Үштізді шанышқы – балық аулауға және қару ретінде қолданылған үш тісті найза. Мифологияда Посейдон/Нептун құдайының белгісі. Тарихы, қолданысы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үш тісті найза
Three prong spear
Үш тісті найза – үш тісті найза. Ол сүңгімен балық аулауға және тарихи түрде соғыс қаруы ретінде қолданылған. Үш тісті найза – грек мифологиясында Посейдонның, рим мифологиясында Нептунның теңізді қорғау құралы, теңіз құдайының белгісі. Классикалық өнерде Амфитрит және Тритон сияқты басқа теңіз құдайлары да үш тісті найзамен бейнеленген. Кейіннен ортағасырлық геральдикада үш тісті найзалар қолданылды, кейде оларды суқұйрық немесе тритон ұстап тұратын болып суреттелді. Индуизмде ол Шиваның қаруы және "үш тісті найза" деген мағына беретін тришула (санскрит тілінде) деп аталады.
A trident ('/t//r//aɪ//d//ə//n//t/) is a three pronged spear. It is used for spear fishing and historically as a polearm. The trident is the tool of Poseidon (Greek) or Neptune (Roman) used for the protection of the sea realms, the god of the sea in classical mythology. Other sea deities such as Amphitrite or Triton were also often depicted with a trident in classical art. Later, tridents were used in medieval heraldry, sometimes held by a merman or triton. In Hinduism, it is the weapon of Shiva and is known as a trishula (Sanskrit for "triple spear").
Этимология
"Тридент" сөзі латын тіліндегі tridens немесе tridentis сөзінен шыққан: tri – "үш" және dentes – "тіс" деген мағынаны білдіреді, бұл қарудың үш ұшын немесе "тістерін" көрсетеді. Грек тіліндегі баламасы – (tríaina), протогрек тіліндегі trianja, яғни "үш есе" дегенді білдіреді. Грек термині нақты үш нәрсені білдірмейді және пішіні туралы анық мәлімет бермейді, сондықтан бастапқыда "тридент" пішінінде болғаны туралы болжам күмәнді. Санскрит тіліндегі триденттің атауы – тришула, ол "үш" дегенді білдіретін tri (त्रि) және "тікен" дегенді білдіретін śūla (शूल) сөздерінің қосындысынан тұрады. Санскрит тілінде триденттің үш ұшын "тіс" немесе "дант" емес, "тікен" деп атайды, осылайша "Тридант" сөзі қалыптасқан.
The word "trident" comes from the Latin word tridens or tridentis: tri meaning "three" and dentes meaning "teeth", referring specifically to the three prongs, or "teeth", of the weapon. The Greek equivalent is (tríaina), from Proto Greek trianja, meaning "threefold". The Greek term does not imply three of anything specific, and is vague about the shape, thus the assumption it was originally of "trident" form has been challenged. The Sanskrit name for the trident, trishula, is a compound of tri त्रि for "three" and śūla शूल for "thorn", calling the trident's three prongs "thorns" rather than "teeth" or dant in Sanskrit, making the word "Tridant" for trident.
Ауыл шаруашылығы
Оны фермерлер зығыр және қарасора сияқты өсімдіктердің сабақтарынан жапырақтарды, тұқымдарды және гүлқұршауларын жою үшін қабық сызып алу құралы ретінде пайдаланған. Францияның оңтүстігіндегі Камарг аймағында малшылар малды бағу үшін үш тісті шанышқыны қолданады.
It has been used by farmers as a decorticator to remove leaves, seeds and buds from the stalks of plants such as flax and hemp. A form of trident is used by the gardians in the Camargue of southern France for herding cattle.
Жауынгерлік
Ежелгі Римде үштіз (немесе) ретиарий немесе "торлап ұстаушы" деп аталатын гладиатор түрі қолданған. Ретиарий дәстүрлі түрде сектормен шайқасып, қарсыласын торға түсіріп, содан кейін үштізбен оған қарсы күресті. Үштіздер ортағасырлық геральдикада да қолданылған. Кореяның 17-18 ғасырлардағы жекпе-жек өнерінде дангпа деп аталатын үштіз қару ретінде пайдаланылған.
In Ancient Rome tridents ( or ) were used by a type of gladiator called a retiarius or "net fighter". The retiarius was traditionally pitted against a secutor, and cast a net to wrap his adversary and then used the trident to fight him. Tridents were also used in medieval heraldry. The trident, known as dangpa, is used as a weapon in the 17th to 18th century systems of Korean martial arts.
Қазіргі заманғы символика
Нептун планетасының глифы немесе белгісі (♆), үш тісті шанырға сілтеме жасайды және астрономия мен астрологияда қолданылады.
The glyph or sigil of the planet Neptune (♆), which alludes to the trident, is used in astronomy and astrology.
Саяси
Украинаның елтаңбасындағы Тризуб 1918 жылы қабылданған (Владимир Ұлымен байланысты ортағасырлық белгінің жаңаша түсіндірілуі, бірақ Киевтің Ольгасы енгізген Алжиз (немесе Эльхаз) викинг рунасын бейнелейтін болса керек). Барбадостың ұлттық және президенттік тулары. Ресейлік антисоветтік революциялық ұйым, Ресейлік солидарлықтардың ұлттық альянсы (НТС) қабылдаған "халықтың ашуының үш тіс шаны". Британия, Ұлыбританияның бейнесі, көбінесе үш тіс шанымен суреттеледі.
The Tryzub in the Coat of Arms of Ukraine, adopted in 1918 (in a reinterpretation of a medieval emblem which is traced to the Volodymyr the Great, but may likely depicted a Algiz (also Elhaz) Viking rune that was introduced by Olga of Kyiv). The national and presidential flags of Barbados. The "forks of the people's anger", adopted by the Russian anti Soviet revolutionary organization, National Alliance of Russian Solidarists (NTS). Britannia, the personification of Great Britain usually depicted to hold a trident.
Азаматтық мақсатта
Вашингтон және Ли университетінің символы. Сан-Диегодағы Калифорния университетінің талисманы Король Тритон үш тіс шаныш ұстап тұр, ал үш тіс шаныш UCSD спорттық киімдерінде кеңінен қолданылады. Миссури–Сент-Луис университетінің спорт командаларының (Тритон) символы (2008 жылдың маусымынан бастап). Аризона мемлекеттік университетінің талисманы – Күн шайтаны Спарки үш тіс шаныш ұстап тұр. (Жақында ASU үш тіс шанышын жеке символ ретінде жаңартты.) Үш тіс шаныш бастапқыда Сиэтл Маринерс командасының бас киім белгісі және логотипі ретінде қолданылған. 1993 жылы Маринерс үш тіс шаныш тақырыбынан бас тарғанмен, клуб ойыншыларына ойын кезінде хоум-ран соққаннан кейін үш тіс шанышты қолдануға рұқсат береді. Команда қолданатын үш тіс шаныш 2018 жылғы «Аквамен» фильмінен алынған көшірме. Sea Shepherd Conservation Society туындағы элемент. Мазерати логотипі. Club Méditerranée. Hawker Siddeley Trident, 1960 жылдардағы британдық үш қозғалтқышты реактивтік ұшақ. Тиррено–Адриатико веложарысының кубогы. Әлемдік сауда орталығының сыртқы бөлігінде үш тіс шаныш тәрізді сәндік және құрылымдық элементтер қолданылған, олар көбінесе «үш тіс шаныш» деп аталады.
The symbol for Washington and Lee University. King Triton, the mascot of the University of California, San Diego, holds a trident, and the trident is omnipresent in UCSD’s athletic gear. The symbol (since June 2008) for the athletic teams (Tritons) at the University of Missouri–St. Louis. Sparky the Sun Devil, the mascot of Arizona State University, holds a trident. (ASU recently redesigned its trident as a stand alone symbol.) The trident was used as the original cap insignia and original logo for the Seattle Mariners. Although the Mariners changed their cap insignia & logo away from a trident theme in 1993, the club allows players to use a trident as a prop after hitting home runs during games. The trident prop used by the team is a replica from the 2018 film Aquaman. An element on the flag of the Sea Shepherd Conservation Society. The Maserati logo. Club Méditerranée. The Hawker Siddeley Trident, a 1960s British three engine jet airliner. The Tirreno–Adriatico cycle race trophy. The exterior of the World Trade Center used three pronged decorative and structural elements at its base, commonly referred to as "tridents".
Ботаникалық номенклатура
Биологиялық әлемдегі бірқатар құрылымдар үш тісті болып сипатталады. Кем дегенде 19 ғасырдың соңынан бері үш тісті пішін белгілі бір ботаникалық нысандарға қолданылып келеді; мысалы, ерте ботаникалық еңбектерде кейбір орхидеялардың гүл жапырақтары үш тісті ұштарға ие деп сипатталған. Бұдан әрі, қазіргі ботаникалық әдебиетте кейбір жапырақшалардың үш тісті пішіні бар деп айтылады (мысалы, Дуглас шыршасы).
A number of structures in the biological world are described as trident in appearance. Since at least the late 19th century the trident shape was applied to certain botanical shapes; for example, certain orchid flora were described as having trident tipped lips in early botanical works. Furthermore, in current botanical literature, certain bracts are stated to have a trident shape (e. g. Douglas fir).