Кіріспе

1378-1389 жылдар аралығында Католик шіркеуінің басшысы болған Папа Урбан VI (Urbanus VI; шамамен 1318 – 15 қазан 1389), Бартоломео Пригнано есіммен туған, 1378 жылдың 8 сәуірінен өліміне дейін, 1389 жылдың қазан айына дейін Католик шіркеуінің басшысы болды. Ол Кардиналдар алқасынан тыс сайланған соңғы папа. Оның понтификаты Авиньон папалығы аяқталғаннан кейін көп ұзамай басталды. Бұл кезең Батыс схизмасының бөлігі ретінде бақталас топтар арасындағы қақтығыстармен ерекшеленді, Еуропаның көп бөлігі Авиньондағы Климент VII-ді нағыз папа деп мойындады.

Ерте өмір

Итриде дүниеге келген, сол кезде Неаполь Корольдігінің құрамында болған, Пригнано – жомарт монах және білімді казуист, Авиньонда тәлім алған. 1364 жылдың 21 наурызында Неаполь Корольдігіндегі Ачерренца архиепископы қызметіне бекітілді. 1377 жылы Бари архиепископы болды. Пригнано қарапайымдылығымен, шаруашылдығымен және вице-канцлер болып жұмыс істегендегі кәсіпкерлік қабілетімен танымал болды. Ол сонымен қатар білімге құштар еді, Кристофоро ди Пьяченцаның сөзіне сүйенсек, туыстық байланыстардың басым болған дәуірде оның жақын туыстары болмаған, алайда папалық таққа отырғаннан кейін төрт кардинал-немересін жоғары лауазымдарға тағайындап, олардың біреуін Неапольді басқаруға тағайындауға тырысты. Оның үлкен кемшіліктері оның жақсы қасиеттерін жойды: Людвиг фон Пастор оның мінезін былай сипаттады: "Онда христиандық мейірімділік пен қайырымдылық болмады. Ол табиғатынан қасақана, өте зорлықшыл және ақылсыз еді. Ал реформа мәселесі сияқты күннің өзекті шіркеулік мәселесіне келгенде, салдары апатты болды."

Сайлау

Грегорий XI қайтыс болғаннан кейін (27 наурыз 1378 ж.), римдік халық конклавты қоршап алып, римдік папа сайлануын талап етті. Кардиналдар папалық орынды Авиньонға қайтарудан сақтану үшін асығыс және үлкен қысымға ұшырағандықтан, 8 сәуірде 1378 ж. Пригнано француз кардиналдарының көпшілігімен келісімде бір ауыздан Папа болып сайланды, ол VI Урбан деген атпен танылды. Кардинал болмағандықтан, ол көпке таныс емес еді. Конклавтан кейін кардиналдардың көпшілігі толқудың оған римдік емес (сондай-ақ француз емес), бірақ Неаполь королевасы Иоанна I-нің подданныйы сайланғанын білуіне дейін Римнен қашып кетті. Таққа отырғызу рәсімі жаңа папаның заңдылығына күмән келтірмейтіндей мұқият өткізілді, бірақ француздар бұл шешімге риза болмады және дереу осы папаға қарсы артық сөздер айта бастады. VI Урбан өзіне көмектеспеді; кардиналдар оның икемді болатынын күткен, бірақ көптеген замандастары оны мақтаншыл және ашулы санады. Нигеймдік Дитрих кардиналдардың оның жоғарылауы оның басын бұрып жібергені туралы пікірін айтты, ал Фруассар, Леонардо Аретино, Томмазо де Ачерно және Флоренциялық Святой Антонин осыған ұқсас қорытындылар жасады.

Бақылау дағдарысы

Сайланудан кейін бірден Урбан кардиналдарға (кейбіреулері билікке келген соң Урбанның ақылынан айырылып, басқаруға жарамсыз болғанын ойлады) қатал уағыз айта бастады, Курия ісін сыйлық пен парасыз жүргізуді талап етті, кардиналдарға билеушілер мен басқа да қара халықтан жылдық төлемдерді қабылдауға тыйым салды, олардың сәнді өмірін және қызметшілерін айыптады, сондай-ақ олардың қолындағы игіліктер мен епископтықтардың көбеюіне наразылық білдірді. Ол Франция королі Карл V-ке қарсы тұрып, Авиньонға қайта оралмады. Кардиналдар қатты нарықты. Сайланғаннан кейін бес ай өткен соң француз кардиналдары Анангиде бас қосып, Урбанды шақырып алды, ол өзін ұстап алуы және тіпті өлтіруі мүмкін екенін сезді. Оның қатысусыз, олар 9 тамызда наразылық манифесті жариялады, онда оның сайлануы жарамсыз деп мәлімдеді, себебі оларды итальяндықты сайлауға халық қорқытып, мәжбүрлеген. 20 тамызда жоғалған итальяндық кардиналдарға хаттар жіберіліп, папалық тақ бос деп жарияланды (sede vacante). Содан кейін Фондиде, Франция королінің құпия қолдауымен, француз кардиналдары 20 қыркүйекте Женевалық Робертті папа етіп сайлады. Алборноздан кейін папа әскерлерінің бас қолбасшысы болған Роберт VII Климент есімін алып, 1417 жылға дейін католик дінін бөліп тұрған Батыс схизмасын бастады. Францияның антипапасы Урбанды анафемаға ұшыратты және оны "Антихрист" деп атады, ал Сиеналық Екатерина папа Урбанды қорғап, кардиналдарды "адам кейпіндегі шайтандар" деп айтты. Колуччо Салютати осы қайшылықтың саяси мәнін анықтады: "Кім көріп тұр, - деді канцлер француз кардиналдарына, - сіздер нағыз папаны емес, тек галлик понтифигін іздеп отырсыз". Пікір таластың бастапқы кезеңдері Иоанн Легнаноның сайлауды қорғаған "De fletu ecclesiæ" еңбегінде көрініс берді, ол 1378 және 1380 жылдар аралығында жазылып, бірте-бірте қайта жаңартылды, және Урбан оның көптеп таратылуын қамтамасыз етті, сондай-ақ көптеген қарсы пікірлер де пайда болды. Алайда, оқиғалар риторикадан озып кетті; бір күні 26 жаңа кардинал тағайындалды, ал шіркеудің жерлері мен мүлкін әдейі алып қойып, ашық соғыс үшін қаржы жиналды. 1379 жылдың мамыр айының соңында Климент Авиньонға келді, онда ол Франция королінің ықпалында болды. Анжу герцогы Людовик I, егер ол Римдегі папаны тақтан түсіре алса, папалық Эмилия мен Романьядан бөлінетін Адрияның құбылмалы патшалығын алды.

Сегіз қасиеттілердің соғысы

Сонымен, бейбіт тұрғындарға қарсы бұрын-соңды болмаған қатыгездікпен жүргізілген Сегіз қасиеттінің соғысы Флоренцияның ресурстарын сарқып жатты, бірақ қала Григорий салған тыйымды елемеді, шіркеулерін ашық деп жариялады және соғысты қаржыландыру үшін шіркеу мүліктерін 100,000 флоринге сатты. Болонья 1377 жылдың тамызында Шіркеуге мойынсұнды, ал Флоренция 1378 жылдың 28 шілдесінде Тиволиде шартқа қол қойды, онда Урбан Шіркеу мүліктерін қайтару үшін 200,000 флорин өтемақы талап етті, ал қарықтың қамқорлығын және ескерілмеген тыйымды алып тастады. 1378 жылдың соңында Урбанның бұрынғы демеушісі, Неаполь королевасы Иоанна I оны тастап кетті, өйткені оның бұрынғы архиепискобы оның феодалдық билеушісіне айналды. Урбан енді ірі мәселелерге назар аудармай, бірқатар қателіктер жасады. Ол өзінің қуатты көршісі Иоаннаға қарсы шықты, оны Клименттің жақтасы деп айыптады және оған қарсы крест жорығын жариялауға рұқсат берді. Көп ұзамай оның жауы және туысы, "ақылды және амбициялы" Карл III 1381 жылдың 1 маусымында Неаполь королі болып жарияланды және Урбан оны тәж кигізді. Иоаннаның билігі жойылды, ал Карл оны 1382 жылы өлтірді. "Осы қызметтерге жауап ретінде Карл Капуа, Казерта, Аверса, Ночера және Амальфи қалаларын Папаның немере інісіне, мүлдем адалсыз және жаман адамға беруге уәде беруі керек болды". Урбанның қолдауы Солтүстік Италия мемлекеттеріне, Португалияға, Англияға және Германияның көптеген ханзадалары мен аббаттарының қолдауымен келген император Карл IV-ке дейін азайды. 1386 жылдың 24 ақпанында Неапольдік Карл қайтыс болғаннан кейін, Урбан сол жылдың желтоқсан айында Луккаға көшті. Неаполь патшалығы оның ұлы Ладислав пен Анжулық Людовик II арасында даулы болды. Урбан өзінің немере інісі Франческо Морикотти Пригнани үшін Неапольді басып алу үшін пайда болған анархияны (сондай-ақ, Сицилия королевасы ретінде әлсіз Марияның болуын) пайдаланды. Осы уақыт аралығында ол Витербо мен Перуджаны Папаның бақылауына қайтара алды.

Жарақат алу және өлім

1388 жылдың тамызында Урбан мыңдаған әскермен Перуджадан аттанды. Қаржы жинау мақсатында ол 1390 жылы Әуежай (Юбилей) жариялады. Бұл жариялаудан бұрынғы Әуежайға (Юбилей) дейін 38 жыл ғана өткен еді, ол Клемент VI тұсында тойланды. Жол жүрісі кезінде Урбан Нарниде есегінен құлап, қазан айының басында Римде жазылуға мәжбүр болды, онда ол бандерезилердің коммуналдық үкіметін құлатып, папалық билікті қайта орнатуға қол жеткізді. Ол көп ұзамай қайтыс болды, құлаудан алған жарақаттарынан деген болжам бар, бірақ улану туралы да әңгімелер тарады.