Кіріспе
Францияның бұрынғы әкімшілік аймағы Midi Pyrénées (midi piʁene; немесе Mieidia Pirenèus; lang es) – Францияның бұрынғы әкімшілік аймағы. 2016 жылдың 1 қаңтарынан бастап ол Окситанияның жаңа аймағының құрамына кірді. Бұл Францияның материктік бөлігіндегі ең үлкен аймақ болып, Нидерланды мен Даниядан ауданы жағынан үлкен еді. Midi Pyrénées тарихи немесе географиялық тұтастығы жоқ. Бұл Францияның 20 ғасырдың соңында құрылған аймақтарының бірі, Тулуза қаласы үшін артқы және ықпал ету аймағы ретінде құрылған, сонымен қатар «тепе-теңдік метрополияларының» (métropoles d'équilibre) бірі. Осыған ұқсас мысал – Лион қаласы үшін құрылған Рон-Альп аймағы.
Midi Pyrénées (midi piʁene; or Mieidia Pirenèus ; lang es) is a former administrative region of France. Since 1 January 2016, it has been part of the new region of Occitania. It was the largest region of Metropolitan France by area, larger than the Netherlands or Denmark. Midi Pyrénées has no historical or geographical unity. It is one of the regions of France created in the late 20th century to serve as a hinterland and zone of influence for its capital, Toulouse, one of a handful of so called "balancing metropolises" (métropoles d'équilibre). Another example of this is the region of Rhône Alpes which was created as the region for Lyon.
Бірліктің элементтері
Орта ғасырларда қазіргі Миди-Пиренаи аймағының көп бөлігі белгілі бір уақытта (мысалы, Фуа мысалында) феодалдардың билігінде болды. 13 ғасырда француз жаулап алуынан кейін Тулуза графтығы таратылып, оның қалдығынан Лангедок пайда болды, бірақ ол бұрынғы графтықтан әлдеқайда кішіді. Дегенмен, Француз революциясына дейін Тулуза Парламенті (жоғарғы сот) өкілеттіктерін Лангедок қана емес, сонымен қатар қазіргі Миди-Пиренаи аймағының басқа да аумақтарына жүргізді. Осылайша, Тарб (Бигор), Ауш (Гаскония) немесе Родез (Руэрг) сияқты қалалар Революцияға дейін Тулузаның юрисдикциясында болды, бірақ тек сот және құқықтық мәселелер бойынша.
Демография
Халық саны бойынша Midi Pyrénées аймағы қайтадан күрт контрасттарға толы. Тулуза қалалық аймағы, аймақтың орталығында орналасқан, жоғары халық тығыздығына ие, кейбір жерлерде 1 км²-ге 3500 тұрғын (9000 тұрғынға шаққанда) жетеді. Аймақтың қалған бөлігінде халық сиректеу, тығыздығы 12-ден 60 адамға дейін 1 км² (31-155 адам/км²). Бұл көрсеткіш Батыс Еуропадағы ең төменгі тығыздықтардың бірі. Қазіргі Midi Pyrénées аумағы дәстүрлі окситан, лангедокия және гаскон тілдерімен екіге бөлінген, Тулуза олардың шекарасында, лангедокия жағында жатыр. Гаскон (оның бірнеше жергілікті нұсқаларында: Беарне, Аране) дәстүрлі түрде аймақтың батыс және оңтүстік-батысында қолданылған: Гаскония, Бигорре, Квар Валле, Небузан, Комминг, Кузеран. Окситан тілінің басқа нұсқалары (бірақ негізінен лангедокия) аймақтың шығысы мен солтүстік-шығысында сөйленген: Лангедок, Руерг, Кверси және Фуа графының иелігі. Бүгінде француз тілі аймақтың барлық жерінде басым. Midi Pyrénées Каталония немесе Солтүстік Уэльс сияқты емес, онда аймақтық тілдер әлі күнге дейін күнделікті өмірдің маңызды бөлігі болып табылады. Окситан тілі Гаронна және Тарн өзендерінің аңғарларында 20 ғасырдың басына дейін күнделікті қолданыста болды. Алыс және оқшауланған аймақтар ұзақ уақыт қарсылық көрсетті, тіпті 1970 жылдарға дейін Гаскония немесе Руерг шаруалар базарларында окситан тілін естуге болар еді. Дегенмен, тіпті сол жерлерде де 20 ғасырдың соңғы 30 жылындағы өзгерістер күрт болды, тілді мектептерде оқыту арқылы қайта жаңғыртуға жасалған өңірлік күш-жігерге қарамастан. Бүгінде Лангедокия окситан тілінде негізінен Кверси, Руерг және Фуа округінің шалғай аудандарындағы егде саяхатшылар ғана сөйлейді, ал гаскон тілі Гаскония мен Пиреней аңғарларының шалғай аудандарындағы егде саяхатшылар ғана қолданады. Аймақтық France 3 арнасы аптасына бірнеше сағат окситан тілінде (бірақ оның гаскон диалектісінде емес) бағдарламалар көрсетеді. Гаскон тілінде сөйлейтіндер лангедокия окситан тілінің үстемдігіне және оның мәдени орталығы Тулузаға наразылық білдіреді, ал өзін-өзі тіл біліміндегі сарапшы деп жариялаған Лафиттің жақтастары гаскон тілінің окситан тілінің диалектісі ретінде жіктелуін де қабылдамайды. Бүгінде Midi Pyrénées аймақтық тілдерінің күнделікті қолданысы едәуір азайғанмен, олар аймақта қолданылатын француз тіліне күшті әсер еткен. Midi Pyrénées француз тілінде ерекше оңтүстік-батыс акцентімен сөйленеді (Руергтен, Тулузадан, Бигорреге дейін көптеген нұсқалары бар). Сонымен қатар, Midi Pyrénées тұрғындары стандартты француз тілінен өзгеше окситан тілінен шыққан сөздер мен тіркестерді қолданады, оларды Францияның оңтүстік-батысынан тыс жерлерде түсіну қиын болуы мүмкін. Тулуза қалалық аймағындағы халық саны Midi Pyrénées аймағының қалған бөлігінен әлдеқайда жас және білімді. Тулузадан тыс Midi Pyrénées қартайып бара жатқан аймақ, бұл халық санының азаюымен байланысты, бұл Лимузинде де, Францияның басқа да төмендеп бара жатқан аймақтарында да байқалады. Тулуза қалалық аймағындағы табыс деңгейі де жоғары, Париж, Лион және Марсель қалалық аймақтарынан тыс Франциядағы ең жоғары көрсеткіштердің бірі, ал Тулузадан тыс Midi Pyrénées аймағындағы табыс төмен, Франциядағы ең төменгі көрсеткіштердің бірі. Тулуза қалалық аймағының (1 000 000 тұрғын) халқы Midi Pyrénées аймағының екінші ірі қалалық аймағы Тарбстың (110 000 тұрғын) халқынан әлдеқайда көп. Осы себептерге байланысты Midi Pyrénées көбінесе "Тулуза және Midi Pyrenean шөлі" деп аталады, бұл француз географы Жан Франсуа Гравье 1947 жылы айтқан "Париж және француз шөлі" сөзіне сілтеме жасайды, онда Париждің қалалық аймағы Франциядағы кез келген басқа қаладан әлдеқайда үлкен болғандықтан, жақын арада Францияның барлық халқы мен экономикасын өзіне тартады, ал елдің қалған бөлігі шөлге айналады деп есептелді. Midi Pyrénées аймағының басқа аудандарында тұратын адамдар кейде Тулузаның аймақтағы үлкен ықпалына наразылық білдіреді және аймақтық кеңес Тулуза үшін көп нәрсе жасағанын, Midi Pyrénées аймағын "Тулуза аймағына" айналдырғанын қасарыстырады. Шындығында, Тулуза қаласы окситан туын өзінің ресми туы ретінде қабылдады, сондықтан Тулуза мен Midi Pyrénées қазіргі уақытта бір туды бөліседі. Осы мәселеге қарамастан, көптеген зерттеушілер Тулузаның аймақтың қалған бөлігінен ресурстар мен жұмыс күшін тартып алмастан, бүкіл аймақ үшін локомотив ретінде әрекет ететініне келіседі. Тулуза болмаса, Midi Pyrénées соңғы онжылдықтарда демографиялық, мәдени және экономикалық жағынан одан да көп төмендеуі мүмкін еді.
Жеке тұлға
Осы айырмашылықтарға қарамастан, Midi Pyrénées тек қағаз жүзінде ғана бар деп есептеу дұрыс емес. Аймақ 1970 жылдары құрылғаннан бері, «Ортаңғы Пиреней» деген белгілі бір өңірлік сана пайда болды. Аймақ тұрғындары ортақ мәдени және әлеуметтік ерекшеліктерге ие, олардың кейбіреулері тек Midi Pyrénées-ке ғана емес, бүкіл оңтүстік-батыс Францияға тән, мысалы, регбиге деген қызығушылық. Францияның оңтүстік-батысы тіпті «Овал доптың елі» деп аталады. Midi Pyrénées тұрғындары өз аймағы туралы ойлағанда, есте келетін бірнеше бейне бар, мысалы, Тулузадағы Airbus зауытынан ұшып шығатын ұшақтар, Пиреней тауларының қарлы шаңырағы немесе регби ойыны. Аймақтық кеңес бұл үш бейнені аймақтың ерекшелігін насихаттау үшін бейнероликтерде біраз уақыт пайдаланды. Аймақтық кеңес Midi Pyrénées аймағының әртүрлі бөліктерін байланыстыратын тас жолдар желісін дамытуда да маңызды рөл атқарды. 2005 жылғы мәліметтер бойынша, Тулузадан басталатын және аймақтың ең шалқар бұрыштарын астанамен байланыстыратын жеті тас жол бар (олардың екеуі толыққанды салынбаған және 2010-2015 жылдарға дейін аяқталуы жоспарланған). Аймақтық кеңес аймақтың әртүрлі бөліктері арасындағы тез және жиі пойыз қатынасын қамтамасыз ету үшін аймақтық экспресс пойыздар желісін де құрды. Ең бастысы, Тулузаның сергелеңдігі және Midi Pyrénées-тен көптеген жастар орта мектепті бітіргеннен кейін Тулузаға көшіп келуі, Midi Pyrénées тұрғындарының аймақтық астанамен күшті байланысқа ие болуына себеп болады, бұл әртүрлі аймақтар мен адамдар арасындағы тығыз байланыс құрайды. Оңтүстік Франциядан тыс жерлерге сапарлағанда, Midi Pyrénées-тен келген адам өзін көбінесе «Тулузаданмын» деп таныстырады. Францияның басқа аймақтарынан айырмашылығы, Midi Pyrénées-те Тулузамен бәсекелесе алатын басқа аймақтық қала жоқ, сондықтан барлығы мәдени, экономикалық және саяси орталық саналатын Тулузаға назар аударады. Қызықтысы, Midi Pyrénées Франциядағы санаулы аймақтардың бірі, онда жастар өмірде «жетістікке жету» үшін Парижге емес, өз аймақтық астанасына көшуді артық көреді. Францияның көптеген басқа аймақтарында, мысалы, Шампань-Арден, Центр немесе тіпті Бургундияда, кейбіреулері көбінесе қағаз жүзінде ғана бар, жастар өздерінің аймақтық астанасына қарағанда Парижге көшуді әрдайым қалайды. «Monter à Paris» (сөзбе-сөз «Парижге көтерілу») деген тіркес жастардың өз аймақтарынан Парижге көшіп кетуін сипаттау үшін пайда болды. Осы тұста Midi Pyrénées ерекшеленеді, Тулуза жастар үшін Парижден басымдыққа ие, бұл аймақтық астананың айналасында қалыптасқан мықты өңірлік сананың тағы бір дәлелі.
Миди-Пиреньес экономикасы
Midi Pyrénées – Франциядағы ең ірі аймақ. Ол Жерорта теңізі мен Атлант мұхиты арасында стратегиялық жағдайда орналасқан. 2006 жылы оның жалпы ЖІӨ-сі 2,755,000 халқы бар 87,915 миллиард долларды құрады. Жан басына шаққандағы ЖІӨ жылына 32,519 доллар, жұмыссыздық деңгейі 8,9%, ал жұмыспен қамтылғандарға шаққандағы ЖІӨ жылына 80,103 долларға тең болды. Midi Pyrénées экономикасын үш секторға бөлуге болады. Бірінші сектор: Өзінің аумағының үлкендігіне байланысты Midi Pyrénées Франциядағы ең көп шаруашылық фермаларына ие, олардың саны 60,000-ға жетеді. Сонымен қатар, пайдалануға дайын 2,6 миллион гектар жерге ие. Дегенмен, халық санының өсуі және Ортақ ауыл шаруашылық саясаты (ОАС) бұл көрсеткішті азайтуда. Гер, Авейрон, Лот және Тарн-и-Гаронн департаменттері аймақтың ең маңызды ауыл шаруашылық қызметін атқарады. Шарап өндірісі соңғы жылдары сұраныстың төмендеуінен, бағаның түсуінен және өндірістің артық болуынан зардап шегуде. Аймақта 19 атаулы көрініс шарабы (AOC) бар. Өндірушілерді ірі топтарға біріктіру саясаты қолға алынды. Екінші сектор: Аймақтың өнеркәсіптік өндірісінің екінші ірі бөлігі – тамақ өнеркәсібі. Жыл сайын ауыл шаруашылығынан 4,6 миллиард евро табыс түседі. Алайда, бұл сала дамып келеді, себебі Франциядағы шетелдік инвестициялардың төртінші ірі көзі болып табылады және 2005 жылы 14,398 жаңа кәсіпорын құрылды. Құрылыс және азаматтық инженерия саласын ескермегенде, екінші сектор аймақтың ресурстарының 15%-ын пайдаланады. Airbus, EADS, Alcatel, Siemens, Bosch және Pierre Fabre сияқты бірнеше көпұлтты компаниялардың бас кеңсесі немесе ірі кеңселері осы аймақта орналасқан. Аэроғарыш өнеркәсібі аймақтың маңызды табыс көзі болып табылады және 57,000 адамды жұмыспен қамтиды. Сонымен қатар, осы саланың инженерлік, электрондық, телекоммуникациялық және есептеу инфрақұрылымын құрайтын 3,000-нан астам жеткізуші бар. Дегенмен, ірі қайта құру жоспары жүргізілуде, нәтижесінде шамамен 10,000 жұмыс орны жойылып, серіктестер ірі бірлестіктерге біріктіріледі. Үшінші сектор: Бұл аймақ қызмет көрсету саласында Францияның басқа аймақтарынан ұзақ уақыт артта қалды. Алайда, соңғы жылдары жағдай өзгерді және аймақта немесе маңызды кеңселері бар көптеген маңызды консалтингтік және телемаркетингтік компаниялар бар, мысалы Orange, IBM және CapGemini. Қазіргі уақытта ең көп жұмыс орындары Тулуза қаласында шоғырланған, бірақ көліктік инфрақұрылымның кеңеюімен бұл көрсеткіш соңғы жылдары едәуір өсті. 2006 жылдың соңында ескі пойыз вагондарын жаңалау бойынша ірі жоспар басталды, аймақтық пойыз қатынасы үнемі өсіп, қазір жылына он миллион сапарға жетті. 80,000 студенті мен 400 зертханада жұмыс істейтін 15,000 ғалымы бар аймақ Франциядағы ғылыми зерттеулер бойынша алдыңғы үштікке кіреді. Сондықтан шағын бизнес кәсіпорындарына технологияны беру деңгейі жоғары. Туризм аймақтың маңызды табыс көзі болып табылады, оның бір бөлігі күн сәулесі мол климат пен Пиреней тауларының болуына байланысты. Бұл аймақ тамақтану өнері мен жоғары тұрмыс деңгейімен танымал. Кездейсоқ туризмнен басқа, Лурд қаласы діни қажылықтардың орталығы ретінде Парижден кейін Францияның екінші ірі туристік орталығы болып табылады және Парижден басқа қалалардағыдан гөрі көп қонақүйлерге ие.
Лангедока-Руссильонмен бірігу
Қазіргі уақытта Францияның әкімшілік бөлінісі талқылауда. Көптеген адамдар коммуналар тым кішкентай және біріктірілуі керек, департаменттер ескірген және жойылуы керек деп санайды, ал аймақтар тым кішкентай және тым көп (метрополиялық Францияда 22) және біріктірілуі керек. Midi Pyrénées туралы екі пікір бар:
There are those who stress the Aquitainian nature of Midi Pyrénées, often referring to Midi Pyrénées as being mostly made up of Gascony, minimizing the importance of Languedoc in the region. The Midi Pyrénées and Aquitaine regions share a common destiny it is explained, linked by the Garonne River, and were artificially separated. It is thus proposed to merge the two regions into a large region of southwest France. There have even been talks about building a single international airport of southwest France that would be located half way between Toulouse and Bordeaux (capital of the Aquitaine region), which are 240 km. (150 miles) from each other. Without entering the debate over whether such a distant airport would make any sense at all, it is quite clear that merging both regions would create strong rivalries between Toulouse and Bordeaux, which are economic competitors, and the almost impossible task of choosing which of the two cities should become the capital of the new region. On the other hand, there are those who stress the past of Toulouse, referring to the former County of Toulouse which extended to the Mediterranean Coast, and who would like to merge Midi Pyrénées with Languedoc Roussillon in order to create a large Languedoc region. This indeed would reunify the old province of Languedoc, which was split between Midi Pyrénées and Languedoc Roussillon, and it would also make sense historically speaking, creating a region roughly corresponding to the old county of Toulouse. There also seems to be less economic competition between Toulouse and the cities of Languedoc Roussillon. However, political leaders of Montpellier (capital of Languedoc Roussillon) may disagree with the merger, opposed to losing their status of regional capital in favor of Toulouse, and loath to have Toulouse dominate the Mediterranean coast after it has dominated Midi Pyrénées for more than 30 years already. Also, people in Roussillon, with their distinct Catalan culture, might object to being incorporated into a very large Languedoc region where their identity could become diluted. On 1 January 2016, the region was merged with Languedoc Roussillon to form the new region of Occitanie. The new name was taken up on 28 September 2016, with the capital remaining at Toulouse. Thus the debate ended in the second argument being accepted by the National Assembly and the Senate.
Бір жағынан, Midi Pyrénées-тің Аквитанияға жақын екенін айтатындар бар, көбінесе Midi Pyrénées-ті Гаскониядан тұрады деп есептеп, Лангедоктың аймақтағы рөлін азайтады. Миди-Пиреньес пен Аквитания аймақтары Гаронна өзені арқылы байланысқандықтан ортақ тағдырға ие және бұрын жасанды түрде бөлінген. Сондықтан екі аймақты біріктіріп, Францияның оңтүстік-батыс аймағын құру ұсынылып отыр. Тіпті Тулуза мен Бордо арасында (Аквитания аймағының астанасы), 240 км (150 миль) қашықтықта орналасқан Францияның оңтүстік-батысы үшін бір халықаралық әуежай салу туралы да әңгіме болды. Мұндай алыс әуежайдың мағынасы бар ма деген пікірталасқа кірмей, екі аймақты біріктіру Тулуза мен Бордо арасындағы экономикалық бәсекелестікті күшейтетіні және жаңа аймақтың астанасы қай қала болатынын анықтаудың өте қиын міндет екені анық.
There are those who stress the Aquitainian nature of Midi Pyrénées, often referring to Midi Pyrénées as being mostly made up of Gascony, minimizing the importance of Languedoc in the region. The Midi Pyrénées and Aquitaine regions share a common destiny it is explained, linked by the Garonne River, and were artificially separated. It is thus proposed to merge the two regions into a large region of southwest France. There have even been talks about building a single international airport of southwest France that would be located half way between Toulouse and Bordeaux (capital of the Aquitaine region), which are 240 km. (150 miles) from each other. Without entering the debate over whether such a distant airport would make any sense at all, it is quite clear that merging both regions would create strong rivalries between Toulouse and Bordeaux, which are economic competitors, and the almost impossible task of choosing which of the two cities should become the capital of the new region. On the other hand, there are those who stress the past of Toulouse, referring to the former County of Toulouse which extended to the Mediterranean Coast, and who would like to merge Midi Pyrénées with Languedoc Roussillon in order to create a large Languedoc region. This indeed would reunify the old province of Languedoc, which was split between Midi Pyrénées and Languedoc Roussillon, and it would also make sense historically speaking, creating a region roughly corresponding to the old county of Toulouse. There also seems to be less economic competition between Toulouse and the cities of Languedoc Roussillon. However, political leaders of Montpellier (capital of Languedoc Roussillon) may disagree with the merger, opposed to losing their status of regional capital in favor of Toulouse, and loath to have Toulouse dominate the Mediterranean coast after it has dominated Midi Pyrénées for more than 30 years already. Also, people in Roussillon, with their distinct Catalan culture, might object to being incorporated into a very large Languedoc region where their identity could become diluted. On 1 January 2016, the region was merged with Languedoc Roussillon to form the new region of Occitanie. The new name was taken up on 28 September 2016, with the capital remaining at Toulouse. Thus the debate ended in the second argument being accepted by the National Assembly and the Senate.
Екінші жағынан, Тулузаның тарихын еске алатындар бар, бұл қаланың бұрынғы Тулуза графтығы Жерорта теңізіне дейін созылғанын айтады. Олар Midi Pyrénées-ті Лангедок-Руссильонмен біріктіріп, үлкен Лангедок аймағын құруды қалайды. Бұл шындығында Midi Pyrénées және Лангедок-Руссильон арасында бөлінген ежелгі Лангедок провинциясын қайта біріктіруге мүмкіндік береді, сонымен қатар тарихи тұрғыдан қарағанда, бұл Тулуза графтығының бұрынғы аумағына сәйкес келетін аймақ болар еді. Тулуза мен Лангедок-Руссильон қалалары арасында экономикалық бәсекелестік те аз көрінеді. Алайда, Монпелье (Лангедок-Руссильон астанасы) саяси лидерлері бірігуге қарсы болуы мүмкін, өйткені олар аймақтық астана мәртебесін Тулузаға жоғалтуға және Тулузаның 30 жылдан бері Midi Pyrénées-те үстемдік еткеннен кейін Жерорта теңізі жағалауында да үстемдік етуіне қарсы. Сонымен қатар, ерекше каталон мәдениетіне ие Россильон тұрғындары өздерінің ерекшелігін жоғалту қаупі бар, сондықтан оларды үлкен Лангедок аймағына қосуға қарсы болуы мүмкін. 2016 жылдың 1 қаңтарында аймақ Лангедок-Руссильонмен біріктіріліп, жаңа Окситания аймағы құрылды. Жаңа атау 2016 жылдың 28 қыркүйегінде бекітілді, ал астанасы Тулузада қалды. Осылайша, пікірталас Ұлттық жиналыс пен Сенат екінші аргументті қабылдауымен аяқталды.
There are those who stress the Aquitainian nature of Midi Pyrénées, often referring to Midi Pyrénées as being mostly made up of Gascony, minimizing the importance of Languedoc in the region. The Midi Pyrénées and Aquitaine regions share a common destiny it is explained, linked by the Garonne River, and were artificially separated. It is thus proposed to merge the two regions into a large region of southwest France. There have even been talks about building a single international airport of southwest France that would be located half way between Toulouse and Bordeaux (capital of the Aquitaine region), which are 240 km. (150 miles) from each other. Without entering the debate over whether such a distant airport would make any sense at all, it is quite clear that merging both regions would create strong rivalries between Toulouse and Bordeaux, which are economic competitors, and the almost impossible task of choosing which of the two cities should become the capital of the new region. On the other hand, there are those who stress the past of Toulouse, referring to the former County of Toulouse which extended to the Mediterranean Coast, and who would like to merge Midi Pyrénées with Languedoc Roussillon in order to create a large Languedoc region. This indeed would reunify the old province of Languedoc, which was split between Midi Pyrénées and Languedoc Roussillon, and it would also make sense historically speaking, creating a region roughly corresponding to the old county of Toulouse. There also seems to be less economic competition between Toulouse and the cities of Languedoc Roussillon. However, political leaders of Montpellier (capital of Languedoc Roussillon) may disagree with the merger, opposed to losing their status of regional capital in favor of Toulouse, and loath to have Toulouse dominate the Mediterranean coast after it has dominated Midi Pyrénées for more than 30 years already. Also, people in Roussillon, with their distinct Catalan culture, might object to being incorporated into a very large Languedoc region where their identity could become diluted. On 1 January 2016, the region was merged with Languedoc Roussillon to form the new region of Occitanie. The new name was taken up on 28 September 2016, with the capital remaining at Toulouse. Thus the debate ended in the second argument being accepted by the National Assembly and the Senate.