Кіріспе

Неміс ғалымы, классикалық грек тілі мен мәдениетін зерттеуші (1797–1840)

Карл Отфрид Мюллер (Carolus Mullerus; 28 тамыз 1797 – 1 тамыз 1840) – неміс профессоры, классикалық грек тілі мен мәдениетін зерттеуші ғалым және филодория шебері.

Өмірбаян

Ол Силезиядағы Бриг (қазіргі Брег) қаласында, сол кезде Пруссия Корольдігінің құрамында дүниеге келді. Оның әкесі Пруссия армиясының капелланы болған, және ол протестанттық пиетизм атмосферасында тәрбиеленді. Ол өз қаласының гимназиясына оқуға түсті. Университет білімін жартылай Бреслауда (қазіргі Вроцлав) және жартылай Берлинде алды. Берлинде Филипп Август Бекхтың ықпалымен грек әдебиеті, өнері және тарихын зерттеуге бейімделді. 1817 жылы, өзінің алғашқы еңбегі «Aegineticorum liber» жарықтанғаннан кейін, ол Бреслаудағы Магдаленаумға тағайындалды, ал 1819 жылы Геттинген университетінде көне әдебиеттен қосымша профессор болды, оның пәні ежелгі өнердің археологиясы және тарихы еді. 1822 жылдың жазында Нидерланды, Англия және Францияға саяхат жасап, грек өнерін одан да тереңдете түсті. Грек мифологиясын орта ғасырлардағы діннің бастапқы көрінісі деп қарастырудан бас тартып, Мюллер оны халықтың ерекше сипаты мен нақты тарихи ортаның қақтығысының нәтижесі деп түсіндірді. Бұл көзқарас қазірге дейін сақталған, бірақ оның әр мәдениеттің ядросы бірегей екендігіне сенуі, сол кезде мойындалып келе жатқан Египет өнерінің грек өнеріне тигізген әсерін жоққа шығарды. 1837 жылы Ганновер королі Эрнест Август билікке келгеннен кейін туған саяси қиындықтар Геттингендегі Мюллердің жағдайын қиындатты, сондықтан ол Германиядан кетуге рұқсат сұрады және 1839 жылы елден шықты. Келесі жылдың сәуір айында Италияда қыстағаннан кейін Грекияға жетті. Ол ежелгі Афинаның қираған орындарын зерттеді, Пелопоннес аймағындағы көптеген жерлерді аралады, соңында Дельфиге барды, онда қазба жұмыстарын бастады. Оны үдемелі қызба жүрек шалдықты, нәтижесінде Афинада қайтыс болды. Оның қабірі Афинадағы Колон төбесінде, Чарльз Ленорманның қабіріне жақын жерде орналасқан. 1841 жылы оның құрметіне медаль соғылды.

Шығармалары

Оның мақсаты – грек өмірінің толыққанды бейнесін қалыптастыру еді. Бұл жұмысты Фридрих Визелер (1846–56) жалғастырып аяқтады. Өмірінің соңғы жылдарында ол Англияның пайдалы білімді тарату қоғамы үшін грек әдебиетінің тарихын дайындауға кірісті, ол 1841 жылы автор қайтыс болғаннан кейін «Александер дәуіріне дейінгі грек әдебиетінің тарихы» (4-басылым, Хейц толықтырып, қайта қараған, 1882–84) деген атпен жарық көрді. Ол автордың қолжазбасынан ағылшын тіліне «Ежелгі Грекия әдебиетінің тарихы» деп аударылып, өткен жылы Лондонда басылды. I–XXII тарауларын Джордж Корнуолл Льюис, XXIII–XXXVI тарауларын Дж. В. Дональдсон аударды, ол жұмысты түріктердің Константинопольді жаулаған кезіне дейін жеткізді. Бұл кітап көп жыл бойы осы тақырыптағы ең жақсы кітаптардың бірі болып саналды. Мюллер сонымен қатар Эсхилдің «Эуменидтер» трагедиясын кіріспе мақалаларымен бірге тамаша аудармада жариялады (1833). Бұл тудырған терең дау-жанжалға Готфрид Герман мен оның жақтастары қатысты, олар оны қатты сынға алды. Мюллер Варроның «De Lingua Latina» (Лейпциг, 1833) және Фестустың «De Significatione Verborum» (Лейпциг, 1839) еңбектерінің жаңа басылымдарын шығарды.

Дәйексөздер

Демократия көпшілікті жақсы көреді және кез келген бөліністі жек көреді.

Отбасы

Оның ағалары Юлиус Мюллер (1801–1878), дінтанушы, және Эдуард Мюллер (1804–1875), тіл білімі маманы болған.