Николас Калдор: венгр экономисі және өсу заңдарының авторы
Nicholas Kaldor
Николас Калдор – венгр-британ экономисі, әл-ауқатты салыстыру критерийлерін, өсім заңдарын жасаған. Экономикалық өсу теориясы, айналымды себептік байланыс зерттеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мажар-британдық экономист Николас Кальдор, Кальдор бароны (12 мамыр 1908 – 30 қыркүйек 1986), туған аты Кальдор Миклош, мажар экономисі. Ол 1939 жылы әл-ауқатты салыстыру үшін Кальдор-Хикс тиімділігі деп аталатын «компенсация» критерийлерін жасады, «тоқыма тор» моделін (cobweb model) жасады және экономикалық өсімде байқалатын белгілі бір заңдылықтарды дәлелдеді, олар Кальдордың өсім заңдары деп аталады. Кальдор Гуннар Мирдалмен бірлесіп, өзіндік себеп-салдар тізбегі (Circular Cumulative Causation) деп аталатын маңызды тұжырымдаманы әзірледі, бұл көп себепті көзқарас, онда негізгі айнымалылар мен олардың байланыстары анықталады.
Hungarian British economist
Nicholas Kaldor, Baron Kaldor (12 May 1908 – 30 September 1986), born Káldor Miklós, was a Hungarian economist. He developed the "compensation" criteria called Kaldor–Hicks efficiency for welfare comparisons (1939), derived the cobweb model, and argued for certain regularities observable in economic growth, which are called Kaldor's growth laws. Kaldor worked alongside Gunnar Myrdal to develop the key concept Circular Cumulative Causation, a multicausal approach where the core variables and their linkages are delineated.
Өмірбаян
Кальдор Миклош Будапештте, Будапешттегі неміс елшілігінің заңгері және заң кеңесшісі Гюла Кальдор мен "білімді, мәдениетті әйел" болған, шебер тіл білуші Жамбаның ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Будапештте, сондай-ақ Берлинде және Лондон экономика мектебінде білім алды, 1930 жылы бітірді. Кейіннен ол ЛСЕ-де ассистент-лектор, ал 1938 жылы экономика бойынша лектор және оқырман болды. 1943-1945 жылдары Кальдор Ұлттық экономикалық және әлеуметтік зерттеулер институтында жұмыс істеді, ал 1947 жылы ол LSE-ден кетіп, Еуропа экономикалық комиссиясының ғылыми-зерттеу және жоспарлау директоры болды. Кейін ол Кембридждегі Король колледжінің стипендиясына ие болды және 1949 жылы университеттің экономика факультетінде дәріс оқыды. 1952 жылы экономика ғылымының оқытушысы, ал 1966 жылы профессор атанды. 1964 жылдан бастап Кальдор Ұлыбританияның Лейбористік үкіметіне кеңесші болды, сонымен қатар бірнеше басқа елдерге кеңес берді және қосылған құн салығын құруға қатысты алғашқы ескертпелердің бірін жасады. Сонымен қатар, Кальдор өзінің венгр әріптесі Томас Балогпен бірге 1964-1970 жылдардағы Гарольд Уилсон үкіметінің қысқа мерзімді Таңдамалы жұмыспен қамту салығының (SET) интеллектуалдық авторларының бірі саналды – бұл салық қызмет көрсету секторындағы жұмыспен қамтуды салыққа тартуға, ал өндірістегі жұмыспен қамтуды субсидиялауға бағытталған. 1966 жылы Кембридж университетінде экономика профессоры болды. 1974 жылдың 9 шілдесінде Кальдор Кембридж қаласындағы Ньюнамнан Барон Кальдор ретінде өмірлік теңестірілді. 1969-1970 жылдары Кальдор АҚШ-тың монетарист экономисі Милтон Фридманмен қызу пікірталас жүргізді. Фридман ақшаның күшті орталық банктер арқылы жасалатынын қорғады, ал Кальдор мен Пост-Кейнестік экономистер ақшаның екінші деңгейдегі банктер арқылы үй шаруашылықтары мен компанияларға несие беру арқылы жасалатынын айтты. Пост-Кейнес аясында орталық банктер екінші деңгейдегі банктерді тек сұраныс бойынша қайта қаржыландыруға мүмкіндік береді, бірақ олар ақшаны тиімді жасай алмайды. Нақты үлес қосқанына қарамастан, Кальдор бастапқыда пікірталасты жеңе алмады, өйткені монетарист саясатты көптеген орталық банктер жүзеге асырды. Алайда, кейіннен эмпирикалық зерттеулер мен саясаттың нәтижесінде ол ақталып, ақша жасаудың көбінесе эндогенді екені туралы жалпы келісімге келді. 1982 жылы ол "Монетаризмнің зияны" атты кітап жариялады, онда монетаризмге негізделген саясатқа қатаң сын бағыттады. Кальдорды сол кездегі Үндістан премьер-министрі Джавахарлал Неру 1950 жылдары Үндістан үшін шығыс салығы жүйесін жобалауға шақырды. Ол 1985 жылы Үндістанның Даму зерттеулер орталығына (CDS) барып, алғашқы Джоан Робинсон еске алу лекциясын ашты және оқыды. Осы байланыстардың нәтижесінде Кальдор отбасы оның барлық жеке жинағын CDS кітапханасына сыйға тартты. Жинақта 362 кітап бар, олар экономикалық теория, классикалық саяси экономика, бизнес циклдары және экономикалық ой тарихы сияқты кең ауқымды тақырыптарды қамтиды.
Káldor Miklós was born in Budapest, son of Gyula Káldor, lawyer and legal adviser to the German legation in Budapest, and Jamba, an accomplished linguist and "a well educated, cultured woman". He was educated in Budapest, as well as in Berlin, and at the London School of Economics, where he graduated with a first class BSc (Econ.) degree in 1930. He subsequently became an assistant lecturer and, by 1938, lecturer and reader in economics at the LSE. Between 1943 and 1945, Kaldor worked for the National Institute of Economic and Social Research and in 1947 he resigned from the LSE to become Director of Research and Planning at the Economic Commission for Europe. He was elected to a Fellowship at King's College, Cambridge and offered a lectureship in the Economics Faculty of the University in 1949. He became a Reader in Economics in 1952, and Professor in 1966. From 1964, Kaldor was an advisor to the Labour government of the UK and also advised several other countries, producing some of the earliest memoranda regarding the creation of value added tax. Inter alia, Kaldor was considered, with his fellow Hungarian Thomas Balogh, one of the intellectual authors of the 1964–70 Harold Wilson's government's short lived Selective Employment Tax (SET) designed to tax employment in service sectors while subsidising employment in manufacturing. In 1966, he became professor of economics at the University of Cambridge. On 9 July 1974, Kaldor was made a life peer as Baron Kaldor, of Newnham in the City of Cambridge. In 1969–1970, Kaldor was involved in a fierce debate with the so called U. S. monetarist economist Milton Friedman. While Friedman defended the exogenous money supply theory, according to which money is created by powerful central banks, Kaldor and Post Keynesian economists claimed that money is created by second tier banks through the distribution of credits to households and companies. In the Post Keynesian framework, central banks only refinance second tier banks on demand, but they are unable to properly create money. Despite insightful contributions, Kaldor could not initially win the debate, as monetarist policies where implemented by most central banks. He would, however, later be vindicated by empirical findings and policy, with money creation now being generally agreed to be mostly endogenous. In 1982, he published a book entitled The Scourge of Monetarism, deeply criticizing monetarist inspired policies. Kaldor was invited by then Prime Minister of India—Jawaharlal Nehru—to design an expenditure tax system for India in the 1950s. He also went to India's Centre for Development Studies (CDS) in 1985 to inaugurate and deliver the first Joan Robinson Memorial Lecture. Owing to these links, the Kaldor family donated his entire personal collection to the CDS Library. There are 362 books in the collection and they cover a wide range of titles on economic theory, classical political economy, business cycles and history of economic thought.
Жеке өмір
Кальдор Кларисса Голдсмитке үйленген, ол Кембридж қаласының белгілі бір тұлғасы және Оксфорд университетінің Сомервилл колледжін тарих мамандығы бойынша бітірген. Олардың төрт қызы болды: Пэнни Милсом, бұрынғы Лондонның Ислингтон ауданының Еңбек партиясынан кеңесші, Кэтрин Хоскинс, Вестминстер қалалық кеңесіне Еңбек партиясынан кандидат ретінде түскен, Франсис Стюарт, Оксфорд университетінің экономикалық даму профессоры және Мэри Кальдор, Лондон экономика мектебінің адам қауіпсіздігі профессоры. Ол Кембриджширдегі Папворт Эверардта қайтыс болды.
Kaldor was married to Clarissa Goldsmith, a prominent figure in Cambridge city life and a history graduate from Somerville College, Oxford. They had four daughters: Penny Milsom, a former London Borough of Islington Labour councillor, Katharine Hoskyns, who has stood as a Labour candidate for Westminster City Council, Frances Stewart, Professor of Economic Development at the University of Oxford, and Mary Kaldor, Professor of Human Security at the London School of Economics. He died in Papworth Everard, Cambridgeshire.