Кіріспе

Ауғанстандық сотталған бұрынғы есірткі бароны

Башир Нурзай – сотталған ауғандық есірткі бароны, кейін АҚШ үкіметі үшін жасырын агент ретінде жұмыс істеді. Американың ең іздестірілген есірткі тасымалдаушыларының бірі болғанына қарамастан, ол Нью-Йорк қаласына жауап беруге келісті, өйткені оның жетекшілері оны тұтқындамайтындарын уәде берді. Талибан елді басып алғаннан кейін, олар 2020 жылдың қаңтар айында топтың ұрлап кеткен американдық инженер Марк Фрерикске айырбастау үшін оны АҚШ-тан босатуды талап етті.

Өмірбаян

Ол 1979 жылдан 1989 жылға дейін Ауғанстанды басып алған кеңес әскерімен күресті. Мулла Омар жасырынып кеткеннен кейін ол Қандаһардың басшысы қызметін атқарды. Ол Талибан режимін жарылғыш заттармен, қару-жарақпен және жасақтармен қамтамасыз етті. 11 қыркүйекке жасалған шабуылдар болған кезде Нурзай Кветтада болды, содан кейін көп ұзамай Ауғанстанға қайтып келді. 2001 жылдың қараша айында ол Ауғанстан-Пәкістан шекарасына жақын Спинболдақта өзін американдық әскери шенеуніктер деп таныстырған адамдармен кездесті. Сол кезде АҚШ-тың арнайы күштері мен барлау қызметінің кіші топтары Ауғанстанда болып, тайпа басшыларының қолдауын алуға тырысты. Оның адвокатының сөзіне сәйкес, Нурзай Қандаһарға жеткізілді, онда ол алты күн бойы американдықтармен Талибан шенеуніктері мен операциялары туралы сұраққа тартылып, ұсталды. Ол олармен ынтымақтастыққа келісіп, босатылды және 2002 жылдың қаңтар айының соңында Талибанның өз тайпасының аумағында жасырған 15 жүк көлігі қару-жарақ, оның ішінде шамамен 400 әуе шабуылына қарсы зымыранды тапсырды.

Тұтқындау

2005 жылдың сәуірінде АҚШ-тың Нью-Йорк қаласындағы билік органдары Нурзайды қамауға алды. Талибан өкілінің мәлімдемесіне сәйкес, ол Марк Фрерикске айырбас жасау шартымен түрмеден босатылып, 2022 жылдың 19 қыркүйегінде Ауғанстанға келді.