АҚШ Әскери-теңіз күштерінің «Джорджия» линкор кемесі

Кіріспе

USS Georgia (BB 15) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің бес кемеден тұратын класындағы үшінші кеме. Ол Мэн штатындағы Bath Iron Works зауытында 1901 жылдың тамызында салынды және 1904 жылдың қазан айында суға түсірілді. Дайын болған соң, кеме 1906 жылдың қыркүйегінде флотқа қабылданып, құрамына қосылды. Кемеде төрт үлкен және сегіз орташа артиллериялық қарулар болды, ал ең жоғары жылдамдығы сағатына шамалы жетті.

«Джорджия» өзінің қызметінің көп бөлігін Атлант мұхитындағы флотта өткізді. 1907 жылы ол Джеймстаун көрмесіне қатысып, кеменің артқы жағындағы 8 дюймдік зеңбірегінің жарылуынан 21 адам қаза тапты немесе жараланды. Жыл соңында ол «Ұлы Ақ Флот» құрамында әлемді айналып саяхат жасады, ол 1909 жылдың басында аяқталды. Келесі бес жыл бойы бейбіт уақыттағы жаттығулар жүргізілді, ал 1914 жылы ол Мексика революциясы кезінде американдық мүдделерді қорғау үшін Мексика суларында патрульдеді. 1916 жылдың басында кеме уақытша демобилизацияланды. 1917 жылдың сәуір айында АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқанда, кеме кеңейтіліп жатқан соғыс кемелері үшін теңізшілерді даярлауға тартылды. 1918 жылдың қыркүйегінен бастап ол конвойларды сүйреп жүруге пайдаланылды. Соғыс кезіндегі кеменің жалғыз шығындары нашар жағдайлар мен кемедегі тығыздық салдарынан туған ауруларға байланысты болды. «Джорджия» 1918–1919 жылдары американдық әскерлерді Франциядан қайтару үшін пайдаланылды, ал келесі жылы ол Тынық мұхиты флотына ауыстырылды, онда ол 1-ші эскадрильяның 2-ші дивизиясының флагманы ретінде қызмет етті. 1922 жылы қол қойылған Вашингтон теңіз келісімі кеменің қызмет ету мерзімін қысқартты, себебі ол теңіз күштерін күрт азайтуды талап етті. Осыған байланысты «Джорджия» 1923 жылдың қараша айында металл тескілеуге сатылды.

Дизайн

1899 жылы АҚШ-тың испан-американ соғысындағы жеңісінен кейін, шетелде операциялар жүргізуге жарамды теңізге шығатын шайқас кемелерінің қажеттілігін көрсеткеннен кейін, осы типті жақтаушылар мен жағалауды қорғауға пайдалы төменгі борты бар типтерді жақтағандар арасындағы дау шешіліп, жобалау жұмыстары басталды. Дизайнерлер негізгі және бірқатар қосалқы қаруларды бірінен-бірі жоғары орналастырды, бірақ бұл қызметте үлкен көңіл көшірді, себебі бір жиынтық қаруды ату екіншісіне кедергі келтіріп, атыс жылдамдығын төмендетті. «Джорджия» кемесінің жалпы ұзындығы 134 метр, ені 23 метр, суға батып тұру тереңдігі 7 метр болды. Оның жобаланған салмағы құрады, ал толық жүктемеде – . Кеме екі валмен жұмыс істейтін үш кеңейімді бу машинасымен жабдықталды, оның қуаты құрады, ал бу 24 Niclausse қазандығымен қамтамасыз етілді. Бұл қозғалтқыш жүйе кемеге ең жоғары жылдамдыққа жете алуға мүмкіндік берді. Алғашқы құрамында кемеде ауыр әскери мачталар болған, бірақ 1909 жылы олар тез арада қоршау мачталармен ауыстырылды. Кеме экипажы 812 офицер мен сарбаздан тұрды. Кемедегі негізгі қару – екі екі қарулы мұнажада орналасқан төрт /40 калибрлі Mark 4 зеңбірегі (бірі алдыңғы, бірі артқы жағында). Екінші қаруға сегіз /45 калибрлі және он екі /50 калибрлі зеңбірек кірді. 8 дюймдік зеңбіректер төрт екі қарулы мұнажаға орнатылды; олардың екеуі негізгі қару мұнажаларының үстіне, ал қалған екеуі алдыңғы түтікке қатар орналастырылды. 6 дюймдік зеңбіректер кеме корпусының казематтарына орналастырылды. Жақын қашықтықтағы торпедалық катерлерге қарсы қорғану үшін кеме корпусының қабырғаларындағы казематтарда он екі 3 дюймдік /50 зеңбірек және он екі 3 фунттық зеңбірек орналастырылды. Сол кездегі капиталдық кемелерге тән болғандай, «Джорджия» кемесінде бортында 21 дюймдік (533 мм) торпедалық түтіктер орналастырылды. «Джорджияның» негізгі бронелық белдеуі журналдар мен машиналық бөлімшелердің үстінде қалыңдығы болды, ал қалған жерлерде – . Негізгі қару мұнажаларының (соның ішінде үстіндегі қосалқы мұнажалардың) алдыңғы беттері қалыңдығы болды. Әр мұнажа тіреуші барбеттерге орналастырылды, олардың бронелық қаптамасы болды. Бақылау мұнажасының қабырғалары қалыңдығы болды.

Design work on the began in 1899, after the United States' victory in the Spanish–American War, which had demonstrated the need for sea going battleships suitable for operations abroad, finally resolving the debate between proponents of that type and those who favored low freeboard types useful for coastal defense. The designers included a superposed arrangement of the main and some of the secondary guns, which proved to be a significant disappointment in service, as firing either set of guns interfered with the others, slowing the rate of fire. Georgia was 441 feet (134 m) long overall and had a beam of 76 feet (23 m) and a draft of 23 feet (7 m). She displaced as designed and up to at full load. The ship was powered by two shaft triple expansion steam engines rated at , with steam provided by twenty four coal fired Niclausse boilers. The propulsion system generated a top speed of As built, she was fitted with heavy military masts, but these were quickly replaced by cage masts in 1909. She had a crew of 812 officers and enlisted men. The ship was armed with a main battery of four /40 caliber Mark 4 guns in two twin gun turrets on the centerline, one forward and aft. The secondary battery consisted of eight /45 guns and twelve /50 caliber guns. The 8 inch guns were mounted in four twin turrets; two of these were superposed atop the main battery turrets, with the other two turrets abreast the forward funnel. The 6 inch guns were placed in casemates in the hull. For close range defense against torpedo boats, she carried twelve 3 inch /50 guns mounted in casemates along the side of the hull and twelve 3 pounder guns. As was standard for capital ships of the period, Georgia carried four 21 inch (533 mm) torpedo tubes, submerged in her hull on the broadside. Georgias main armored belt was thick over the magazines and the machinery spaces and elsewhere. The faces of the main battery gun turrets (and the secondary turrets on top of them) were thick. Each turret rested on a supporting barbettes that had of armor plating. The conning tower had thick sides.

Ертедегі мансабы және Ұлы ақ флоты

Джорджия 1901 жылғы 31 тамызда Мэн штатындағы Бат темір жұмыс зауытында салынды. Оның құрылысы аяқталған корпусы 1904 жылғы 11 қазанда суға түсірілді, содан кейін жабдықтау жұмыстары басталды. Кеме 1906 жылғы 24 қыркүйекте флотқа қабылданып, Атлантика флотының 1-ші эскадрильясының 2-ші дивизионына қосылғанға дейін сынақ сапарына шықты. 1907 жылғы 26 наурызда ол Гамптон-Роудстан Кубаның Гуантанамо шығанағына флоттың қалған бөлігімен қосылу үшін жолға шықты. Кейін Джорджия Джеймстаун колониясының құрылғанына 300 жыл толуына арналған Джеймстаун көрмесіне қатысудан бұрын Бостон әскери-теңіз портына жөндеуге барды. Бұл шараға АҚШ Әскери-теңіз күштерімен бірге британдық, француздық, неміс, жапондық және австро-венгрлік әскери кемелерінен құралған халықаралық флот қосылды. 10 маусымда кеме президент Теодор Рузвельт үшін теңіз парадына қатысты. Екі күннен кейін ол Кейп-Код шығанағында нысананы сынау үшін аттанды. 15 шілдеде оның артқы 8 дюймдік мұнарасында оқ-дәрі жарылып, он офицер мен матрос қаза тауып, тағы он бір адам жарақат алды. Сол жылы кеме Атлантикада флоттық маневрлерге қатысып, 24 қыркүйекте Филадельфия әскери кеме құрылыс орнындағы құрғақ докқа күрделі жөндеуге кірді. 1907 жылғы 16 желтоқсанда Джорджия Гамптон-Роудстан шығып, әлемді айналып өту үшін Ұлы Ақ флотқа қосылды. Ұлы Ақ флоттың сапары Американың әскери күшін, әсіресе Жапонияға көрсету мақсатымен жоспарланған. 1905 жылы Ресей-Жапония соғысында Жапонияның жеңісінен кейін, әсіресе жапон иммиграциясына қатысты расистік қарсылықтардан кейін АҚШ пен Жапония арасындағы шиеленіс күшейді. Екі елдегі баспасөз соғысқа шақыруды бастады, ал Рузвельт теңіз күшін көрсету арқылы жапондық агрессияны тоқтатуға үміттенді. Флот Кариб теңізіне, содан кейін Оңтүстік Америкаға қарай жүзіп, Порт-оф-Испания, Рио-де-Жанейро, Пунта-Аренас және Вальпараисо сияқты қалаларда тоқтады. 1908 жылғы наурызда Мексикаға келгеннен кейін флот үш апта бойы оқ ату жаттығуларын өткізді. Содан кейін флот Американың Тынық мұхиты жағалауымен жолын жалғастырып, Сан-Франциско мен Сиэтлде тоқтады, содан кейін Тынық мұхиты арқылы Австралияға, жол бойы Гавайиде тоқтады. Оңтүстік Тынық мұхитындағы аялдамаларға Мельбурн, Сидней және Окленд кірді. Австралиядан шыққаннан кейін флот Филиппинге қарай солтүстікке бұрылып, Маниладан өтіп, Жапонияға бет бұрды, онда Йокогамада қарсы алу рәсімі өтті. Қараша айында Филиппиндегі Субик шығанағында үш апталық оқу-жаттығулар өтті. Кемелер 6 желтоқсанда Сингапурдан өтіп, Үнді мұхитына кірді, Коломбода көмір толтырып, содан кейін Суэц каналына барып, Египеттің Порт-Саид қаласында қайтадан көмір толтырды. Флот бірнеше Жерорта теңізі портына тоқтады, содан кейін Гибралтарга келді, онда британдық, ресейлік, француздық және голландтық әскери кемелерінен құралған халықаралық флот американдықтарды қарсы алды. Содан кейін кемелер Атлантиканы кесіп өтіп, 1909 жылғы 22 ақпанда Гамптон-Роудсқа оралды.

Georgia was laid down on 31 August 1901 at the Bath Iron Works in Maine. Her completed hull was launched on 11 October 1904, after which fitting out work commenced. The ship was commissioned into the fleet on 24 September 1906. Georgia conducted a shakedown cruise after fitting out work was completed, before joining the 2nd Division, 1 Squadron of the Atlantic Fleet. She steamed out of Hampton Roads on 26 March 1907 to join the rest of the fleet in Guantanamo Bay, Cuba; there, the ships conducted gunnery training. Georgia then steamed to the Boston Navy Yard for repairs before attending the Jamestown Exposition, which commemorated the 300th anniversary of the founding of the Jamestown colony. An international fleet that included British, French, German, Japanese, and Austro Hungarian warships joined the US Navy at the event. On 10 June, the ship took part in a naval review for President Theodore Roosevelt. Two days later, she departed for target practice in Cape Cod Bay, arriving on 15 June. A propellant charge exploded in her aft 8 inch turret on 15 July, killing ten officers and men and wounding another eleven. Later that year, the ship took part in fleet maneuvers in the Atlantic, and on 24 September she went into dry dock at the Philadelphia Naval Shipyard for an overhaul. Georgia joined the Great White Fleet on 16 December 1907, when they departed Hampton Roads to begin their circumnavigation of the globe. The cruise of the Great White Fleet was conceived as a way to demonstrate American military power, particularly to Japan. Tensions had begun to rise between the United States and Japan after the latter's victory in the Russo Japanese War in 1905, particularly over racist opposition to Japanese immigration to the United States. The press in both countries began to call for war, and Roosevelt hoped to use the demonstration of naval might to deter Japanese aggression. The fleet cruised south to the Caribbean and then to South America, making stops in Port of Spain, Rio de Janeiro, Punta Arenas, and Valparaíso, among other cities. After arriving in Mexico in March 1908, the fleet spent three weeks conducting gunnery practice. The fleet then resumed its voyage up the Pacific coast of the Americas, stopping in San Francisco and Seattle before crossing the Pacific to Australia, stopping in Hawaii on the way. Stops in the South Pacific included Melbourne, Sydney, and Auckland. After leaving Australia, the fleet turned north for the Philippines, stopping in Manila, before continuing on to Japan where a welcoming ceremony was held in Yokohama. Three weeks of exercises followed in Subic Bay in the Philippines in November. The ships passed Singapore on 6 December and entered the Indian Ocean; they coaled in Colombo before proceeding to the Suez Canal and coaling again at Port Said, Egypt. The fleet called in several Mediterranean ports before stopping in Gibraltar, where an international fleet of British, Russian, French, and Dutch warships greeted the Americans. The ships then crossed the Atlantic to return to Hampton Roads on 22 February 1909, having traveled There, they conducted a naval review for Theodore Roosevelt.

1910-1923 жылдар

Келесі бір жарым жыл ішінде «Джорджия» бейбіт уақыттағы оқу-жаттығу маневрлері мен оқ ату жаттығуларын жүргізді. 1910 жылғы 2 қарашада ол Атлантика флотымен бірге Батыс Еуропаға сапарға дайындық барысында президент Уильям Говард Тафт үшін теңіз парадына қатысты. Кемелер Франция мен Ұлыбританияда тоқтады және сапар барысында кең ауқымды маневрлер орындады. «Джорджия» және флоттың қалған бөлігі 1911 жылғы 13 наурызда Гуантанамо шығанағына оралды. Ол келесі екі жыл бойы бейбіт уақыттағы жаттығуларын жалғастырды. 1913 жылғы 5 маусымда ол АҚШ Әскери-теңіз академиясының курсанттары үшін оқу круизін өткізді, содан кейін Бостондық теңіз арсеналында күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілді. Қаңтар айының басында ол Мексика революциясы кезінде Америка мүдделерін қорғау үшін Мексика суларына жөнелтілді. Ол 1914 жылғы 14 қаңтардан наурыз айына дейін сол жерде болды, содан кейін Норфолкке қысқа уақытқа қайтып келді. Жаз бойы кеме Мексика жағалауында қайтадан круизде болды, ал тамыздан қазанға дейін Гаити суларында американдықтарды қорғау үшін жұмыс істеді, себебі елде ішкі тәртіпсіздіктер болып жатқан еді. Кеме Куба суларына флоттың маневрлеріне қатысу үшін қайтқанша, күрделі жөндеу үшін құрғақ докқа кірді. Ол 1915 жылғы 25 ақпанда сол жерге келді. Жылдың қалған бөлігі Атлантика флотымен оқу жаттығуларына арналды. Бостондық теңіз арсеналында 1916 жылғы 20 қаңтардан бастап қаңтар айына дейін тағы бір күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілді. 27 қаңтарда «Джорджия» уақытша демобилизацияланды. 1917 жылғы 6 сәуірде АҚШ Германияға қарсы соғыс жариялаған күні кеме Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысу үшін қайтадан жұмысқа алынды. Ол Вирджиния штатындағы Йорк өзенінде орналасқан линкорлардың 3-ші дивизионына бекітілді. Соғыстың көп бөлігін ол тез өсіп келе жатқан соғыс кезеңіндегі теңізшілерді даярлауға және тактикалық жаттығулар өткізуге жұмсады. Осы кезеңде кемеде, 750 адамға ғана арналған жатақханасы болғанына қарамастан, жиі мыңнан астам адам болды. Кеменің сол кездегі капитаны Самнер Киттель кемедегі тығыз жағдайға алаңдаушылық білдірді. 1918 жылдың қыркүйегінен соғыс аяқталғанға дейін «Джорджия» конвойларды сүйемелдеуші крейсерлік күштерге бекітілді. Кеменің алғашқы операциясы 23 қыркүйекте Нью-Йоркке шыққан 67-ші әскери конвоймен болды. Эскорттың қалған бөлігі Солтүстік Каролина және Монтана бронекрейсерлерінен және Ратберн эсминецінен тұрды. «Джорджия» өзінің қалыпты қорына қоса, көмірді де қабылдауға мәжбүр болды, бұл оның теңіздегі тұрақтылығын айтарлықтай нашарлатты. Кеменің суға батпауы үшін оны нығайту қажет болды, бұл аурудың таралуын жеделдетті. Круиз кезінде экипаж 120 адам тұмаудан және 14 адам пневмониядан зардап шекті; 7 адам аурудан қайтыс болды. Қосымша көмірге қарамастан, кемеде қолға алу нүктесіне жету үшін жеткілікті отын болмады және ол портқа оралу үшін конвойдан бөлініп кетуге мәжбүр болды. Германия 11 қарашада соғысты аяқтаған одақтас елдермен келісімге келді. 10 желтоқсанда кеме француздық әскерлерді тасымалдау үшін көліктік кеме ретінде жұмыс істеуге дайындалды. Осы міндетті орындау үшін кеме Крейсерлік және көліктік күштерге ауыстырылды. 1918 жылдың желтоқсаны мен 1919 жылдың маусымы аралығында ол бес рет сапар жасады, барлығына шамамен 6000 әскерді тасымалдады. Бірінші сапар «Канзас» жауынгерлік кемесімен бірге жасалды және 1918 жылғы 22 желтоқсанда Брест, Францияға келді. «Джорджия» көп ұзамай Тынық мұхит флотына ауыстырылды және 1919 жылғы 16 шілдеде Бостоннан шықты. Ол Панама каналынан өтіп, Сан-Диегоға келді, онда ол 2-ші дивизияның 1-ші эскадрильясының флагманы болды. Кеме 20 қыркүйекте мерзімдік жөндеу үшін Маре-Айленд теңіз арсеналына жіберілді. Кеме 1920 жылғы 15 шілдеде демобилизацияланғанға дейін сол жерде болды. 1922 жылғы Вашингтондық теңіз келісімінің шарттарына сәйкес, кеме 1923 жылғы 1 қарашада металлға сатуға жіберілді және кейін бөлшектелді. Кеме 10 қарашада ресми түрде Теңіз тізілімінен алынып тасталды. Кеменің қоңырауы мен бүркіт мүсіні Джорджия технология институтының резервтік офицерлерді даярлау корпусында сақталады.

Over the course of the following year and a half, Georgia conducted a peacetime routine of training maneuvers and gunnery drills. On 2 November 1910, she took part in a naval review for President William Howard Taft in preparation for a cruise to western Europe with the Atlantic Fleet. The ships stopped in France and Britain, and conducted extensive maneuvers while on the cruise. Georgia and the rest of the fleet arrived back in Guantanamo Bay on 13 March 1911. She returned to her peacetime training routine for the next two years. On 5 June 1913, she conducted a training cruise for midshipmen from the United States Naval Academy, followed by an overhaul in the Boston Navy Yard. In early January, she was deployed to Mexican waters to protect American interests in the country during the Mexican Revolution. She remained there from 14 January 1914 to March, when she returned to Norfolk briefly. The ship was back cruising off Mexico during the summer, and from August to October she operated in Haitian waters to protect Americans in the country, which was also experiencing internal unrest. The ship then went into drydock for an overhaul, before returning to Cuban waters for maneuvers with the fleet. She arrived there on 25 February 1915. The rest of the year was spent with training exercises with the Atlantic Fleet. Another overhaul, at the Boston Navy Yard, from 20 January to January 1916. On 27 January, Georgia was decommissioned temporarily. The same day as the United States' declaration of war against Germany on 6 April 1917, the ship was reactivated for service during World War I. She was assigned to the 3rd Division, Battleship Force, based in the York River, Virginia. She spent most of the war training gunners for the rapidly expanding wartime Navy and conducting tactical training exercises. During this period, the ship frequently had more than a thousand men aboard the ship, despite the fact that she had sleeping accommodations for only 750. The ship's commander at the time, Captain Sumner Kittelle, raised concerns about the over crowded conditions aboard the ship. From September 1918 to the end of the conflict, Georgia was assigned to the Cruiser Force Atlantic as a convoy escort. The ship's first operation was with troop ship convoy 67, which departed New York on 23 September; the rest of the escort consisted of the armored cruisers North Carolina and Montana and the destroyer Rathburne. Georgia had to take on of coal in addition to her normal stocks, which significantly degraded her seakeeping characteristics. The ship accordingly had to be battened down to reduce flooding from heavy seas, which had the effect of hastening the spread of disease. During the cruise, the crew suffered from 120 cases of influenza and 14 cases of pneumonia; 7 men died from disease. Even with the additional coal, the ship did not have sufficient fuel to reach the hand off point and she had to break off from the convoy to return to port. Germany signed an Armistice with the Allied powers, ending the war on 11 November. On 10 December, the ship was equipped to serve as a transport to carry American soldiers back from France. This duty saw the ship transferred to the Cruiser and Transport Force. She made five trips between December 1918 and June 1919, carrying almost 6,000 soldiers in total. The first trip, made in company with the battleship Kansas, arrived in Brest, France on 22 December 1918. Georgia was transferred to the Pacific Fleet shortly thereafter, departing from Boston on 16 July 1919. She transited the Panama Canal and arrived in San Diego, where she became the flagship of the 2nd Division, 1st Squadron. The ship went to the Mare Island Navy Yard for periodic maintenance on 20 September. The ship remained there until 15 July 1920 when she was decommissioned. Under the terms of the 1922 Washington Naval Treaty, the ship was sold for scrapping on 1 November 1923 and subsequently was broken up. The ship was formally stricken from the Navy Directory on 10 November. The ship's bell and an eagle figurehead are preserved at the Reserve Officers Training Corps at the Georgia Institute of Technology.