Кіріспе
1660 жылғы Англия королі Карл II-нің жариялағаны. Бреда декларациясы (1660 жылғы 4 сәуірде) – Англия королі Карл II-нің жариялағаны, онда Англия азаматтық соғысы мен Ұсақ патшалық кезеңінде жасалған қылмыстар үшін Карлді заңды король деп мойындағандардың барлығына жалпы кешірім беруге, сол кезеңде сатып алынған мүлікті қазіргі иелерінің қолында қалдыруға, діни төзімділікке және әскерге қарыздарын төлеуге, сондай-ақ әскердің тәж астында қайтадан қызметке кіруіне уәде берілді. Бұдан бөлек, соңғы екі мәселе бойынша мүліктік дауларды шешу және әскерге төлемдер жасау құқығы парламентке берілді. Алғашқы үш уәде парламент актілерімен түзетуге жататын болды.
The Declaration of Breda (dated 4 April 1660) was a proclamation by Charles II of England in which he promised a general pardon for crimes committed during the English Civil War and the Interregnum for all those who recognised Charles as the lawful king; the retention by the current owners of property purchased during the same period; religious toleration; and the payment of arrears to members of the army, and that the army would be recommissioned into service under the crown. Further, regarding the two latter points, the parliament was given the authority to judge property disputes and responsibility for the payment of the army. The first three pledges were all subject to amendment by acts of Parliament.
Өмірбаян
Декларация сол кезде Англияны билеген генерал Джордж Монк жіберген құпия хабарға жауап ретінде жазылды. 1660 жылдың 1 мамырында декларацияның мазмұны мен қоса берілген хаттар жарияланды. Келесі күні Парламент «үкіметті патша, лордтар және халық» жүргізуі керек деген қаулы қабылдады және Чарльз Англияға тәжін киюге шақырылды. 8 мамырда Чарльз патша деп жарияланды. Монктың кеңесі бойынша, Коммонс заңгер Мэтью Хейлдің (Глостерширден сайланған депутат) Чарльз ұсынған жеңілдіктерді қарастыру және корольмен Ньюпорт шартында оның әкесіне ұсынылғандай шарттарды келісу үшін комиссия құру туралы ұсынысын қабылдамады. Декларация Нидерландыдағы Бреда қаласының атымен аталады. Шындығында, ол испандық Нидерландыда жазылған, онда Чарльз 1656 жылдың наурызынан бері тұрып келген; алайда, жазылған кезде Англия 1655 жылдан бері Испаниямен соғыста болды. Англияның болашақ патшасының жау территориясынан өзінің поддандыларына үндеу жасауының практикалық және қарым-қатынастар тұрғысынан туындайтын қиындықтарын еңсеру үшін Монк Чарльзға Біріккен Нидерландыға көшуді және хаттарын Бредадан жіберілгендей көрсетуді кеңес берді. Чарльз өзінің соңғы резиденциясы болған Брюссельді қалдырып, Антверпен арқылы өтіп, 4 сәуірде Бредаға келді және 14 мамырға дейін онда тұрды. Содан кейін ол Гаагаға сапар шекті, онда Нидерланды штаты оны Англияның билеуші патшасы ретінде қабылдады және зәулім кеш ұйымдастырды. Ол 2 маусымда голланд жағажайына келген кезде аты өзгертілген бұрынғы Насебиден (кейіннен Scheveningen) Англияға аттанды. Алайда, декларация (немесе дәлірек айтқанда, Монкке, Парламент палаталарына және Лондон қаласына жолданған бірнеше хат) Чарльз Голландия Республикасының шекарасын өткеннен кейін жіберілді және 4 сәуір (ескі стиль) / 14 сәуір (жаңа стиль) күнімен таңбаланды.
Мазмұны
Декларацияны Чарльз бен оның үш бас кеңесшісі – Эдвард Хайд, Джеймс Батлер және Николас Монк дайындады. Декларация Чарльз бен оның әкесінің бұрынғы жауына «еркін және толық кешірім» беруді уәделеді, егер ол Чарльз II-ні заңды монарх деп мойындаса, «бірақ парламент кейіннен алып тастауды шешкен адамдардан басқа». Алайда, Чарльздың үміті, немесе кем дегенде оның канцлері Эдвард Хайдтың (кейін Кларендон графы) үміті бойынша, оның әкесінің өліміне тікелей қатысқандардың барлығы жазаланған тиіс еді. Ол көптеген адамдарға кешірім мен жақсылық көрсеткенімен, патша өлтірушілерді үнемі алып тастады. Чарльз таққа қайта келген соң, Хайд оның атынан Парламент арқылы Өтемақы және ұмыту туралы заңды қабылдады. Заң Азамат соғысы кезінде Парламентті қолдаған көптеген адамдарды кешірді, бірақ патша өлтірушілерді, екі белгілі өкінген жоқ республикашылды (Джон Ламберт және Генри Вэйн кіші) және тағы жиырмаға жуық адамды алып тастады. Олардың барлығына мемлекеттік қызметке кіруге немесе Парламентте отыруға тыйым салынды. Декларацияда Чарльз патшалықтың тыныштығына кедері келтірмейтін жерлерде діни төзімділік және «осы төзімділікті беруге» арналған Парламент заңы уәделенді. Бірақ Парламент патшалыққа төнгіш қауіпті ағылшыл емес дін өкілдерінің мемлекеттік лауазымдарды атқаруы деп түсіндірді. 1660 және 1665 жылдар аралығында Кавалер Парламенті Кларендон кодексі деп белгілі болған төрт заңды қабылдады. Бұл заңдар Рим католиктерінің және пуритан сияқты конформистердің құқықтарын қатты шектеді, олар Ұлттық және жергілікті саясаттан тиімді түрде шеттетілді. Декларация генерал Монк әскерлерінің қарызын төлеуге келісім жасады. Жер иелері «көп жылдар бойы және көптеген үлкен өзгерістерде» жасалған даулы гранттар мен мүліктердің әділдігі Парламентте анықталатынына көз жеткізді. Чарльз II «үкіметті қайта қалпына келтіру шарттарында әркімге бір нәрсе ұсынған» сияқты көрінді. Декларацияның көшірмелерін Джон Гренвилл Конвент Парламентінің екі палатасына жеткізді. Басқа көшірмелер жеке хаттармен бірге Лорд-генерал Джордж Монкке, ол Мемлекеттік Кеңестің Лорд-президентіне және оның басшылығындағы Армия офицерлеріне, «теңіздегі флот» генералдарына және Лондонның Лорд-мэріне жіберілді.
Еске алу
Декларация жарияланғаннан кейін Корольдік теңіз күштерінің бірнеше әскери кемелері HMS Breda деп аталатын болды.