Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз күштерінің «Дредноут» жауынгерлік кемесі

USS Michigan (BB 27) – АҚШ-тың 26-шы штатының құрметіне аталған екінші кеме. Ол өз класындағы екінші кеме және АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін салынған алғашқы «дредноут». 1906 жылдың желтоқсанында құрылысы басталды, 1908 жылдың мамырында суға түсірілді және 1910 жылдың 4 қаңтарында флотқа қабылданып алынды. «Мичиган» мен «Оңтүстік Каролина» екі қатарға орналасқан сегіз зеңбірекпен жабдықталған негізгі артиллерияға ие болды; олар осы конфигурацияны қолданған алғашқы «дредноуттар» болды. «Мичиган» өзінің қызметін Атлантика флотында өткізді. Ол АҚШ-тың шығыс жағалауында және Кариб теңізінде жиі теңіз саяхаттары жасады, ал 1914 жылдың сәуір айында Мексика азамат соғысы кезінде Америка Құрама Штаттарының Веракрусты басып алуына қатысты. 1917 жылдың сәуір айында АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін «Мичиган» конвойларды сүйемелдеу және жаңадан құрылған әскери-теңіз күштері үшін оқу кемесі ретінде пайдаланылды. 1918 жылдың қаңтарында, қатты толқындарда оның алдыңғы мачтасы құлап, алты адам қаза тапты. 1919 жылы ол Еуропадан әскерлерді қайтарып әкелді. Кеме 1920 және 1921 жылдары оқу саяхаттарын жүргізді, бірақ 1922 жылдың ақпанында қол қойылған Вашингтон теңіз келісімі оның қызметін қысқартты, онда «Мичиган» мен «Оңтүстік Каролинаны» жою талап етілді. «Мичиган» 1923 жылдың ақпанында қызметтен босатылды және келесі жылы металл тескілеріне сатылды.

Дизайн

Мичиганның жалпы ұзындығы 137,77 м, ені 24,38 м, сусынуы 7,32 м болды. Кеме жобаланғандағы және толық жүктелгендегі суыру сыйымдылығы болды. Кеме екі вал тік үш буыртқылы кеңейту қозғалтқыштарымен және он екі көмірмен жұмыс істейтін Babcock & Wilcox қазандықтарымен жабдықталған, олар ең жоғары жылдамдыққа ие болды. Кеменің 869 офицер мен сарбаздан тұратын экипажы болды. Кемедегі бас қару батареясы орталық сызықта орналасқан төрт екі зеңбірек мұнарасындағы сегіз 45 калибрлі Mark 5 зеңбірегінен тұрды, олар алдыңғы және артқы бөліктерде екі суперфайрлік жұпқа орналастырылған. Екінші қару батареясы корпустың қабырғалары бойындағы казематтарға орнатылған жиірме екі 50 калибрлі зеңбіректен құралды. Сол кездегі капиталдық кемелерге тән болғандай, ол бортындағы су астындағы екі торпедалық түтіктерді алып жүрді. Мичиганның негізгі бронелық белдеуі журналдардың үстінде, машиналық бөлімдердің үстінде және басқа жерлерде қалың болды. Бронелі палуба қалың болды. Зеңбірек мұнараларының алдыңғы беттері 12 дюйм қалыңдыққа ие болды, ал тіреуші барбеттер 10 дюйм қалыңдықтағы бронямен жабылған. Казематтағы зеңбіректерді де 10 дюймдік броня қорғады. Бақылау мұнарасының қабырғалары 12 дюйм қалыңдықпен жасалған.

Қызмет тарихы

Мичиган кемесі 1906 жылғы 17 желтоқсанда Нью-Йорк кеме құрылысы корпорациясында салынды. Оның құрылысы аяқталған корпусы 1908 жылғы 26 мамырда суға жіберілді. 1910 жылғы 4 қаңтарда кеме АҚШ Әскери-теңіз күштеріне қабылданып алынды. Қызметке түскеннен кейін Атлантика флотына бекітілді. Содан кейін 7 маусымға дейін жалғасқан Кариб теңізіне сынақ сапары басталды. Мичиган 29 шілдеде Жаңа Англия жағалауындағы оқу маневрлеріне қатысты. Одан кейін Еуропаға оқу сапары жасалды. 2 қарашада Бостоннан (Массачусетс штаты) шығып, Ұлыбританиядағы Портленд және Франциядағы Шербург қалаларында тоқтады. Соңғы портқа 8 желтоқсанда жетіп, 30 желтоқсанға дейін Кариб теңізіне бет бұрды. Кеме 1911 жылғы 10 қаңтарда Кубадағы Гуантанамо шығанағына жетіп, төрт күннен кейін Вирджиния штатының Норфолк қаласына келді. Осы кезеңде болашақ әскери-теңіз авиациясының негізін қалаушы Джон Генри Тауэрс кемеде бас қаруларды бақылаушы ретінде қызмет етті. Қарулардың көкжиектен әлдеқайда артық қашықтыққа оқ ату мүмкіндігі Тауэрсті бақылаушы ұшақтардың қажеттілігіне көндірді. Содан кейін кеме келесі екі жылдың көп бөлігінде шығыс жағалауында жүзіп өтті. 1912 жылғы 15 қарашада ол Мексика шығанағына ұзақ сапарға шықты. Жол бойында Флорида штатының Пенсакола, Луизиана штатының Нью-Орлеан және Техас штатының Галвестон қалаларында тоқтады. Содан кейін ол оңтүстікке қарай Мексиканың Веракрус қаласына бағыт алып, 12 желтоқсанда жетті. Мичиган екі күн бойы сол жерде тұрып, үйге қайту сапарын бастады; ол 20 желтоқсанда Хэмптон Роудсқа жетті. 1913 жылдың бірінші жартысында шығыс жағалауында күзеттік қызмет қайта басталды. 6 шілдеде ол Куинсиден (Массачусетс штаты) Мексика суларына тағы бір сапарға шықты. Бұл сапар Мексикадағы азаматтық соғысқа байланысты болды, ол елдегі американдық мүдделерге қауіп төндірді. Ол 15 шілдеде Тампикого жетіп, кейіннен Мексика жағалауын 1914 жылғы 13 қаңтарға дейін аралап, Нью-Йоркке бет бұрды. Содан кейін ол Норфолкке қайта оралды. 14 ақпанда ол порттан Кубадағы Гуаканаябо шығанағына қысқа сапарға шықты және 19 наурызға дейін Хэмптон Роудсқа оралды. Мичиган 16 сәуірде Мексикаға үшінші сапарды бастады, бұл АҚШ-тың Веракрусты басып алуына қолдау көрсету мақсатында жасалды. Ол 22 сәуірде қалаға жетіп, басқыншы күштер құрамына әскери-теңіз жаяу әскерлерінің батальонын түсірді. Кеме 20 маусымда АҚШ-қа қайта оралды, алты күннен кейін Делавэр шығанағына жетті. Келесі үш жыл бойы шығыс жағалауындағы бейбіт уақыттағы сапарлар жалғасты. 1914 жылғы желтоқсанда кеме экипажы оқ атуды жақсарту үшін отты басқару жүйелерін сынап көрді; тәжірибелік жүйелер 1915 жылдың басында өткізілген оқ ату сынақтарында айтарлықтай жақсарған нәтижелер көрсетті. 1916 жылғы қыркүйекте Мичиган ескі монитор Миантономохты нысана ретінде пайдаланып оқ ату жаттығуларын өткізді, оның ішінде 18-і күні түнгі оқ ату жаттығулары болды. 21 қыркүйекте Миантономохта тағы бір оқ ату кезінде Мичиганның алдыңғы мұнарасындағы сол жақ қаруынан оқ жарылды. Қару мұнарадан шыққан жерде бөлініп, оқтың сынықтары қақпаның алдыңғы бөлігіне және үстіңгі құрылымға зақым келтірді. Бір адам сынықтардан жарақат алды. Мичиган жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін Филадельфия әскери-теңіз кемежайына қайтып оралды, ол екі күннен кейін жетті.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1917 жылғы 6 сәуірде АҚШ Германияға шектеусіз су асты кемелерімен жүргізілген соғыс салдарынан соғыс жариялады. Төмен жылдамдығына байланысты, «Мичиган» сол күні 2-ші Жеке кемелер тобына бекітілді және теңізшілерді оқытумен және конвойлерді сүйемелдеумен тапсырылды. Оқу миссиясының бір бөлігі ретінде ол флоттық маневрлерге және артиллериялық жаттығуларға қатысты. 1918 жылғы 15 қаңтарда «Мичиган» Хэттерас мүйісінің жанында оқу жаттығуларын жүргізіп жатқанда, қатты дауыл мен толқынды теңіз алдыңғы мачтаны құлатты. Кеме қатты теңізде сол жаққа қарай бұрылып, кейін қайта оң жаққа өткен. Бағыттың күрт өзгеруі 1916 жылғы ұңғылауда зақымдалған және жалатылған ең тар жерінде мачтаның сынға ұшырауына себеп болды. Апаттан алты адам қаза тауып, тағы он үш адам жарақат алды. «Мичиган» Норфолкке жетіп, жарақат алғандарды «Солас» госпитальдық кемесіне ауыстырып, 22 қаңтарда жөндеуге Филадельфия теңіз кемежайына барды. Сәуірдің басында «Мичиган» қайтадан қызметке кірісті; келесі бірнеше ай бойы ол негізінен Чесапик шығанағында артиллерияшыларды оқытты. 30 қыркүйекте АҚШ-тан шыққан конвойді сүйемелдеу кезінде кеменің сол жақ бұрандасы түсіп қалды. Ол 8 қазанда конвойдан кетуге мәжбүр болды және жөндеу үшін портқа оралды, соғыстың соңына дейін қызметтен шықты. 1918 жылдың қараша айында Германия Еуропадағы соғысты аяқтаған Бітім шартына қол қойды. «Мичиган» 1918 жылдың желтоқсан айының соңында американдық сарбаздарды Еуропадан қайтару үшін Крейсерлік және көліктік күштер тобына бекітілді. Операция кезінде 1919 жылы ол екі рет сапар жасады, біріншісі 18 қаңтардан 3 наурызға дейін, ал екіншісі 18 наурыздан 16 сәуірге дейін, екі сапарда 1062 адамды әкелді.

Соғыстан кейінгі кезең

Мамыр айында «Мичиган» кемесі маусымға дейін Филадельфияға күрделі жөндеуге жіберілді. Содан кейін ол бейбіт уақыттағы жаттығуларына қайта оралды. 6 тамызда ол шектеулі комиссияға ауыстырылып, Филадельфия әскери-теңіз базасында орналастырылды. 1920 жылғы 19 мамырда ол үлкен оқу круизіне мичмандарды алу үшін Аннаполиске бағытталды. Аннаполистен шыққаннан кейін кеме оңтүстікке қарай жүзіп, Панама каналын өткен соң Гавайидегі Гонолулуға жетті. «Мичиган» жаз бойы АҚШ-тың батыс жағалауындағы бірнеше әскери-теңіз базаларын – Сиэтл, Сан-Франциско, Сан-Педро және Сан-Диегоны – аралап, 2 қыркүйекте Аннаполиске оралды. Үш күннен кейін ол Филадельфияға қайтып келді, онда уақытша демобилизацияланды. «Мичиган» 1921 жылы Кариб теңізіне тағы бір круиз үшін қайта жандандырылды, 4 сәуірде аттанды. 23 сәуірде Филадельфияға оралды, жақын арада кеме ұсақ дауға қатысты. Кеменің сол кездегі командирі Кларк Дэниел Стернс 3 мамырда офицерлер мен экипаж арасындағы шиеленісті азайту мақсатында бірнеше теңізшілер комитеттерін құрды. Атлантика флотының және «Мичиган» эскадрильясының командирлері комитеттер тәртіпке қауіп төндіреді және марксистік әсерге куәлік етеді деп шешті. Олар сол кездегі Әскери-теңіз министрі Эдвин Денбиге хабарласып, Стернсті қызметінен босатуға қол жеткізді. 28 мамырда ол тағы бір топ мичманды тағы бір оқу круизіне алды. Бұл саяхат кемені Еуропаға, соның ішінде Кристиания (Норвегия), Лиссабон (Португалия) және Гибралтар сияқты бірнеше порттарға жеткізді. 22 тамызда Гуантанамо шығанағы арқылы Хэмптон Роудсқа оралды. Ұлы соғыс аяқталғаннан кейін АҚШ, Ұлыбритания және Жапония ірі кеме құрылысы бағдарламаларын іске қосты. Үш ел де жаңа теңіз қарулану жарысының пайдалы болмайтынына келісіп, қару-жарақ шектеулерін талқылау үшін Вашингтон әскери-теңіз конференциясын өткізді, нәтижесінде 1922 жылғы ақпанда қол қойылған Вашингтон әскери-теңіз шарты пайда болды. Шартының II бабына сәйкес, «Мичиган» және оның серігі «Оңтүстік Каролина» кемелері жойылды. «Мичиган» 31 тамызда Филадельфиядағы кемежайға соңғы рет теңізге шықты. 1 қыркүйекте ол сонда жетіп, 1922 жылғы 11 ақпанда демобилизацияланды. 1923 жылғы 10 қарашада ол Әскери-теңіз кемелерінің тізілімінен алынып тасталды және келесі жылы металл тескісіне жіберілді.