Кіріспе

Мысалдар 2010 жылы екі компания – Mirant және RRI Energy бірігіп GenOn Energy компаниясын құрды. Mirant акционерлеріне олардың иелік еткен әрбір Mirant акциясы үшін RRI-дің 2,885 акциясы берілді. Бұл акцияларды айырбастау сатып алуды жеңілдетуге көмектесті, себебі ол Mirant акционерлеріне тартымды ұсыныс жасады, осылайша Mirant директорлар кеңесін сатып алуға рұқсат беруге көндірді. 2014 жылы Оңтүстік Кореяның интернет-гиганты Daum Communications компаниясы Kakao Corp корпорациясымен акцияларды айырбастау арқылы бірігіп, Daum Kakao компаниясын құрды. Бірігу коэффициенті шамамен 1,14 болды, сондықтан бұл Kakao үшін «артқы есік» ретінде қарастырылады. 2017 жылы Disney 21st Century Fox активтерінің көп бөлігін 52 миллиард долларлық құнмен толық акциялық мәміле арқылы сатып алды (қарызды ескерсек, 66 миллиард доллар). Сатып алынған компанияның акционерлері біріктірілген компанияның 25% үлесіне ие болды, ал Disney акционерлері 75% көпшілік үлесіне ие болды. Корпоративтік қаржыда акциялармен айырбастау – бір акцияға негізделген активті екіншісімен алмастыру, онда бірігу немесе сатып алу кезінде қолма-қол ақшаның орнына акциялармен төлеу мүмкіндігі туады; қараңыз.

Шолу

Сатып алушы компания өзінің акцияларын негізінен қолма-қол ақша ретінде пайдаланады. Сатып алынған компанияның әрбір акционері сатып алушы компаниядан алдын ала белгіленген акция санын алады. Акциялармен алмасу жүзеге асу алдында, әр тарап өзінің компаниясын дәл бағалауы керек, соның нәтижесінде әділ "алмасу коэффициенті" есептеледі. Компанияны бағалау әдетте күрделі болады; алайда, осы жағдайда, әділ нарықтық құнмен қатар, инвестициялық және ішкі құн да анықталуы тиіс. Бағалау аяқталғаннан кейін тараптар алмасу коэффициенті туралы келіседі, бұл әрбір акционерге берілетін акциялардың санын анықтайды. Теория бойынша, әділ коэффициент екі бұрынғы компанияның акционерлерінің жаңа компаниядағы үлесін құн бойынша немесе акцияға шаққандағы табысқа сәйкес анықтайды. Сатып алушы компания сатып алынған компанияның директорлар кеңесінің келісімін қамтамасыз ету үшін акциялар түрінде қосымша стимул ұсынуы мүмкін. Оңтүстік Кореяда егер екі компания да KRX-те тіркелген болса, бірігу коэффициенті заңмен белгіленген формула бойынша анықталады. Осы алмасу орындалған кезде акционерлер жаңа акцияларды алып, жаңа компанияның үлесіне ие болады. Кейде келісімнің бір бөлігі жаңа акционерлерге акция бағасының күрт төмендеуіне жол бермеу үшін белгілі бір мерзімге акция сатуға тыйым салады. Бұл акционерлердің құқықтарын қорғау жоспарының немесе жаулап алуға қарсы қолданылатын "улы таблетка" стратегиясының бір түрі. Егер барлық жағдайлар дұрыс болса, жаулап алу оқиғасыз аяқталады.

Ішкі swap

Акциялар алмасуы компания ішінде де жүзеге асуы мүмкін. Starbucks бұл стратегияны бұрын қолданған. Starbucks қызметкерлеріне ұсынған акциялардың бағасы төмендеп, дерлік құнсыз болған кезде, акцияларды алмастыру мүмкіндігін ұсынды. Компания қызметкерлеріне құнсызданған акцияларын құны жоғарырақ акцияларға айырбастауға мүмкіндік берді.