Ирактың Ниневия облысы

Кіріспе

Ниневия немесе Нинева губернаторлығы (محافظة نينوى; , ) – Ирактың солтүстігіндегі губернаторлық. Оның аумағы және 2003 жылғы мәлімет бойынша шамамен 2 453 000 адам тұрады. Оның ең ірі қаласы және провинциялық орталығы – Мосул, ол ежелгі Ниневия қираған жерінен Тигр өзені арқылы орналасқан. 1976 жылға дейін бұл Мосул провинциясы деп аталып, қазіргі Дохук губернаторлығының құрамына кірген. Екінші ірі қала – Тал-Афар, онда негізінен түрікмен халқы қоныстанған. Этникалық, діни және мәдени тұрғыдан алуан түрлі аймақ, 2014 жылы Ислам мемлекеті (ИД) тобының басып алуына ұшырады. 2017 жылы Ирак үкіметтік күштері Мосул қаласын қайта басып алды.

Жақындағы тарихы және басқару

Оның екі қаласы 2003 жылы АҚШ бастаған Иракқа басып кіру кезінде зардап көрмеді. Алайда, 2004 жылы Мосул мен Тал-Афар АҚШ басқаратын әскерлер мен ирактық көтерілісшілер арасындағы қатыгез шайқастардың ортасы болды. 2004 жылы Фаллужа шайқасынан кейін көтерілісшілер Ниневияға қоныс аударды. Басып кіруден кейін провинцияның әскери басшылығын 101-ші әуедегі дивизияның (кейін генерал-майор болған) Дэвид Петреус және одан кейін Ирак үшін көпұлттық бригада ретінде (кейін бригада генералы болған) Картер Хэм басқарды. Сол кезде Коалициялық Уақытша Әкімшіліктің жергілікті кеңсесінің американдық азаматтық басшысы – АҚШ Сыртқы істер қызметінің қызметкері және АҚШ-та бұрынғы күрд босқыны Херро Мустафа болды. Мустафа провинциялық кеңестегі өтініш иелерін және Кашмула отбасының мүшелері арқылы мақұлдады. 2004 жылдың маусым айында Усама Кашмула провинцияның уақытша губернаторы болды және сол жылдың қыркүйек айында Бағдадқа жол тартқанда қаза тапты. Оның орнын 2005 жылдың қаңтарында губернатор болып сайланған Дурайд Кашмула басты. Дурайд Кашмула 2009 жылы қызметтен кетті. 2009 жылдың сәуір айында қатал араб ұлтшылы және Аль-Хадба мүшесі Атил әл-Нужайфи губернатор болды. 2013 жылғы провинциялық сайлауда әл-Нужайфидің араб Муттахидун блогы күрдтік Бауырластық және Бірлестік Альянсы тізіміне көпшілігін жоғалтса да, әл-Нужайфи үлкен сунниттік араб коалициясының арқасында губернатор болып қайта сайланды, ол кейін Нахда блогы ретінде ресми тіркелді. 2014 жылдың маусым айында Ирак және Леванттың Ислам мемлекеті (ИМИМ) бүлікшілері (ИМИМ немесе ИШИД деп те аталады) астана Мосулды басып алды, бұл шамамен 500 000 адамның, соның ішінде губернатор әл-Нужайфидің аймақтан қашуына себеп болды, ол кейіннен Ирак Парламентімен қызметтен алынды. Күрд тізімі Ислам партиясына байланысты араб Хасан әл-Аллафты ұсынса, провинциялық кеңес Нахда блогының дауысымен Нофал Хаммадини (бұрынғы Ниневияға адалдық тізімі) сайлады. Мосулды ИШИД-тің бақылауынан қайтаруға бағытталған шабуыл 2016 жылдың қазан айында басталды, оған АҚШ басқаратын 60 елдің коалициясы қолдаған ирактық және күрд әскерлері қатысты. 2018 жылғы болжам бойынша халық саны:

Its two cities endured the 2003 U. S. led invasion of Iraq and emerged unscathed. In 2004, however, Mosul and Tal Afar were the scenes of fierce battles between US led troops and Iraqi insurgents. The insurgents moved to Nineveh after the Battle of Fallujah in 2004. After the invasion, the military of the province was led by (then Major General) David Petraeus of the 101st Airborne Division and later by (then Brigadier General) Carter Ham as the multi national brigade for Iraq. During the time, the American civil head of the local office of the Coalition Provisional Authority was US Foreign Service Officer and former Kurdish refugee to the States, Herro Mustafa. Mustafa administered her nominees on the provincial council and through members of the Kashmoula family. In June 2004, Osama Kashmoula became the interim governor of the province and in September of the same year he was assassinated en route to Baghdad. He was succeeded as interim Governor by Duraid Kashmoula, who was elected governor in January 2005. Duraid Kashmoula resigned in 2009. In April 2009, Atheel al Nujaifi, a hardline Arab nationalist and member of Al Hadba, became governor. While al Nujaifi's Arab Muttahidoon bloc lost its majority to the Kurdish Brotherhood and Coexistence Alliance List in the 2013 provincial election, al Nujaifi was reelected as governor by a larger Sunni Arab coalition that was later formalized as the Nahda Bloc. In June 2014, insurgents from the Islamic State of Iraq and the Levant (known as ISIS or ISIL) overran the capital Mosul, forcing an estimated 500,000 refugees to flee the area, including governor al Nujaifi, who was subsequently deposed by the Iraqi Parliament. While the Kurdish list proposed Hassan al Allaf, an Arab affiliated with the Islamic Party, the provincial council elected Nofal Hammadi (formerly Loyalty to Nineveh List) with the votes of the Nahdha bloc. An offensive to retake Mosul from ISIL control began in October 2016, with Iraqi and Kurdish soldiers supported by a U. S. led coalition of 60 nations. and populations as estimated in 2018:

№ Араб тіліндегі аудан атауы 2018 жылғы халық саны Аймағы (шаршы км)
1. Мосул الموصل 1 905 174 4 318
2. Тель-Афар تلعفر 511 004 4 286
3. Синжар سنجار 325 816 3 576
4. Аль-Хамдания الحمدانية 210 601 740,6
5. Тель-Кеппе تلكيف 210 263 1 218
6. Махмур مخمور 209 545 2 682
7. Аль-Бағж البعاج 179 520 8 359
8. Әл-Хадр (Хатра) الحضر 59 429 11 130
9. Шехан شيخان 43 984 466
Барлығы 3 729 998 36 700

Демография

Ниневия провинциясы көпұлтты аймақ. Арабтар, ассириялықтар, түрікмендер, күрдтер және езидтер қалалар мен ауылдарда, сондай-ақ өздерінің жекелеген аймақтарында тұрады. Армян, кавлия, мандеан және шабақтар да көптеп кездеседі. Халықтың көпшілігі – сүнни мұсылмандар, арабтар мен түрікмендердің 80 пайызы, сондай-ақ күрдтер де сүнни мұсылмандары. Халықтың шамамен 5-10 пайызы шиит мұсылмандары. Езидтер, шабақтар және мандеандар әдетте өздерінің дәстүрлі діндерін – езидизмді, шабақтықты және мандеизмді ұстанады. Басты тіл – араб тілі. Түрікмен, неоарамей диалектілері, күрд (көбінесе курманджи) және армян тілдері азшылық тілдеріне жатады.

Ұсынылған Ассирия автономиялық аймағы

Көптеген ассириялық көшбасшылар Ниневия провинциясының ішінде (көбінесе Ниневия жазығы аймағында) ассириялық халқы үшін автономиялы ассириялық отанды жақтады.