Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Брахманий бүркіті (Haliastur indus), Австралияда қызыл арқалы теңіз бүркіті деп те аталады, – Accipitridae тұқымдасына жататын орташа мөлшердегі жыртқыш құс, оған бүркіттер, қызылқарлылар және тасқарлылар сияқты көптеген күндізгі жыртқыштар да кіреді. Олар Үндістан жарты аралы, Оңтүстік-Шығыс Азия және Австралияда таралған. Олар көбінесе жағалауда және ішкі сулы жерлерде кездеседі, онда олар өлген балықтармен және басқа да жемдермен қоректенеді. Ересек құстардың денесі қызғылт қоңыр, ал басы мен кеудесі ақ болып келеді, бұл оларды басқа жыртқыш құстардан оңай ажыратуға мүмкіндік береді.
The brahminy kite (Haliastur indus), also known as the red backed sea eagle in Australia, is a medium sized bird of prey in the family Accipitridae, which also includes many other diurnal raptors, such as eagles, buzzards, and harriers. They are found in the Indian subcontinent, Southeast Asia, and Australia. They are found mainly on the coast and in inland wetlands, where they feed on dead fish and other prey. Adults have a reddish brown body plumage contrasting with their white head and breast which make them easy to distinguish from other birds of prey.
Тарату және мәртебесі
Бұл қанатты құс Шри-Ланка, Непал, Үндістан, Иран, Пәкістан, Бангладеш және Оңтүстік-Шығыс Азия аймақтарында, сондай-ақ Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатына дейін кеңінен таралған және тұрақты мекендейтін аймақтарда көрінеді. Олар кейбір жерлерде жауын-шашынмен байланысты маусымдық қозғалыстар жасайды. Көбінесе жазықтарда кездеседі, бірақ Гималайда 5000 футтан биіктеп ұшуы мүмкін. IUCN Қауіпті күйдегі түрлердің Қызыл тізімінде "ең аз қызығушылық тудыратын" түр ретінде тіркелген. Дегенмен, Ява сияқты кейбір аймақтарда олардың саны азайып барады.
This kite is a familiar sight in the skies of Sri Lanka, Nepal, India, Iran, Pakistan, Bangladesh, and southeast Asia and as far south as New South Wales, Australia, through which region it is widespread and resident. They perform seasonal movements associated with rainfall in some parts of their range. They are mainly seen in the plains, but can sometimes occur above 5000 feet in the Himalayas. It is evaluated as being of least concern on the IUCN Red List of Threatened Species. However, the species is on the decline in some parts such as Java.
Мінез-құлық
Оңтүстік Азияда көбейту маусымы желтоқсаннан сәуірге дейін созылады. Ұялары кішкентай бұтақтар мен таяқтардан салынған, ішіне ойық жасалған және жапырақтармен төселген, көбінесе мангр ағаштарында орналасқан. 52 x 41 мм өлшемдес екі ақ немесе көкшіл ақ түсті, сопақ пішіндес жұмыртқа қояды. Ұя салу және балаларын тамақтандыруға екі ата-ана да қатысады, бірақ көбінесе аналық ғана жұмыртқаны жатыр. Инкубация кезеңі шамамен 26-27 күнге соқады. Ол негізінен өлі балықтар мен шабақтармен қоректенеді, әсіресе батпақты жерлерде және құрғақтарда, бірақ кейде қоян мен құбыжық сияқты тірі жануарларды да аулайды. Сондай-ақ, басқа құстардан жем ұрлауға тырысатын клептопаразиттік әрекеттері де байқалады. Брахмин құстары Меконг өзенінде балықты су бетіне шығаратын Иравади дельфиндерінің мүмкіндігін пайдаланатындары да тіркелген. Апис флорея арасының ұясындағы балды жеген құстың сирек кездесетін жағдайы да анықталған. Үндістанда құрбандық ретінде қалған күрішті немесе пісірілген тағамдарды да жейді. Жастар жапырақтарды тастап, ауада ұстауға тырысып, ойын-сауықпен айналысады. Суда балық аулағанда, кейде суға түсіп қалуы мүмкін, бірақ олар қиындықсыз жүзіп, қайтадан ұшып кетеді. Үлкен және жалғыз ағаштарда топталып қонады, кейбір жерлерде 600-ға дейін құс жиналады. Акила бүркіттері сияқты ірі жыртқыштарға қарсы топтасып шабуыл жасайды. Кейбір жағдайларда, далалық бүркіттерге (Aquila rapax) қарсы шабуыл жасағанда, жарақаттанып немесе өлтірілген жағдайлар тіркелген. Kurodaia, Colpocephalum және Degeeriella туыстарына жататын бірнеше эктопаразиттік құс бітесі туралы хабарламалар бар.
The breeding season in South Asia is from December to April. The nests are constructed of small branches and sticks with a bowl inside and lined with leaves, and are located in various trees, often mangroves. A clutch of two dull white or bluish white oval eggs measuring 52 x 41 mm is laid. Both parents take part in nest building and feeding, but likely only the female incubates. The incubation period is about 26 to 27 days. It is primarily a scavenger, feeding mainly on dead fish and crabs, especially in wetlands and marshland, but occasionally hunts live prey such as hares and bats. They may also indulge in kleptoparasitism and attempt to steal prey from other birds. Brahminy kites have even been recorded taking advantage of Irrawaddy dolphins herding fish to the surface, in the Mekong River. A rare instance of a bird feeding on honey at the hive of Apis florea has been recorded. It also eats rice or cooked food left as an offering in India. Young birds may indulge in play behaviour, dropping leaves and attempting to catch them in the air. When fishing over water, they may sometimes land in the water, but manage to swim and take off without much trouble. They roost communally on large and isolated trees and as many as 600 have been seen at one location. They may mob larger raptors such as the Aquila eagles. In some incidents where brahminy kites mobbed steppe eagles (Aquila rapax), they were attacked and injured or killed. A number of ectoparasitic bird lice in the genera Kurodaia, Colpocephalum, and Degeeriella have been reported.
Мәдениетте
Индонезияда эланг бондол деп аталатын брахманий қайыңы – Джакартаның ресми талисманы. Индуизмде ол Вишнудың қасиетті құсы Гаруданың заманауи бейнесі саналады. Малайзияда, түбекке тігізген солтүстік-шығыс жағалауындағы Ланкави аралы осы құстың құрметіне аталған (кави – қыш ыдыстарды безендіру үшін қолданылатын охр түсті тас, сондай-ақ құстың басты реңіне сілтеме). Малайзияның Саравак штатындағы Жоғарғы Ражаңның ибан тайпасы үшін брахманий қайыңы – Сингаланг Бурунның жер бетіне түскендегі көрінісі деп есептеледі. Сингаланг Бурун – теңдесі жоқ қасиеттері мен барлық жағынан жоғары қабілеттері бар ең ұлы құдай. Ол сонымен қатар соғыс құдайы ретінде де танымал. Бугенвиль аралының орталық бөлігінен тараған жырда анасы бақшамен айналысып жатқанда, баласын банан ағашының астына қалдырып, бала жылап аспанға көтеріліп, Каанангқа, яғни брахманий қайыңына айналған, ал оның әшекейі құстың қауырсынына айналғандығы айтылады.
Known as elang bondol in Indonesia, the brahminy kite is the official mascot of Jakarta. In Hinduism, it is considered as the contemporary representation of Garuda, the sacred bird of Vishnu. In Malaysia, the island of Langkawi off the northeast coast of the peninsula is named after the bird (kawi denoting an ochre like stone used to decorate pottery, and a reference to the bird's primary plumage colour). For the Ibans of the Upper Rajang, Sarawak, Malaysia, a brahminy kite is believed to be the manifestation of Singalang Burung when he comes down to earth. Singalang Burung is the ultimate deity of incomparable qualities and superior abilities in every dimension. He is also known as the god of war. A fable from central Bougainville Island relates how a mother left her baby under a banana tree while gardening, and the baby floated into the sky crying and transformed into Kaa'nang, the brahminy kite, its necklace becoming the bird's feathers.
Тарихи материал
Пондичерри бүркіті, Томас Уотлингтің түсті суреті, 1792–1797 жылдар аралығында.
Pondicherry eagle, colour drawing by Thomas Watling, between 1792 and 1797.