы жеткізетінін көрсетеді, егер күштер ступицаға қолданылса, мысалы, ступицалық немесе дискілік тежегіштерде. Осы қаттылықтарға әртүрлі дәрежеде бірнеше фактор әсер етеді. Оларға дөңгелектің радиусы, доңғалақтың иілу және бұрылу қаттылығы, спицалардың саны, спицаның қалыңдығы, спица байлау схемасы, ступицаның қаттылығы, ступица фланецтері арасындағы қашықтық, ступица радиусы жатады. Жалпы, бүйірлік және радиалдық қаттылық спицалардың қиылысу саны артумен төмендейді, ал бұрылыстық қаттылық спицалардың қиылысу саны артумен жоғарылайды. Спицаның тартылу күші осы қаттылықтарға аз әсер етеді. Дегенмен, спицаның тым күшті тартылуы дөңгелектің бүкілуіне алып келуі мүмкін. "Бүйірлік спица жүйесінің қаттылығына ең маңызды әсер ететін фактор" – спицалар мен дөңгелектің орталық жазықтығы арасындағы бұрыш. Сондықтан, осы бұрышты арттыратын кез келген өзгеріс, мысалы, ступицаның енін арттыру (барлық басқа параметрлерді өзгеріссіз қалдыра отырып), дөңгелектің бүкілуіне қарсы тұруын арттырады.