Кіріспе

Солтүстік Мариана аралдарының ең үлкен аралы және астанасы Сайпан (/s//aɪ/'/p//æ//n/) – Батыс Тынық мұхитындағы АҚШ құрамындағы Солтүстік Мариана аралдарының ең үлкен аралы және астанасы. АҚШ халық санағы бюросының 2020 жылғы бағалауынша, Сайпан халқының саны 43 385 адамды құрайды, бұл 2010 жылғы 48 220 адамнан 10%-ға төмендеуді көрсетеді. Аралдағы Капитолий төбесіндегі ауылда Комонвелт үкіметінің заң шығару және атқару биліктері орналасқан, ал сот билігінің бас кеңсесі Сусупе ауылында орналасқан. Аралдың бүкіл аумағы бір муниципалитет ретінде ұйымдастырылғандықтан, көптеген жарияланымдар Сайпанды Комонвелт астанасы деп белгілейді. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, Сайпан мэрі – Рамон Камачо, ал Солтүстік Мариана аралдарының губернаторы – Арнольд Паласиос. Арал Солтүстік Мариана аралдары қауымдастығының халқының көп бөлігіне мекен жай, сонымен қатар көптеген курорттар, гольф алаңдары, жағажайлар, табиғи ескерткіштер мен Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіне қатысты тарихи орындарға толы. Бұл жердегі адамдар 1980 жылдан бері АҚШ азаматтары болып табылады, бірақ олар бұрын АҚШ құрамына кірген емес, 400 жылға жуық испан билігі, одан кейін 15 жылдай неміс билігі және 30 жылдай жапон билігі астында болған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін арал, Солтүстік Мариана аралдарымен бірге, оның болашағын анықтау үшін Біріккен Ұлттар Ұйымының қамқорлығына берілді. Гуаммен қайта бірігуге мүмкіндік болмағаннан кейін, аралдар Америка Құрама Штаттарына Солтүстік Мариана аралдары қауымдастығы ретінде қосылды. 2018 жылы Сайпан АҚШ-қа соққан ең күшті тайфунның бірі – «Юту» тайфунының құрбаны болды, бұл кең ауқымда зардаптарға әкелді.

Тарихқа дейінгі дәуір

Археологтар Сайпан аралында 4000 жылдан астам көне адам қоныстарының іздерін тапты, оның ішінде петроглифтер, ежелгі латте тастары және Меланезиямен мәдени жақындықтарды, сондай-ақ Микронезия мен Палаудағы ұқсас тас ескерткіштермен байланысты басқа да артефакттар бар.

Испанияның отарлау кезеңі

Сайпан, Тинианмен бірге, еуропалықтар алғаш рет Фердинанд Магелланның испан экспедициясы 1521 жылғы 6 наурызда Оңтүстік Мариан аралдарына қонғанда көрген болуы мүмкін. 1522 жылы испандық «Тринидад» кемесіндегі Гонсало Гомес де Эспиноса Сайпанды көрген болуы мүмкін. Бұл, 1522 жылдың тамыз және қыркүйек айларының соңында Мауг аралдарын көргеннен кейін болған болуы мүмкін. Гонсало де Виго Гомес де Эспиносаның «Тринидад» кемесінен Мауг аралдарына қашып кетті және келесі төрт жыл ішінде жергілікті чаморро халқымен бірге өмір сүріп, Мариан аралдарындағы он үш негізгі аралды, оның ішінде Сайпанды да аралады. Еуропалықтардың Сайпанға келгенінің алғашқы нақты дәлелі – Хуан Мартинес де Гиллистеги басқарған Манила галеоны «Санта-Маргарита» болды, ол 1600 жылдың ақпан айында аралда сүзіліп қалды және аман қалғандары екі жыл бойы аралда тұрды, содан кейін «Санто-Томас» және «Иса Мария» кемелері 250 адамды құтқарып алды. Испандықтар аралды 1668 жылы Диего Луис де Сан-Виторестің миссионерлік экспедициясымен ресми түрде басып алды және оны Сан-Хосе деп атады. 1670 жылдан кейін арал португалдық, испандық, кейде ағылшын, голланд және француз кемелері үшін тамақ және сумен жабдықтау станциясы ретінде тоқтау орнына айналды. Еуропалықтар әкелген аурулар мен жер дауы салдарынан жергілікті халықтың саны күрт азайды. 1720 жылы чаморролар жұқпалы аурудың таралуынан қорқып, Гуамға күштеп көшірілді. Испан үкімдігі кезінде арал ірі қара мен шошқа өсіруге арналған ранчоларға айналдырылды, олар Филиппиннен Мексикаға бағыт алған испан галеондарына азық ретінде пайдаланылды. Шамамен 1815 жылы Сатавалдан келген көптеген каролиндер Сайпанға қоныстанды, осы кезде чаморролар Гуамда түрмеге қамалғандықтан, чаморро тайпалары жерлерінен және құқықтарынан айырылды. Каролина аралдарындағы егістіктерді жойған қатты дауыл болды. Бұл топтың алғашқы басшысы «Ағруб» есімді адам болды. Олардың басшысы Гуамға жүзіп барып, испан губернаторынан аралдарға қоныстануға рұқсат сұрады. Испандықтар Ағруб басшысына Сайпан аралына қоныстануға рұқсат берді. Мариан аралдары испандық Филиппиннің Бас үкіметінің қорғауында болды, және Пампанга провинциясының «Гвардия Сивиль» және «Макабебе» әскерлері аралдарға жиі тоқталып, заң мен тәртіпті сақтады.

Неміс отарлау кезеңдері

1898 жылғы испан-американ соғысынан кейін Сайпан АҚШ-тың оккупациясы астына өтті. Бірақ, 1899 жылы Испания оны Германия империясына сатты. Арал Германияның Жаңа Гвинея бөлігі ретінде басқарылды, алайда неміс кезеңінде аралды дамытуға немесе қоныстандыруға ешқандай әрекет жасалмады, ол испан және метис жер иелерінің бақылауында қала берді.

Жапон отарлау кезеңі

1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде аралды Жапон империясы басып алды. 1919 жылы Ұлттар Лигасы Жапонияға Оңтүстік теңіздер мандатының мандатталған аумағының бір бөлігі ретінде аралдың ресми басқару құқығын берді. Әскери және экономикалық тұрғыдан Сайпан мандаттың ең маңызды аралдарының бірі болды және жапондықтардың одан әрі қоныстануының орталығына айналды. 1920 жылдары этникалық жапондықтар, корейлер, тайваньдықтар және окинавалықтар көшіп келіп, ірі қант плантацияларын дамытты. Оңтүстік теңіздерді дамыту компаниясы қант фабрикаларын салды, ал жапондық билік кезінде порты, су құбырлары, электр станциялары, асфальтталған жолдар мен мектептер, сондай-ақ ойын-сауық орындары мен Шинто ғибадатханалары салынып, инфрақұрылым кеңінен дамыды. 1943 жылдың қазан айына дейін Сайпанда 29 348 жапон қоныс жайлаған адам және 3926 чаморро және Каролин аралдарының тұрғыны болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Жапония Сайпанды жапондықтардың қорғанысының соңғы шебінің бір бөлігі деп есептеді және оны қорғауға бекем міндеттенді. Жапон императорлық армиясы мен Жапон императорлық теңіз күштері 1930 жылдардың соңынан бастап Сайпанды күшті нығайтып, көптеген жағалау артиллериялық батареяларын, жағалау қорғанысын, жер асты нығайтпаларын және әуежай жолағын салған. 1944 жылдың ортасында аралда 30 000-ға жуық әскер орналасқан. 1944 жылдың 15 маусымы мен 9 шілдесі аралығындағы Сайпан шайқасы Екінші дүниежүзілік соғыстың маңызды шайқастарының бірі болды. АҚШ теңіз корпусы мен АҚШ армиясы аралдың оңтүстік-батыс жағалауына десант шығарып, үш аптадан астам қырғын шайқастан кейін аралды жапондықтардан басып алды. Бұл шайқаста американдықтар 3426 адам қаза тауып, 10 364 адам жарақат алды. Шамамен 30 000 жапондық қорғаушының ішінде бар болғаны 921 адам тұтқынға алынды. Қолданылған қару-жарақ және жақын арадағы шайқас тактикасы да көптеген бейбіт тұрғындардың қаза болуына себеп болды. Шайқас барысында 20 000-ға жуық жапон азаматы қаза тапты, оның ішінде 1000-нан астамы тұтқынға түсуден гөрі «Өлім жартасынан» және «Банзай жартасынан» секіріп өлімге батты. Сонымен қатар, АҚШ теңіз күштерінің құрылысшілері құрылыс жұмыстарын бастау үшін десантқа түсті. Сайпанды басып алу арқылы американдық әскерилер жапондық отандық аралдарға дейін 1300 миль (2092 км) ғана жақындады, бұл көптеген жапон қалаларын АҚШ-тың B-29 Superfortress бомбалаушыларының ұру қашықтығына енгізді. Сайпанды жоғалту Жапония премьер-министрі Хидеки Тоджоның әскери және азаматтық басшылығына ауыр соққы болды, ол отставкаға кетуге мәжбүр болды. Сайпандағы соғыс тарихы Американдық естелік паркінде және Солтүстік Мариана аралдары тарихы мен мәдениеті мұражайында көрсетіледі. Соғыстан кейін аман қалған жапондықтардың көбі Жапонияға қайтарылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Сайпандағы АҚШ базалары жабылды немесе басқа мақсаттарға қайта жарақтастырылды, мысалы, 1962 жылдан 1986 жылға дейін Сайпан әскери-теңіз базасы БҰҰ-ның қамқорлық кеңесінің штаб-пәтері болды.

БҰҰ сенімгерлік аумағы

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Сайпан Құрама Штаттардың басқаруындағы Тынық мұхиты аралдарының қамқорлық аймағының бір бөлігіне айналды. Соғыстан кейін арал БҰҰ-ның қамқорлық аймағына берілді, бұл босатылған көптеген аралдарға өзінің жолын таңдауға мүмкіндік берді. Солтүстік Мариана аралдары АҚШ-қа қосылуды жөн көрді. 1978 жылдан бері арал Солтүстік Мариана аралдарының Достастығының муниципалитеті болып табылады. Шығыс алаңы әуежайы 1960 жылға дейін әуежай ретінде қолданылды, оның әскери мақсаттағы қолданылуы 1946 жылы тоқтатылды. Кейіннен бұл аумақ гольф алаңына айналдырылды.

Солтүстік Мариана аралдары Құрама Штаттары

1986 жылғы 4 қарашада Солтүстік Мариана аралдарының, оның ішінде Сайпанның тұрғындары АҚШ азаматтарына айналды және Солтүстік Мариана аралдары ресми түрде Америка Құрама Штаттарының құрамына кірді. Бұл АҚШ азаматтарының Сайпанға және CNMI-нің қалған бөлігіне паспортсыз саяхаттауына немесе тұруына, сондай-ақ CNMI тұрғындарының АҚШ-қа паспортсыз баруына мүмкіндік берді.

География

Сайпан – Солтүстік Мариана аралдарының ең үлкен аралы. Ол Гуамнан солтүстікке қарай 193 шақырым (120 миль) және Тинианнан солтүстік-шығысқа қарай, олардан Сайпан арнасымен бөлінген жерде орналасқан. Сайпанның ұзындығы шамамен 19 шақырым (12 миль), ені 9 шақырым (5.6 миль) және құрлық көлемі... (мәлімет жоқ). Аралдың батыс жағалауы құмды жағажайлармен жабылған, ал жағадан тысқары коралл рифтері үлкен лагунаны құрайды. Шығыс жағалауы негізінен тік жартастар мен рифтерден тұрады. Марпи рифі Сайпаннан солтүстікке қарай 45 шақырым (28 миль) қашықтықта, ал CK рифі аралдың батысында орналасқан. Сайпандағы ең биік нүкте – 475 метр (1560 фут) биіктіктегі әктаспен жабылған Тапочау тауы. Мариана аралдарындағы көптеген таулардың айырмашылығы, ол сөнген жанартау емес, әктас құрамынан тұрады. Тапочау тауының солтүстігінде, Банзай жартасына қарай төбелер тізбегі созылып жатыр. Солтүстікке қарай 2 шақырым (миль) жерде орналасқан Ачугао тауы, эоцен дәуіріндегі қабатталған құрама жанартау конусының қалдығы деп саналады, оның ортасы қазіргі шыңнан алыс емес жерде болған. Сайпанның ішінара қосылған бірнеше кішкентай аралдары бар, олардың бірі – Құс аралы, ол құстардың табиғи қорығы болып табылады. Ол төмен су деңгейінде ғана Сайпанға қосылады. Тыйым салынған арал да осыған ұқсас, бірақ Сайпанның оңтүстік-шығыс жағында ірілеу. Манагаха – батыс жағалауындағы 40 гектар (100 акр) көлеміндегі кішкентай арал, ол танымал туристік орын. Оған пароммен жетуге болады, ол материктен шамамен он минуттық қашықтықта. Су астындағы әктас үңгірі, "Грот" деп аталады, тереңдігі 20 метрге (70 фут) жетеді.

Флора мен фауна

Сайпан флорасы негізінен әктас орманнан тұрады. Аралдың кейбір дамыған аймақтары Лейкена лейкоцефаламен, сондай-ақ "танган-танган" деп аталатын ағаштармен жабылған. Бұл ағаштар Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін кеңінен таратылды. "Танган-танган" ағаштары, ең алдымен, Екінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан ландшафттың қирауына байланысты топырақ эрозиясын болдырмау мақсатымен әкелінді. Жергілікті орманның қалдықтары аралдың төменгі биіктіктеріндегі тік беткейлердегі және жоғары таулы аймақтардағы қорғалатын жерлердегі шағын, оқшауланған бөліктерде кездеседі. Кокос, папайя және тай бұрышы – жергілікті тұрғындар "донни' såli" немесе "буни бұрышы" деп атайтын – жабайы өсетін жемістердің қатарында. Манго, таро түбі, нан жемісі (жергіліктілер "лемаи" деп атайды) және банандар – жергілікті отбасылар мен фермерлер өсіретін көптеген тағамдардың бірнешеуі ғана. Сайпанда көптеген эндемик құс түрлері мекендейді. Олардың ішінде: Мариана жемісті көгершіні, ақ кеуделі көгершін, ақ көзді, алтын ақ көзді, Микронезия мизомеласы және жойылу қаупі төнген Сайпан қамыс көгершіні бар. Бұрын аралда Африканың алып құзқазшаларының көп саны болған, олар тамақ ретінде немесе кемелермен жасырын түрде әкелінген, содан кейін ауыл шаруашылығы зиянкесіне айналған. Соңғы онжылдықтарда олардың саны Platydemus manokwari деп аталатын енгізілген жалпақ құрттармен айтарлықтай бақыланады.

Климат

Сайпан шекаралық тропикалық жаңбырлы орманы (Köppen Af) / тропикалық муссондық климатына (Köppen Am) ие, қарашадан наурызға дейін солтүстік-шығыстан соғатын маусымдық пассат желдері және мамырдан қазанға дейін шығыстан соғатын желдердің әсерінен жақсартылған. Жыл бойы орташа ең жоғары температурасы... Температураның маусымдық өзгеруі өте аз, және Сайпан Гиннес рекордтар кітабында әлемдегі температураның ең аз өзгеретін жері ретінде тіркелген. Дегенмен, температура биіктікке байланысты өзгереді, сондықтан аралдың жағалау және таулы аймақтары арасында елеулі айырмашылықтар бар. Құрғақ маусым желтоқсаннан маусымға дейін, ал жаңбырлы маусым шілдеден қарашаға дейін жалғасады. Тайфун маусымы шілдеден желтоқсанға дейін созылады, және Сайпан, сондай-ақ Мариан аралдарының барлығы, жыл сайын кемінде бір тайфунға ұшырайды.

Музыка

Сайпандағы музыканы әдетте үш санатқа бөлуге болады: жергілікті, материктік америкалық және азиялық. Жергілікті музыкаға чаморро, каролин, микронезиялық, гавайлық регги және палау музыкасы жатады, олар көбінесе түрлі шараларда дәстүрлі билермен бірге орындалады. Материктік америкалық музыка АҚШ радиосында естілетін музыканың көп бөлігін қамтиды. Азиялық музыкаға жапон, корей, тай және филиппин музыкасы кіреді, соның ішінде басқа да түрлері бар. Сайпанда жеті радиостанция бар, олар негізінен ағылшын тіліндегі танымал және классикалық әндерді, сондай-ақ жергілікті және филиппин музыкасын ойнайды. 2017 жылы 11th World Productions шығарған «Music Of The Marianas: Made In Saipan Vol.1» альбомында CNMI әртістерінің 20 әні болды. Альбомда шіркеу хорынан бастап, жұмсақ акустикалық музыкаға дейін және аралдық андерграунд хип-хопқа дейін әртүрлі жанрдағы әртістердің туындылары ұсынылған. Латте тастары (аралының тарихынан қалған ежелгі тас құрылымдар), Тапочау тауы (Сайпанның ең биік нүктесі, ондағы көріністері әдемі), ашық күндері басқа аралдарды да көруге болады, және оның үстінде Иса Мәсіхтің мүсіні орнатылған. Соңғы командалық пункт (Екінші дүниежүзілік соғыстағы Сайпан шайқасындағы жапондық командалық пунктінің тарихы), Bird Island Sanctuary жағажайы (Бөрт аралының ғибадатханасының жағажайы), шығысқа қарайтын. Құстарды бақылау үшін оңтүстікте Bird Island обсерваториясы да бар. Тыйым салынған арал, Сайпанға таяз су арқылы қосылған, төмен су кезінде оған баруға болады, бірақ су көтерілгенде аралдан бөлініп қалады. Бұл кішкентай аралдың жанында NMI тарих және мәдениет мұражайы және Гротт – үлкен су астындағы әктас үңгірі орналасқан. 2005 жылы Тарифтер мен сауда жөніндегі келісім (GATT) мерзімі біткеннен кейін, АҚШ-қа тоқыма экспорттарына қойылған квоталар алынып тасталды, соның салдарынан Сайпандағы киім фабрикалары бірінен соң бірі жабыла бастады. 1990 жылдардың соңында 34 киім фабрикасы болса, 2007 жылдың наурыз айына қарай Сайпанда 19 компания киім өндіріп тұрды. Көптеген шетелдік компаниялармен қатар, соңғы үш онжылдық бойында көптеген танымал американ брендтері де Сайпанда киім фабрикаларын иеленді. Олардың ішінде Gap, Levi Strauss, Phillips Van Heusen, Abercrombie & Fitch, L'Oreal еншілес компаниясы Ralph Lauren (Polo), Lord & Taylor, Tommy Hilfiger және Walmart бар. 2009 жылдың 15 қаңтарында аралдағы соңғы киім фабрикасы есігін жапты. 2009 жылдың 28 қарашасында федералды үкімет Солтүстік Мариан аралдарына иммиграцияны бақылауға алды. Соңғы кезде Сайпанға казино ойындары келді, қазір аралда кем дегенде бес казино жұмыс істеп тұр. 2016 жылы Гонконг қор биржасында тіркелген, бірақ көпшілігі миллиардер бизнесмен Цуй Лицзиге тиесілі, CNMI-де казино, қонақ үйлер мен мейрамханаларды дамытып, басқаратын Imperial Pacific International Holdings компаниясы Сайпандағы ең ірі салық төлеуші деп хабарланды. 2014 жылы Imperial Pacific компаниясына Сайпанда казинолар салу және оларды басқару үшін 25 жылдық лицензия берілді, сондай-ақ лицензияны тағы 15 жылға ұзарту мүмкіндігі қарастырылды. 2019 жылдың маусым айына дейін әлі аяқталмаған Imperial Pacific Resort құрамында сәнді қонақ үй, казино, мейрамханалар, сауда алаңдары және демалыс орындары болады деп жоспарланған. Кешен 2018 жылдың тамызына дейін аяқталуы тиіс еді. Қазіргі казинолар ай сайын VIP ставкалары бойынша 2 миллиард доллардан астам ақшаны өңдейді, бұл Макаодағы ең ірі казинолардан да көп, соның салдарынан ақшаны жылыстату туралы айыптаулар көбейді. Ауруханаға өлі және ауыр жарақат алған қытай жұмысшылары түскені туралы жергілікті дәрігерлер сынға алды, олардың көпшілігі туристік визамен заңсыз жұмыс істеген.

Джек Абрамофф CNMI аңызы

Джек Абрамофф пен оның заң фирмасына 1995 жылдан 2001 жылға дейін Солтүстік Мариана аралдары Одағы (CNMI) тарапынан кем дегенде 6,7 миллион доллар төленді. Бұл төлем Конгресс Солтүстік Мариана аралдары Одағы (CNMI) және оның астанасы, коммерциялық орталығы және үш негізгі аралдарының бірі – Сайпандағы бизнеске қатысты әрекеттерді өзгерту немесе тоқтату мақсатында жасалды. Кейіннен жүргізілген лоббилік жұмыстарға Ралф Ридтің маркетингтік компаниясынан жіберілген хаттар және 2006 жылы Абрамоффтан сыйлық алғаны үшін кінәсін мойындаған Ішкі істер министрлігінің қызметкері Роджер Стиллвеллді пара беру кірді.

Империялды Тынық мұхит холдингі

2017 жылдың 23 наурызында Imperial Pacific компаниясының қытайлық құрылысшысының бірі мұрапаттан құлап қайтыс болды. Бұл оқиға Федералдық тергеу бюросының Imperial Pacific компаниясының кеңсесін тінтуіне және бір адамды қамауға алуына себеп болды. 2018 жылдың 15 ақпанында Bloomberg Businessweek басылымы осы құрылысшының қазасына байланысты жан-жақты зерттеуді жариялады. Бұл жұмыскерді өкілдік еткен Torres Brothers заң фирмасының адвокаты, есепте оқиғаға қатысты бірнеше маңызды фактілердің қалғанын айтты. Imperial Pacific барлық кінәлауларды жоққа шығарды және Bloomberg-ке қарсы қорлауға байланысты сотқа шағым түсірді. Федералдық тергеу бюросы және АҚШ-тың Ішкі қауіпсіздік департаменті бұл істі тергеп, бес адамды құжаттары жоқ жұмысшыларды жасырғаны үшін айыптады. Torres отбасымен байланысты компаниялар корпорациямен тығыз байланыста болып, 2017 жылы 126 000 доллар көлемінде қаржы алды. Сайпан халқы 48 220 адамды құрады, бұл 2000 жылғы АҚШ халық санағынан 22,7%-ға төмендеуді көрсетті. Халық санының азаюына негізінен жұмысшы-иммигранттар мен олардың отбасыларының киім өнеркәсібінің құлдырауынан кейін өз елдеріне оралуы немесе Гуам және АҚШ материгі сияқты экономикалық мүмкіндіктері бар басқа аймақтарға көшуі себеп болды. Сайпан халқы Солтүстік Мариан аралдарының халқының шамамен 90% құрайды. 1900 жылдардың соңында, әсіресе 1980 және 1990 жылдары, Филиппиннен, Қытайдан, Бангладештен, Непалдан және Шри-Ланка мен Мьянмадан келген біліктілігі төмен жұмысшылар мен мамандардың көп саны Сайпанды қоса алғанда, Солтүстік Мариан аралдарына көшіп келді. Сонымен қатар, арал халқының көп бөлігін Жапония, Қытай, Корея, Филиппин, Бангладеш және басқа Микронезия аралдарынан келген бірінші буын иммигранттар мен олардың ұрпақтары құрайды. 2010 жылғы АҚШ халық санағына сәйкес, Сайпан халқының 50,9%-ы азиялықтар (35,3% филиппиндіктер, 6,8% қытайлықтар, 4,2% корейліктер, 1,5% жапондықтар, 0,9% бангладештіктер, 0,5% тайлықтар, 0,4% непалдықтар, 0,3% басқа азиялықтар), 34,9%-ы Тынық мұхиты аралдарынан (23,9% чаморро, 4,6% каролиндіктер, 2,3% чууктер, 2,2% палаулықтар, 0,8% пхнпейліктер, 0,4% яптықтар, 0,1% косралықтар, 0,1% маршаллдықтар және 0,5% басқа жергілікті гавайиліктер мен Тынық мұхиты аралдарынан келгендер), 2,1%-ы еуропалықтар және 0,2%-ы басқаларынан тұрады.

Әдебиетте және БАҚ-та көрініс

Сайпан Том Клэнсидің «Құрмет қарызы» романындағы маңызды сюжеттік бөлік болды. 1960 жылғы «Тозаққа мәңгілік» фильмінде Г.И. Гай Габалдонның Сайпан шайқасында 800 жапон әскерін қаруын тастауға көндіруінің шын оқиғасы баяндалады. Габалдонның табысының кілті – 1930 жылдары жапон-американдық асырап алушы отбасында өскендіктен, жапон тілін мүптеулі білуі. 2002 жылғы «Жел сөйлеушілер» фильмінің көп бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сайпанға жасалған шабуыл кезінде орын алады. 2011 жылы Сайпанды капитан Сакаэ Оба туралы жапон фильмі түсірілді. «Оба: Соңғы самурай» деп аталған фильмде Обаның 1945 жылдың 1 желтоқсанына дейін Сайпанда қарсылық көрсетуі туралы айтылады. Жапон жазушысы Банана Йошимотоның «Амрита» романының маңызды бөлігі Сайпанда өтеді, онда аралдың ландшафты мен руханиатты жиі еске алады. Сайпан П.Ф. Клюждің «Мастер Бластер» романының оқиға орыны. Роман бес кейіпкердің жеке баяндамалары түрінде құрылған, олардың төртеуі бір ұшақта келеді және аралдағы тәжірибелерін көрсетеді. Кітап Сайпанның көпұлтты тарихына сілтеме жасайды – жапон отарлауынан бастап, Американың Екінші дүниежүзілік соғыстағы жеңісіне және Салқын соғыстан кейінгі аралдың эволюциясына дейін, тарихи фантастиканың құпиясын тоқиды. «Мастер Бластер» – бұл құрылыс компаниялары, саясаткерлер және мемлекеттік шенеуніктердің жемқорлығы мен пайдакүнілігі туралы анонимді блог жазатын жергілікті сыншы. Сайпан футбол қауымдастығында Ирландия Республикасының ұлттық футбол құрамасының 2002 жылғы ФИФА әлем чемпионатына дайындық лагерінің орны ретінде танымал. Онда сол кездегі капитан Рой Кин мен бас жаттықтырушы Мик Маккарти арасында қызу дау болды, нәтижесінде Кин командадан шеттетіліп, кетіп қалды. Бұл оқиға «Сайпан оқиғасы» немесе «Сайпан сағасы» деп белгілі болды. 2016 жылы Хироши Катагири режиссерлік еткен «Геенна: Өлім қайда тұрады» атты қорқыныш фильмі Netflix платформасында жарық көрді, онда американдық құрылысшылар курорт салу үшін жер іздеп, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жасырылған бомбалаушыда табиғаттан тыс күшке кездеседі.