Саяси себептермен «еркіндік картоны» атауының пайда болуы (АҚШ)
Freedom fries
«Freedom fries» – АҚШ-та Францияның Ирак соғысына қарсылығынан туған саяси себептермен ауыстырылған картофель фри атауы. Тарихы, себептері мен аяқталуы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америка Құрама Штаттарындағы картоп фриге саяси мақсатта қолданылған эвфемизм.
Politically motivated euphemism for French fries, US
"Еркіндік картоп" термині 2003 жылдың ақпанында Солтүстік Каролина штатындағы бір мейрамханада пайда болды. Бір айдан кейін, сол кездегі Республикалық партияның Өкілдер палатасы әкімшілік комитетінің төрағасы Боб Ней Конгресс кафетерийлеріндегі мәзірдегі тағамды осылай атауға бұйрық берді. Бұл саяси қайта атау Францияның Иракты басып алу жоспарына қарсылығы аясында болды. Елдің кейбір мейрамханалары да осы атауды қабылдағанмен, терминнің танымалдылығы азайды, бұл Ирак соғысының күрт нашарлауымен байланысты болды. Ней 2006 жылы төрағалық лауазымынан кеткеннен кейін Конгресс кафетерийлеріндегі атау бастапқы қалпына келтірілді.
Freedom fries was a politically motivated renaming of french fries in the United States. The term was created in February 2003 in a North Carolina restaurant, and was widely publicized a month later when the then Republican Chairman of the Committee on House Administration, Bob Ney, renamed the menu item in three Congressional cafeterias. The political renaming occurred in context of France's opposition to the proposed invasion of Iraq. Although some restaurants around the nation adopted the renaming, the term became unpopular, in part due to decreasing popularity of the Iraq War. After Ney's resignation as Chairman in 2006, the change of name in congressional cafeterias was reverted.
Франция Ирак соғысына қарсылық білдірді
11 қыркүйекте Аль-Каида жасаған шабуылдардан кейін және президент Джордж Буш «Терроризмге қарсы соғыс» жариялағаннан кейін, Иракқа басып кіру ұсынылды. Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі отырысы барысында Францияның Сыртқы істер министрі Доминик де Вильпен Францияның басып кіруді қолдамайтынын және оған қатыспайтынын, сондай-ақ Иракқа басып кіруді міндеттейтін кез келген қаулыға вето қоятынын анық айтты. Ресей мен Қытай да басып кіруге қарсы болғанмен, олар Қауіпсіздік Кеңесінде вето құқығын қолданамыз деп мәлімдемеген; осылайша Франция Америка мен Ұлыбританияның Иракқа басып кіру үшін БҰҰ мандатын алу жолындағы басты кедергі ретінде қарастырылды. Бұл кейбір американдықтарды Францияны опасыздыққа айыптауға және АҚШ-та бұрынғы французға қарсы сезімді қайта оятуға себеп болды.
After the September 11 attacks by Al Qaeda and the declaration of a "War on Terror" by President George W. Bush, an invasion of Iraq was proposed. During the United Nations Security Council deliberations, French Minister of Foreign Affairs Dominique de Villepin made it clear France would neither support nor participate in the invasion, and that it would veto any resolution that mandates an invasion of Iraq. Though Russia and China also opposed the invasion, they had not threatened to use their veto power on the Security Council; as such, France was perceived as the main barrier to the American and British effort to secure a UN mandate for invasion. This caused some Americans to accuse France of betrayal, reigniting prior anti French sentiment in the United States.
Бастапқы қайта атау
2003 жылғы ақпанда Солтүстік Каролина штатындағы Бофорт қаласындағы "Cubbie's" мейрамханасының иесі Нил Роуленд бастама көтерді. Ол бұл қадамға Бірінші дүниежүзілік соғыста Германияға қарсы жасалған ұқсас әрекеттерден шабыттанғанын айтты, осы кезде "қымыз бостандық көкөнісі деп, ал франкфурттар хот-догтар деп аталған". (Хот-дог термині Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін-ақ қолданыста болған. Шындығында, қымыз жеңіс көкөнісі деп, ал франкфурттар бостандық иті деп аталған.) Атын өзгерту туралы сұхбатында Роуленд: "Француздар [соғыстан] шегініп жатқандықтан, француз картоны мен француздық барлық нәрсеге тыйым салу керек" деді. 2007 жылғы наурыз айында Роуленд "freedom fries" термині үшін тауар таңбасын тіркеді, ол 2013 жылғы қарашада күшін жойды.
Renaming was initiated in February 2003 by Beaufort, North Carolina, "Cubbie's" restaurant owner Neal Rowland, who said he was motivated by similar actions against Germany in World War I, when "sauerkraut was called liberty cabbage, and frankfurters were renamed hot dogs." (The term hot dog was in use well before the outbreak of World War I. In fact, sauerkraut was renamed victory cabbage and Frankfurters were renamed liberty dogs.) In an interview about the name change, Rowland commented, "since the French are backing down [from the war], French fries and French everything needs to be banned." In March 2007, Rowland obtained a trademark registration for the term "freedom fries", which was cancelled in November 2013.
АҚШ-тың үйімен асырап алу
2003 жылдың 11 наурызында АҚШ-тың республикалық өкілдері Боб Ней мен Уолтер Б. Джонс үш палатаның асханаларына менюдегі «француз картоп» және «француз тосты» деген барлық атауларды өзгертіп, оларды тиісінше «Freedom картоп» және «Freedom тосты» деп атауға бұйрық берді. Джонс Куббидің үлгісін ұстанды, әріптестеріне оларды қайта атауды ұсынған хат жіберді, себебі ол «француздар жақтан қарайды» деді. Ней АҚШ Палатасының Әкімшілік комитетінің төрағасы болғандықтан, бұл шараға дауыс беру қажет болмады, өйткені комитет Палатаның асханаларын басқару құқығына ие. Нейдің мәлімдемесінде қайта атау Францияның «АҚШ-тың одақтастарымен бірге тұрудан жалғасып келе жатқан бас тартуына наразылық білдіру мақсатында жасалғаны» айтылды. Сондай-ақ, «Бүгінгі шара – Капитолий төбесіндегі көптеген адамдардың Францияға, өздерін одақтас деп есептейтін мемлекетке, деген күшті наразылығын көрсетуге бағытталған шағын, бірақ символдық әрекет» делінген. Оған өзгеріс туралы пікірін сұрағанда, Джонс бұл «жақсы көңілмен жасалған әрекет» екенін айтты. Бұл АҚШ-тың Иракты басып алу кезінде Коалициялық Уақытша Әкімшілік және Ирактағы Көпұлттық күштердің асханаларына да қатысты.
On March 11, 2003, Republican U. S. Representatives Bob Ney and Walter B. Jones directed the three House cafeterias to change all references to French fries and French toast on menus, and replace them with Freedom fries and Freedom toast, respectively. Jones chose to follow Cubbie's example by circulating a letter to his colleagues advocating their renaming because, he said, "the French were 'sitting on the sidelines. As Ney was Chairman of the United States House Committee on House Administration, the action did not require any vote, as the committee has authority over House cafeterias. According to a statement released by Ney, the renaming was intended to express displeasure with France's "continued refusal to stand with their U. S. allies." The statement further read: "This action today is a small but symbolic effort to show the strong displeasure many on Capitol Hill have with our so called ally, France." When asked about his view on the change, Jones said it was a "lighthearted gesture." This also came to apply to dining halls for the Coalition Provisional Authority and the Multi National Force – Iraq during the U. S. occupation of Iraq.
Реакциялар
Француз елшілігінің өкілі Натали Лозо бұл өзгеріске жауап ретінде: «Бұл мәселе емес, біз назарды маңызды мәселелерге шоғырландырамыз» деп мәлімдеді және картоптың Бельгияда пайда болғанын атап өтті. Ол Францияның бұл өзгеріске қатысты ұстанымы «өте қиын кезде, өте маңызды мәселелермен айналысып жатқанда, [американдықтар] картопқа қандай ат қойғанына біз мән бермейміз» екенін айтты. Аталған атау өзгертілгеннен кейін елшілік өкілі: «Біздің қарым-қатынасымыз картоптан әлдеқайда маңызды, және қарым-қатынасымыз қайта жақсарды» деді. Бірнеше мейрамханалар Конгрестің бұл шешімін қабылдады. 2020 жылға дейін бірнеше американдық мейрамханалар «бостандық картобы» деген атауды қолданып келді. Атауды өзгертуге қарсылық білдірген Калифорния штатының Санта-Круз қаласындағы «Сатурн» кафесі мәзірін «Джордж Бушқа қарсы картоп» деп өзгертті. Ал француз қырыны өндіруші «Реккитт Бенкизер» компаниясы бұл қозғалысқа алаңдап, өзінің тауар белгісі отбасылық атынан шыққандығын ресми түрде мәлімдеді. Массачусетс штатының демократ конгрессмені Барни Франк бұл өзгеріс «Конгресс кейде көрінетіннен де әлсіз көрінеді» деген пікірді білдірді, ал Нью-Йорк штатының демократ конгрессмені Хосе Серрано бұл атауды өзгертуді «мақтан үшін жасалған әрекет» деп сипаттап, әріптес заң шығарушыларды маңызды мәселелерге назар аударуға шақырды. Француз-американдық инди-топ Freedom Fry өздерінің атын «Freedom Fries» құбылысына байланысты таңдады. 2005 жылы Роберт Плант және оның «Strange Sensation» тобы «Mighty ReArranger» альбомын шығарды, онда «Freedom Fries» атты соғысқа қарсы ән бар, оның мәтінінде «Бостандық картобы, жаралар мен күйіктер, азат етуші тым шарықтап кетті» деген сөздер кездеседі.
In response to the change, French Embassy spokeswoman Nathalie Loiseau commented "It's exactly a non issue we focus on the serious issues" and noted that fries originated in Belgium. She then remarked that France's position on the change was that they were "in a very serious moment dealing with very serious issues, and we are not focusing on the name [Americans] give to potatoes." After the name reversal, an embassy spokeswoman said: "our relations are definitely much more important than potatoes and our relations are back on track." Several restaurants followed the Houses' change. As of 2020, several American restaurants still used the name "freedom fries". Opposing the name change, The Saturn Cafe in Santa Cruz, California, changed their menu to "Impeach George W. Bush fries." Meanwhile, Reckitt Benckiser, maker of French's mustard, were sufficiently concerned about the movement to publicly clarify that its brand derived from a family name. Massachusetts Democratic Congressman Barney Frank noted that the change made "Congress look even sillier than it sometimes looks," New York Democratic Congressman José Serrano characterized the renaming as "petty grandstanding," and urged fellow legislators to concentrate on more pressing issues. The French American indie band Freedom Fry chose their name based on the Freedom Fries phenomenon. In 2005, Robert Plant and his band Strange Sensation released the album Mighty ReArranger, which contains the track '"Freedom Fries," an anti war song whose lyrics contains the words "Freedom fries and burns and scars, the liberator goes too far."
Саясатты өзгерту
2006 жылдың 2 тамызында Палатаның асхана мәзірлері ешқандай хабарламасыз бұрынғы күйіне қайтарылды. 2005 жылы "бостандық фри" эпизоды туралы пікірін сұрағанда, Уолтер Б. Джонс: "Бұл оқиға болмағанда жақсы болар еді", - деп жауап берді.
On August 2, 2006, the House cafeteria menus were changed back without any announcement. When asked in 2005 about his opinion on the "freedom fries" episode, Walter B. Jones responded, "I wish it had never happened."