Кіріспе

Солтүстік және Орталық Америкадағы құстар түрі

Қызыл қанатты қарақұс (Agelaius phoeniceus) – Icteridae тұқымдасына жататын, Солтүстік Американың көп бөлігінде және Орталық Американың үлкен бөлігінде кездесетін өте ұшқыр құс. Ол Аляска мен Ньюфаундлендтен бастап Флоридаға, Мексика шығанағына, Мексика мен Гватемалаға дейін көбейеді, сондай-ақ Батыс Эл Сальвадордың, Солтүстік-Батыс Гондурас пен Солтүстік-Батыс Коста-Риканың шашыраңқы жерлерінде де таралған. Ол Пенсильвания мен Британдық Колумбияға дейін солтүстікке қарай қыстауы мүмкін, бірақ солтүстік популяциялары көбінесе көшіп, Мексика мен АҚШ-тың оңтүстігіне қарай жылжып кетеді. Бұл құстың Солтүстік Америкадағы ең көп саны бар құс екендігі айтылады, себебі қыстау кезеңіндегі қызыл қанатты қарақұстарды санау көрсеткендей, кейде бір топта миллионнан астам құс болады, ал Солтүстік және Орталық Америкадағы көбейетін жұптардың саны шарықталу кезеңінде 250 миллионнан асуы мүмкін. Бұл құс сонымен қатар әлемдегі ең көп зерттелген құстардың бірі болып саналады. Қызыл қанатты қарақұс жыныстық ерекшеліктерімен көзге түседі: аталықтары қара түсті болып, қызыл иығы мен сары қанат жолағы бар, ал аналықтары қара қоңыр түсті болады. Қызыл қанатты қарақұстың рационының басым бөлігін тұқымдар мен жәндіктер құрайды.

Таксономия

Қызыл қанатты қарақұс – Agelaius туысына жататын бес түрдің бірі. Бұл құс 1766 жылы Карл Линнейдің «Systema Naturae» еңбегінің он екінші басылымында Oriolus phoeniceus деп ресми түрде сипатталған, бірақ 1816 жылы Луи Пьер Веййо оны және басқа американдық қарақұстарды Agelaius туысына көшірген. Линней түрінің таралған жерін «Америка» деп көрсеткен, бірақ 1928 жылы бұл аймақ Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласымен шектелді. Туыс атауы ежелгі грек тіліндегі agelaios сөзінен шыққан, ол «қоғамдық» дегенді білдіреді. Ал түрлік атауы phoeniceus латын тілінен алынған, «қызыл» немесе «күрмезе» мағынасын береді. Қызыл қанатты қарақұс – Кубаға тән қызыл иықты қарақұсқа (Agelaius assimilis) жақын түр. Бұл екі түр бірге Калифорнияның Тынық мұхиты жағалауында және Мексиканың Баха Калифорниясының солтүстік бөлігінде кездесетін үш түсті қарақұсқа (Agelaius tricolor) туыс. Әртүрлі авторларға байланысты 20-дан 24-ке дейін қосалқы түрлер танылады, олардың көпшілігі сыртқы пішіндерімен ұқсас. Қызыл қанатты қарақұстың көптеген қосалқы түрлеріндегі ұқсастықтарға қарамастан, Мексика үстіртіндегі A. p. gubernator қосалқы түрінде аналықтың тамырлары айтарлықтай азайған және тек тамағында ғана байқалады; қауырсынының қалған бөлігі өте қара қоңыр, және ол еуропалық қызыл қанатты қарақұстан (European redwing) және Еуропалық қарақұстан (Old World common blackbird) (Turdidae) мүлдем басқа отбасыға жатады. Калифорниялық қосалқы түрлерінде, A. p. californicus және A. p. mailliardorum, аналықтардың қауырсынындағы тамырлар кішірек аумақты қамтиды және қауырсын қара қоңыр, бірақ губернатор түріне тән емес; қызыл иықты қарақұс бұрын қызыл қанатты қарақұстың қосалқы түрі деп есептелген. 1997 жылы Америка орнитологтар одағы оларды екіге бөлді. Төменде 2014 жылдың қаңтарына дейін танылған қызыл қанатты қарақұстың қосалқы түрлері мен топтары, олардың таралу аймақтары және қыстау орындары көрсетілген: Тынышқанда еркек құстың қанатында ақшыл сары жолақ байқалады. Бір жасқа толмаған, әдетте бағынышты еркектердің дақтары ересектерге қарағанда кішкенерек және қызғылт сары түсті болады. Аналықтың қауырсыны қара қоңыр, ал төменгі жағы ақшыл. Аналық еркекке қарағанда кішірек, ұзындығы және салмағы жағынан ерекшеленеді. Ең кішкентай аналықтардың салмағы шамамен 50 грамм, ал ең үлкен еркектердің салмағы 60 граммға жетеді. Құстың қанаты 11-13 см арасында, құйрығы 8-10 см, мүсіні 1.8-2.2 см және табан 2.5-3 см болады. Сонымен қатар, құстың басында ақшыл жолақ байқалады. Тұтқындықтағы аналықтардың бақылауы, олар ұядан шыққаннан кейін иықтарында аздаған сары пигмент болатынын, ал қауырсыны ауысқаннан кейін алғашқы қысқы қауырсынымен пигмент концентрациясы артатынын, және екінші қысқы қауырсынмен, әдетте екінші жазда сарыдан қызғылт сарыға өтетінін көрсетті, содан кейін қауырсын түсі өзгермейді. Аналықтың қанатындағы түсті аймақ жасына байланысты өседі және қоңырдан қызыл-қызғылт түске дейін өзгереді, жас еркектердегідей. Жас құстар аналыққа ұқсайды, бірақ төменгі жағы ақшыл және қауырсынының шеттері сары түсті болады. Екі жыныстың да мүсіні өткір. Құйрығы орташа ұзындықта және дөңгелек пішіндес. Көздері, мүсіні және табандары қара түсті. Жас еркектерде қанаттарындағы дақтар ересектерге тән қарғақ түске ие болмас бұрын қызғылт түсті болады. Еркек құстың ұзындығы 20-25 см, ал аналықтың ұзындығы 18-22 см. Аналықтың мүсіні қара қоңыр және төменгі жағы ақшыл. Еркектер аналықтардан 50% ауыр, сызықтық өлшемдері бойынша 20% үлкен және қанаттарының ұзындығы бойынша 20% үлкен. Моногамды емес ихтерид түрлеріндегі дене мөлшерінің айырмашылығы еркектердің үлкен мөлшерінің жыныстық таңдаудың нәтижесінде пайда болғанын көрсетеді. Үлкен дақтары бар еркектер өздерінің аймақтық емес қарсыластарын қууда тиімдірек және құс үйлеріндегі жарыстарда сәттірек болады. Бір экспериментте иықтарының қызыл бөлігін қара түске бояғанда, еркектердің 64% өз аумақтарын жоғалтты, ал бақылау тобындағылардың тек 8% ғана жоғалтты. Алайда, жұптасу алдында қанаттарын бояған еркектер аналықтарды тартуға және сәтті көбейтуге қабілетті болды. Қызыл қанатты қарақұстың қанатындағы дақтар еркектер арасында қауіптің белгісі болып табылады және егер бар болса, әртүрлі жынысты құстардың арасында маңызды рөл атқармайды. Сондықтан бұл дақтар интрасексуалдық таңдауға байланысты қысымға жауап ретінде пайда болған болуы мүмкін. Сонымен қатар, аталықтардың мөлшері немесе түсі олардың жұптаспаған аналықтармен, яғни кейіннен жұптасатын аналықтармен көбеюге қабілеттілігімен байланысты емес.

Әндіктер

Қызыл қанатты қарақұстың дауысы – құрлы дауыс пен жоғары, бүдірленген сыбызғы. Еркектің әні, қызыл иықтарын көрсетумен бірге, сықырлаған дыбысқа ұқсайды, бірақ көптеген батыс құстарда, соның ішінде екі түсті қарақұстарда, ол өзгешелеу. Анасы да ән салады, көбінесе кінәлауға ұқсайтын шақырту. Құстар қыстауға көшуді бастамас бұрын, екі сыртқы қанат қауырсыны мен екі ішкі немесе орталық құйрық қауырсыны өсуінің кемінде үштен екі бөлігі аяқталуы керек. Сондықтан, қызыл қанатты қарақұстарда қауырсынды ауыстыру, әсіресе қанат және құйрық қауырсындарын, мен күзгі көшу арасында байланыс бар. Алғашқы негізгі қауырсын алмасу (немесе жас қауырсын алмасудан кейінгі алмасу): Әдетте, жеке құстар ұядан шыққаннан кейін 45-60 күн өткен соң басталады.

Қанат қауырсыны

Қанат қауырсының толық алмасуы шамамен сегіз аптаға созылады. Дегенмен, бірінші жылындағы құстар көбінесе жасөспірімдерден кейінгі түлеуден кейін қанат астындағы жапқыштарының және жас үштік қауырсындарының бір бөлігін сақтап қалады. Қазан айының соңғы аптасында тексерілген жетпіс жас еркек құстың 70%-ы ескі төменгі бірінші қауырсын қаптамасын сақтап қалды. Көп жағдайда қаптал қауырсындардың толық алмаспауы себебі, құс жақын орналасқан қаптал қауырсындарды сақтап қалады. және солтүстік-шығыста Ньюфаундленд.

Көбею маусымындағы тіршілік ортасының түрлері бойынша артықшылықтар

Ұрықтандыру маусымында, батпақты жерлерде ұрықтандыруға дайын ересектердің тығыздығы, таулы далаларға қарағанда әлдеқайда жоғары болады. 1964-1968 жылдар аралығында Огайо штатының Вуд округінде жүргізілген зерттеуде, сулы-батпақты жердегі аталықтардың тығыздығы, таулы жердегілерге қарағанда 2,89 есе көп екені анықталды. Бірақ, сулы-батпақты жерлердің аздығына байланысты, аймақтық аталықтардың жалпы саны, сулы-батпақты жердегі популяциядан 2,14 есе артық болды. Алфалфа (Medicago sativa) және басқа бұршақ тұқымдас егістер (шөп шаруашылығы) округте қызылқұйрық көбейтудің негізгі ортасы болды. Сулы-батпақты жерлерге айқын басымдық берілгеніне қарамастан, таулы далалардағы популяцияның көптігі, сулы-батпақты жерлердің сиректігін көрсетеді.

Өсімдік түрлерінің көбейту кезеңіндегі артықшылықтары

Сол зерттеуде жоғарғы жерлерде өсетін өсімдіктер ескі және жаңа шөптер, мысалы, Phleum pratense, Dactylis glomerata, Poa spp., Festuca spp. және Bromus spp. көбею кезеңінің алғашқы кезеңінде, ал маусымның ортасы мен соңында граминоид емес шөптесін өсімдіктерді жақсы көреді. Сулы жерлерде олар үнемі ескі және жаңа кең жапырақты монокотиледтерді, негізінен Carex spp., кең жапырақты және Typha spp., сондай-ақ ескі және жаңа тар жапырақты монокоттарды, негізінен тар жапырақты Phalaris arundinacea және Calamagrostis canadensis, және граминоид емес шөптесін өсімдіктерді таңдайды. Биік таулы жерлерде көбейетін қызыл қанатты қара құстар көбейту маусымының алғашқы кезеңінде, сәуір-мамыр айларында ғана, биік жаңа өсімдіктер мен тығыз өсімдіктерді жақсы көреді. Ал ылғалды жерлерде қоныстанғандар биік, ескі өсімдіктерді жақсы көреді. Ұрықтану кезінде бұл түр көзге көрінбейтін биік өсімдіктерге қызығушылық танытады. Биік жерлердегі ескі шөптесін жерлерге және батпақ жерлердегі ескі кең жапырақты монокотиледондарға арналған маусымның ертедегі артықшылықтары тік қалдық өсімдіктердің маңыздылығын көрсетеді. Биіктік шөптер мен батпақ жерлерде кең жапырақты монокоттар ішінара тік тұрады және ерте көктемде оңай көрінеді, құрмалардан, батпақ жерлерде тар жапырақты монокотиледоннан және граминоид емес шөптесін өсімдіктердің көпшілігінен айырмашылығы. Ескі альфа-самырсын өсімдіктері де көктемнің басында ішінара тік тұрады, бірақ олар ескі шөптер сияқты тұрақты түрде таңдалмайды. Аумақтық белсенділікті бастау, егер қалдық өсімдіктер саны көп болса. Өсімдіктердің құрылымдық беріктігі ұя салу үшін де маңызды болып көрінеді, өйткені әйелдер көбейту маусымы бойы сулы жерлерде кең жапырақты монокотиледондар мен маусымның ортасынан аяғына дейін жаңа граминоид емес шөптесін өсімдіктерді өсіреді. Біреу қызыл қанатты қарақұстар осы түрдің ұяларында жиі кездесетін жыртқыш, батпақ құс (Pantaneros chivirenes) -тан аулақ болып, шивириндерден оңай қорғалатын, шашыраңқы өсімдіктер арасында көбейеді деп тапты; керісінше, шивириндер қызыл қанатты қарақұстың агрессиясынан аулақ болу ықтималдығы бар тығыз өсімдіктерді артық көреді; бір түр мен екінші түрдің мекендеу ортасын таңдаудағы бұл айырмашылықтар олардың көбейетін аймақтарының кеңістіктік бөлінуіне әкелді. Аналықтар төменгі қабатында тұрып, өсімдіктер арасында жүріп, ұя салады. Олар үй бақшаларында, әсіресе көшіп-қону кезінде, егер тұқымдар жерге шашыратылса, кездеседі. Ол құмырсқалар, көбелектер, көбелектер, шыбын-шіркейлер, бақалар, жұмыртқалар, өлік, құрттар, жәндіктер мен моллюскалар сияқты жәндіктерді жейді. Қызыл қанатты қарақұс өсімдіктерден жинап немесе ұшып бара жатқанда ұстап, жәндіктерді жейді. Кейбір цикадалар пайда болған жылдары азық-түлік мол болады. Бір топта 3-4 жұмыртқа, сирек 5 жұмыртқа болады. Жұмыртқалар сопақ, тегіс және сәл жылтыр, өлшемі ... Екінші жағынан, әртүрлі штаттарда белсенді ұялар жұмыртқаны құрайтын кезең сәуірдің аяғынан тамыз айының аяғына дейін; ал Луизиананың солтүстігінде ұялар сәуірдің аяғынан шілде айының аяғына дейін балапандарын қамтыған. Ұя жасау кезеңінің ең жоғары деңгейі (активті ұялардың саны ең көп болатын уақыт) әртүрлі жерлерде мамыр айының бірінші жартысы мен маусым айының басында тіркелді. Онтарионың шығысында жүргізілген зерттеуде қызыл қанатты қарақұстар жылы бұлақтарда, яғни Солтүстік Атлантиканың тербеліс индексіндегі қысқы төмен мәндермен байланысты, құс ұясын ертерек құрғанмен, жұмыртқа салу күндері өзгеріссіз қалды. Ерлердің тестостерон деңгейі көбею маусымының алғашқы кезеңінде жоғары болады, бірақ маусым бойы жоғары болады. Территориализмнің көптеген аспектілері (мысалы, еркек әндерінің және көріністерінің саны, шетелдік аумақтарға ену саны) жұптасудан бұрын шыңына шығады. Осыдан кейін көптеген аумақтық мінез-құлықтардың жиілігі төмендейді және аталар негізінен әйелдерді, жұмыртқаларды және балапандарды жыртқыштан қорғаумен айналысады. Құстарды жүйелі түрде аумағынан алып кету эксперименттері еркек құстардың қоян-қолтықтарда жыныстық қатынас басталғанға дейін пайда болған қосымша популяциясы жыныстық қатынастан кейін жоғалып кететінін көрсетеді. Жұмыртқа мен ұяшықты жегіштік өте кең таралған. Ұяшықты жыртқыш жануарлар - жыландар, норкалар, еншік құстар, тіпті батпақ құстары сияқты кішкентай құстар. Қызыл қанатты қарақұс кейде ұрық паразиттерінің, әсіресе қоңыр бас құстардың құрбаны болады. Ұрғашылары жиі күзетші болып, түрлі дабылдар арқылы қауіптің түрін және ауырлығын көрсетеді. Жыртқыштарды қорқыту үшін, әсіресе еркектер, топтасу да қолданылады, бірақ топтасу көбінесе үлкен жануарларды және жасалған құрылғыларды қатемен бағыттайды. Ұрғашының қоңыр түсі де оның және ұясының жасыруға көмектесетін анти-жұртқыш қасиеті болуы мүмкін, әсіресе ол жұмыртқа басып жатқанда. Ұзын құйрықты мысықтар, қара томпақ қарғалар, жалпы қарғалар, қысқа құйрықты бүркіттер және жыландар (мысалы, солтүстік су жыланы) ...

Құрлықтағы әртүрлі жыртқыштардың маңыздылығы географиялық аймаққа байланысты өзгереді: әртүрлі аймақтардағы басты жыртқыштар Британдық Колумбияда батпақ құсы, Вашингтонда қарғалар және Онтариода еншік құстарды қамтиды. Жоғары жыртқыштық деңгейіне байланысты, әсіресе жұмыртқалар мен балапандардың, қызыл қанатты қарақұс өз ұяларын қорғау үшін әртүрлі бейімделулерге ие болды. Олардың бірі - топтастырып ұя салу, бұл қауіпті азайтады, өйткені есіктің саны көбірек. Судың үстінде ұя салу да шабуылдау мүмкіндігін азайтады. Ұялар, әсіресе, тығыз жағалаулы қамыстардың арасында, бір-екі метр биіктікте стратегиялық артықшылықтарды ұсынады. Аталар, әсіресе, оларды қорқыту үшін әлеуетті жыртқыштарды іздейді, тіпті олармен салыстырғанда үлкен жануарлармен айналысқанда да. Екінші жағынан, еншік құстар мен американдық норкалар сияқты түнгі жыртқыштар ересектермен шабуылға ұшырамайды. Ұрғашының түсі оны жасыруға көмектеседі, оны және оның ұясын жұмыртқа басып жатқанда қорғайды. және Ornithonyssus sylviarum сияқты гематофагтық кенелер.

Аумақтық

Қызыл қанатты қарақұс өз аумағын басқа жануарлардан агрессивті қорғайды және одан әлдеқайда үлкен құстарға да шабуыл жасайды. Көбейтілу маусымында еркектер ұя салған жеріне жақындаған адамдарға шабуылдайды. Қызыл қанатты қарақұстың еркектері маңызды аумақтық мінез-құлықтарды көрсетеді, олардың көпшілігі оларға көп жылдар бойы қажетті адалдықты қамтамасыз етеді. Еркек қызыл қанатты қарақұстың аумағына берілуіне әсер ететін маңызды факторларға азық, жыртқыштардан қорғануға болатын жерлер, көршілердің түрлері және жыртқыштарға реакциялар жатады. Сонымен қатар, 1987 жылы Лес Д. Белецкий мен Гордон Х. Орианс аумақтық адалдық және қозғалыс үлгілері туралы зерттеу жүргізіп, еркектердің аумақтық мінез-құлқының көп бөлігін түсіндірді, олар қоныстанғаннан кейін өз аумағына бейімделді. Жеткілікті дәлелдер еркектердің ұзақ мерзімге өз аумағында қалуға бел буатынын және тәжірибесіздік пен жетістікке жету үшін білімнің жетіспеуіне байланысты жас кезінде аумақты ауыстыруға бейім емес екенін көрсетті. Зерттеулер сонымен қатар, жаңа аумаққа алғаш көшіп келген еркектердің көпшілігі екі-үш жаста болғанын көрсетті. Көшіп келген еркектердің көпшілігі жас және тәжірибесіз болды. Кейін олар қолжетімдірек аумақтарға көшті. Егер еркектер көбейтілу үшін аумағын тастаса, мысалы, олар қысқа қашықтыққа көшеді. Қысқа қашықтыққа көшкен еркектер ұзын қашықтыққа көшкендерге қарағанда көбірек ұрпақ өрбіткізеді. Тағы да зерттеулер көрсетті, еркектер аумағынан алшақтаған сайын, балапандардың сәтті ұшып кету ықтималдығы төмендейді. Табиғатта қызыл қанатты қарақұстың ең ұзақ өмір сүру мерзімі 15,8 жылды құрайды.

Теріс жақтары: дақылдар тұқымдас дәнді дақылдарды тұтыну

Қызыл қанатты қара құстар егістік алқаптарға зор зиян келтіруі мүмкін. Олардың арамшөп тұқымдарын жегеніне қарамастан, үлкен топтарда қыстауы мен ауылшаруашылық өнімдерін ұнататынына байланысты ауыл шаруашылығына елеулі зиян тигізеді. Бұл, әсіресе, олардың жиналатын жерлерінің маңында маңызды. 215 құстан зерттелген Неотропикалық көшіп-қонушылар ең көп экономикалық залал келтірген. Сонымен қатар, сабандықтардың, шөп шабындықтарының және өңделмеген жерлердің азаюы құстардың тіршілік етуі үшін жүгеріге тәуелділігін күшейтті. Еркек құстардың ұрпақтары аналықтарына қарағанда дәнді дақылдарға көбірек зиян келтіреді. Огайо штатының кейбір аймақтарында тамыз және қыркүйек айларында еркектердің рационында жүгері 75%-ды, ал аналықтардың рационында 6%-ды құрайды. Оңтүстік Дакота штатында жаздың аяғында зерттелген еркектердің астыңғы безінде 29% жүгері болса, аналықтарда бұл көрсеткіш 9% болды. Ұлы жазықтың солтүстік бөлігінде, «Шұңқырлы дала» деп аталатын аймақта, қызыл қанатты қара құстар жазда өте көптеп кездеседі, көбеюден кейін топталып, егістіктерге, әсіресе туған жерлеріне жақын күнбағыс егістіктеріне айтарлықтай зиян келтіреді. Күнбағысқа зиян көбінесе тамыздың ортасы мен қыркүйек айының басында, дақылдың піспеген тұқымдарының калориялық құндылығы төмен болған кезде, құстар тойып жеу үшін олардан көп жеуге мәжбүр болғанда болады. Күнбағыс дақылдарына шабуылдың бастапқы кезеңінде, жалпы зиянның 75%-дан астамы осы кезде туындайды, қызыл қанатты қара құстар осы егістіктегі қара құстардың 80%-ын құрайды. Бұл кезең құстардың жапсарылу кезеңінен бұрынғы кезең, олардың көпшілігі жергілікті болып келеді. Көптеген құстар тамыздың соңында немесе қыркүйек айының басында қауырсындары түсіп біткенше немесе жақындағанша туған жерлеріне жақын қалады. Зиян Солтүстік Дакотаның орталық және оңтүстік-шығысында, сондай-ақ Оңтүстік Дакотаның солтүстік-шығысында, күнбағыс өндірісінің шоғырланған аймақтарында және көбейтілу маусымында қызыл қанатты қара құстарды тартатын ылғалды жерлерде айқын болуы мүмкін. 1968 және 1979 жылдар аралығында жүргізілген зерттеулер көрсеткендей, қара құстар, әсіресе қызыл қанатты қара құс және қара құс, Огайо штатындағы жүгері дақылдарының 1%-дан кемін жойды, бұл 1979 жылғы бағалар бойынша 4 миллионнан 6 миллион долларға дейін шығынға әкелді.

Жәндіктерді жою

Жақын арада дәнді пісіп, сүтті кезеңге енген кезде шаруалар құстардың зиянын болдырмау үшін екі негізгі таңдау жасауы мүмкін: 4 аминопиридин химиялық затты қолдану және құстарды қорқытып қууға арналған механикалық құрылғыларды орнату.

Жәндіктерді жою тарихы

1667 жылы Массачусетс шығанағының қоныс салушылары қара құстардың санын азайту және жүгеріге келтірілген зиянды басу үшін заңдар қабылдады. Генри Дэвид Тороның айтуынша, қаладағы әрбір ер адам алты құсты өлтіруге міндетті болған, ал оны орындамаған жағдайда, ол аталған талапты орындағанша үйлене алмайтын. Әрине, қара құстардың көбею жылдамдығы адамдардың үйленуінен әлдеқайда жоғары болғандықтан, бұл бақылау стратегиясы сәтсіз аяқталды. Ұлы көлдер аймағына батысқа қарай сапар шеккен пионерлер де ұқсас мәселелерге тап болды. 1749 жылға қарай, Эри көлінің батысында қара құстар соншалық көбейді ki, адамдар пісіп келе жатқан астық дақылдарын кезекпен күзетіп отырды. 20 ғасырдың басында кейбір жерлерде қамыс құрғаған кезде, осы жағдайды пайдаланып, құстарды келесідей жолмен өлтірді. Түннің қараңғылығында жасырынған топ қамысқа жақындап, әртүрлі жерлерде бір мезгілде қамысты тұтандырды, ол бірден үлкен жалынмен жанып кетті. Бұл қызыл қанатты қарақұстардың арасында үлкен қыжылдасуға себеп болды, олар отпен жанып, ауада желбіреп, әр жерде айқайлап, көптеп түсірілді. Кейде сол мақсатта бұрын қамыс пен аллер бұталарының (Alnus spp.) маңына шашылып жатқан сабан да пайдаланылды. Олар осында жиналып, тынығып, отқа түсіп, құстарды қатты үрейлендірді. Бірақ олардың тиімділігі төмен температура мен жауын-шашын сияқты белгілі бір атмосфералық жағдайларға байланысты болды. ДРК 1327 химиялық заты да дәл осылай әрекет етеді: құс жартылай қолмен қақылған, оған химиялық затты бүркіткішпен шашқан ұшадан ұшаларды жұтып алса, оның ұшқысыз және өлім алдындағы азапты дауыстары бес-он бес минут аралығында созылып, үйірлерді даладан қуып шығады. Тіпті, 4-аминопиридинді ұзақ уақыт қолдану оңтүстікке қарай көші-қон үрдісін өзгертуге себеп болуы мүмкін, яғни құстар химиялық заттармен тұрақты түрде өңделген аймақтардан аулақ болуға үйреніп жатқан сияқты. Бұл әдістің әсері емделген аталықтардың аумағын қалыптастырған мекендеу түріне байланысты әр түрлі болуы мүмкін. Жалпы алғанда, тығыз орналасқан және ренидификация саны көп (ұяларын қайта құрған) мекендерде құнарлы жұмыртқалардың үлесі жоғары болуы керек. Ренидификация жоғарғы жерлердегіге қарағанда батпақтарда жиі кездеседі. Ал өз кезегінде, биік жерлерде көбейетін құстар батпақтарда көбейгендерге қарағанда өз аумақтарында жиі тамақтанады, бұл бірінші типті тіршілік ортасында жыныстық қатынасты қиындатады. Осылайша, химиялық стерилизация батпақты құстарға қарағанда, биік жерлердегі құстарға тиімдірек болуы мүмкін. Өмір сүруге жарамсыз жұмыртқаларды ұзақ инкубациялау ренидификация әрекеттерінің азаюына әкеледі, сондықтан бастапқыда тұқымсыз еркекпен жұптасқан әйелдің құнарлы жұп табу мүмкіндігі азаяды. АҚШ-та мұндай әрекеттер заңсыз, өйткені пестицидті мақсат емес организмдерге немесе пестицидтің таңбасында нақты көрсетілмеген кез келген қолдануға қолдануға болмайды. Алайда, USDA бұрын осы түрді уландырған: 2009 жылы Жануарлар мен өсімдіктерді денсаулықты тексеру қызметі Техас пен Луизианада 950 000-нан астам қызыл қанатты қара құсты уланғанын хабарлады. Бұл улану 1960 жылдан бері 99% -ға азайып, жақында IUCN Қызыл тізімінде Қауіптің алдында тұрған түр ретінде саналған, бір кездері көптеп таралған қара құстың азаюының ықтимал себебі ретінде қарастырылған. Анишинайб тілдерінде, бұл құстың солтүстік-шығыс ареалында сөйлейтін жергілікті тілдер тобында, бұл құстың аты әртүрлі. Оджи Кри тілінде, анишинабе тілдерінің ең солтүстігінде, ол jachakanoob деп аталады, ал Оджибба тілінде солтүстік-батыс Онтариода және Манитобада сөйлейтін Оджи Кридің оңтүстігінде орналасқан құс jachakanoo деп аталады (қауымдас cahcahkaniw (Swampy Cree), cahcahkaluw (жағалау Оңтүстік Шығыс Кри), cahcahkayuw (ішкі Оңтүстік Шығыс Кри), cahcahkayow (Plains Cree); солтүстік Алгонкиан тілдері қызыл қанатты қарақұсты жунко немесе гракльдің бір түрі деп атайды, құстың аты олардың "тақталған" немесе "белгіленген" деген сөзінен алынған. Ожибба тілінің басқа диалектілерінің басым көпшілігінде құс memiskondinimaanganeshiinh деп аталады, сөзбе-сөз "көктің өте қызыл кішкентай жапырағы бар құс" дегенді білдіреді. Алайда, Одава тілінде, оңтүстік-батыс Онтарио мен Мичигандағы анишинабе тілінде құс memeskoniinisi ("қанатында қызыл [жапсырмасы бар құс") немесе memiskonigwiigaans ("[қанатында] кішкентай және өте қызыл [жапсырмасы бар] қанаты бар құс") деп аталады. N'syilxcn (Colville Okanagan, Interior Salish тілі) тілінде құс ̓k̓akək деп аталады. Хоочак тілінде олар cooxją́ aporošucra деп аталады, бұл оның қанатындағы дөңгелек қызыл дақты сипаттайды, сонымен қатар оны қарақұс ретінде анықтайды. Үлкен жазықта, Лакота тілінде, құстың ареалында кеңінен таралған тағы бір жергілікті тілде, құс wabloša ("қызыл қанаттар") деп аталады. Оның әндері Лакота тілінде tōke, mat'ā nī ("о, мен өлсем еді"), nakun miyē ("мен де"), miš eyā ("мен де!"), және cap'cehlī ("бевердің іріңді жарасы") деп сипатталған.

Қорғау мәртебесі

Бұл ең аз қорғауға алынған түр. Солтүстік Америкадағы ең ірі және кең таралған құстардың бірі болғандықтан, оның мекендеу орындарының жойылуы мен қалаланудың салдарынан қорғауға көп күш жұмсалмады. Ол кең ауқымды ортада тіршілік ете алады, көптеген популяциялар табиғи мекендерінен айырылудың салдарынан шығып кетеді. Дегенмен, қызыл қанатты қарақұстар ылғалды жерлерде гүлденеді, сондықтан табиғи ылғалды жерлердің жойылғандығы олардың санының азаюына әкелуі мүмкін. Бұл түр 1918 жылғы Көшпелі құстар туралы шарттық актісімен қорғалады, бұл АҚШ және Канада арасындағы ресми келісім, кейіннен Мексика да қосылды. Бұл заң оларға АҚШ-та заңдық қорғау ұсынады, бірақ оларды "әсемдік ағаштарына немесе көлеңке беруге, егінге, малға немесе жабайы жануарларға отырғызылған ағаштарға жем болып жатқанда немесе оларды жеп жатқанда" өлтіруге болады. Иллинойс штатында жүргізілген зерттеулер көрсеткендей, 1908 жылдан 1958 жылға дейін қызыл қанатты қарақұстардың саны екі есеге өсті. Бұрын олар ылғалды жерлерде көбейтіп, Огайода көбінесе көлдер мен өзендерге жақын батпақтарда мекендеген. Бірақ 20-ғасырда адамның құрылыс салған өзгерістерге бейімделіп, қазір көбінесе шабындықтарда, жолдар мен арналардың бойында және басқа да биік жерлерде ұялайды. Жерді пайдалану тәсілдеріне сәтті бейімделгеніне қарамастан, қызыл қанатты қарақұстардың популяциясы 20-ғасырдың екінші жартысында ареал аймағын қысқартты, бұл жағдай шөптесін жерлердің жеткіліктілігі мен мөлшерінің өзгеруімен байланысты. Огайо штатында 1966-1996 жылдар аралығында шөп өндірісінің төмендеуі, шөпті ерте жинау және сабандағы егістіктердің көбеюі қызыл қанатты қарақұстарға кері әсер етті, бұл аз шөптесін жерлерде кездесетін басқа құстарға ұқсас жағдай. Бұл түрдің сандық азаюына себеп болған ауыл шаруашылығы тәжірибелері жүгері және күнбағыс өндірушілері үшін оң жағдай ретінде қарастырылса да, таулық құс және шошқа құс сияқты сирек шөптесін жерлерде мекендейтін құстарға одан да ауыр әсер етуі мүмкін. 1970-жылдардың соңында Огайо АҚШ пен Канада штаттарының арасында көбею маусымында қарақұстардың ең жоғары тығыздығына ие болды. Бірақ 1966-1996 жылдар аралығында осы штаттағы көбею популяциясы айтарлықтай азайды. Осы жылдар аралығында шөптен басқа егістіктердің азаюы сапалы ұялау орындарының жетіспеуіне әкелуі мүмкін. Сондай-ақ, жүгері қызыл қанатты қарақұстар жейтін жәндіктерді тартады және оның дәндері энергияның көзі болғанымен, соя бұршақтары олар үшін тамақ көзі болып табылмайды. 1966-1996 жылдар аралығында Огайодағы өңделген жердің 70% осы екі дақылдан тұрды, бірақ олар жеткілікті ұялау ортасын қамтамасыз етпейді. Сондай-ақ, Онтариода 1974-1995 жылдар аралығында белгілі бір жылы гаремдердің орташа мөлшері өткен жылғы шөп өндірісімен тікелей байланысты болды, бірақ гаремдердің мөлшерінің бір маусымнан келесісіне пайыздық өзгеруі жылдық шөп өндірісінің пайыздық өзгеруімен сызықтық байланыста болған жоқ. Осы кезеңде шөп өндірісі төмендеді және гаремдердің мөлшері еркекке шаққанда үш анадан 1,6 анаға дейін азайды. Сонымен қатар, Онтариода белгілі бір көбею маусымына дейінгі алты айда Солтүстік Атлантика осцилляциясы индексінің (NAO) гаремдердің мөлшерімен теріс байланысы анықталды. Егер қыста өлім-жітім гаремдердің мөлшерінің азаюына себеп болса, онда олардың мөлшерінің жылдық өзгеруі атаулы аймақтық еркектердің қайта оралу деңгейінің жылдық өзгеруімен байланысты болуы керек. Гарремдердің мөлшері мен еркектердің жылдық қайта оралу деңгейі арасындағы оң корреляция анықталды. Ерлердің қайта оралу деңгейі мен қысқы NAO арасындағы байланыс айқын болмаса да, гаремнің мөлшері мен NAO арасындағы қатынасқа ұқсас. Квебектің оңтүстік-батысында 1966-1981 жылдар аралығында қызыл қанатты қарақұстардың саны екі есеге өсті, бұл жүгері өндірісінің дамуына жауап ретінде болды. Көктем мен жаз айларында қалған астық өнімдерінің көп болуы осы құстың санының өсуіне маңызды рөл атқарады. Сондай-ақ, 1990-жылдардың ортасында Солтүстік Дакотаның көбею популяциясы, кем дегенде 1994-2002 жылдар аралығында АҚШ пен Канада штаттарының арасында осы түрдің тығыздығы бойынша жетекшілік етті, оның саны тез өсуді бастады.