Гарильяно өзені – Италияның орталық бөлігіндегі маңызды өзен. Гари мен Лири өзендерінің қосылуынан пайда болған. Лацио мен Кампания аймақтарының шекарасы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гарильяно – Италияның орталық бөлігіндегі өзен. Ол Гари (сонымен қатар Рапидо деп те аталады) және Лири өзендерінің қосылған жерінде пайда болады. Гарильяно атауының шығу тегі "Гари Лирано" (итальян тілінде шамамен "Лириден келген Гари" деген мағынаны білдіреді) деген сөздің өзгеруінен туындаған. Көне заманда Лири және Гарильяно өзендерінің толық ағысы Лирис деп белгілі болған. Гарильяно өзенінің көп бөлігі Италияның Лацио және Кампания облыстары арасындағы шекараны көрсетеді. Орта ғасырларда бұл өзен (сол кезде Верде деп аталған) Папалық мемлекеттерінің оңтүстік шегарасын белгілеген.
The Garigliano is a river in central Italy. It forms at the confluence of the rivers Gari (also known as the Rapido) and Liri. Garigliano is actually a deformation of "Gari Lirano" (which in Italian means something like "Gari from the Liri"). In ancient times the whole course of the Liri and Garigliano was known as the Liris. For the most part of its length, the Garigliano River marks the border between the Italian regions of Lazio and Campania. In medieval times, the river (then known as the Verde) marked the southern border of the Papal States.
Тарихи маңызы
Батыс Рим императоры Мажориан 457 жылы Гарильяно шайқасында вандалдармен шайқасты. 9-шы және 10-шы ғасырдың басында сарациндер тобы өзеннің жағалауында бекініп, Кампания және Орталық Италияға жиі шабуылдар жасады. 915 жылы Рим папасы Иоанн X, Византиялықтар, франктар, ломбардтар және Неаполь коалициясы Гарлильяно шайқасында Гарлильяно арабтарын жеңді. 1503 жылы испандық және француз әскерлері Гарильянода тағы бір шайқас өткізді, онда Пьеро II де Медичи суға батып, Медичи әулетінің билігі Джованни де Медичиге, кейіннен папа Лев X-қа көшті. Француз армиясының басым бөлігі испандықтарға аз шығынмен талқандалды, ал қалғандары кейін Гаетада жасырынды. Екінші дүниежүзілік соғыстың Италия кампаниясы кезінде Лири-Гари-Гарильяно өзендері неміс қорғаныс желілері жүйесінің орталық бөлігінде орналасты (олардың ең танымал желісі – Густав желісі), оның маңында 1943-1944 жылдары Монте-Кассино шайқасы болды. Әңгімеге қарағанда, атақты шайқас кезінде Кассино аймағындағы өзен суы көптеген сарбаздардың қанынан қызыл түске боялған.
Western Roman Emperor Majorian engaged a Vandal raiding party in battle at Garigliano in 457. In the 9th and early 10th centuries, a band of Saracens established themselves on the banks of the river, from where they launched frequent raids on Campania and central Italy. In 915 a coalition of Pope John X, the Byzantines, Franks, Lombards, and Naples defeated the Garigliano Arabs in the Battle of Garigliano. In 1503, Spanish and French forces fought another battle of Garigliano, in which Piero II de' Medici was drowned, thus control of the Medici family passed to Giovanni de' Medici, later Pope Leo X. The bigger French Army was practically destroyed at little cost to the Spanish, with the remnants later surrendering at Gaeta. During the Italian Campaign of World War II, the Liri Gari Garigliano rivers stood at the centre of a system of German defensive lines (the most famous of which is the Gustav Line) around which the battle of Monte Cassino took place in 1943–1944. Rumours tell that the waters of the river ran red in the Cassino area during the famous battle, because of the blood of the many corpses of soldiers.
Ядролық электр станциясы
1959 жылдан 1982 жылға дейін Сесса Аурунка қаласының жанында Гарильяно атымен белгілі БВР атом электр станциясы жұмыс істеді.
From 1959 until 1982 there was a BWR nuclear power plant named Garigliano near the town Sessa Aurunca.