Самарра – Ирак қаласы, Бағдаттың солтүстігінде орналасқан. 836 ж. Аббасид халифасы ал-Мутасим құрған әкімшілік орталық және әскери база. Ирак соғысы тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Самарра (سَامَرَّاء, ) – Ирактағы қала. Ол Бағдадтың солтүстігінде орналасқан Саладин облысының Тигр өзенінің шығыс жағалауында жатыр. Самарра қаласы 836 жылы Аббасид халифасы әл-Мутасиммен жаңа әкімшілік орталық және әскери база ретінде құрылды. 2003 жылы қаланың халқы шамамен 348 700 адамды құрады. Ирак азаматтық соғысы кезінде Самарра қарсыластың "Сүнни үшбұрышында" болды. Самарраның археологиялық қазбалары тарихи қаланың бастапқы жоспарын, архитектурасын және өнер мұраларын сақтап қалған. 2007 жылы ЮНЕСКО оны Әлемдік мұра нысаны деп таныды.
Samarra (سَامَرَّاء, ) is a city in Iraq. It stands on the east bank of the Tigris in the Saladin Governorate, north of Baghdad. The modern city of Samarra was founded in 836 by the Abbasid caliph al Mu'tasim as a new administrative capital and military base. In 2003 the city had an estimated population of 348,700. During the Iraqi Civil War, Samarra was in the "Sunni Triangle" of resistance. The archeological site of Samarra still retains much of the historic city's original plan, architecture and artistic relics. In 2007, UNESCO designated it a World Heritage Site.
Тарихи дәуірге дейінгі Самара
Тарихи Самараның қалдықтарын 1911 және 1914 жылдар аралығында неміс археологы Эрнст Герцфельд алғаш рет қазып шығарды. Самара Самара мәдениетінің типі болып саналды. 1946 жылдан бері оның күнделіктері, хаттары, жарияланбаған қазба есептері мен фотосуреттері Вашингтондағы Фриер өнер галереясында сақтаулы.
The remains of prehistoric Samarra were first excavated between 1911 and 1914 by the German archaeologist Ernst Herzfeld. Samarra became the type site for the Samarra culture. Since 1946, the notebooks, letters, unpublished excavation reports and photographs have been in the Freer Gallery of Art in Washington, D. C.
Бұл өркениет Убайд дәуірімен бірге, Жақын Шығыстағы алғашқы қала мемлекеттерінің бірі ретінде гүлденді. Ол б.з.д. 5500 жылдан басталып, б.з.д. 3900 жылы құлдырады.
The civilization flourished alongside the Ubaid period, as one of the first town states in the Near East. It lasted from 5,500 BCE and eventually collapsed in 3,900 BCE.
Неоассирия кезеңі
Сур-маррати қаласы (б.з.д. 690 жылы Саннахириб қайта құрған, Уолтерс өнер мұражайындағы стела бойынша) қазіргі Самара қаласының қарама-қарсысындағы Тигр өзеніндегі әл-Хувайш бекінісімен сенімсіз байланыстырылған. Ассирия мемлекеттік архиві онлайн Суримарратты қазіргі Самара орны деп көрсетеді. Самара археологиялық зерттеулеріндегі Самараның ежелгі аттары: грекше Сума (Птолемей V.19, Зосим III, 30), латынша Сумере – 363 жылы Юлиан армиясының шегінуі кезінде айтылған бекініс (Аммиан Марцеллин XXV, 6, 4), және сирияша Сумра (Хоффман, Auszüge, 188; Сириялық Михаил, III, 88) – ауыл ретінде сипатталған. Самара аймағындағы Тигрден су тартатын Нахраван каналының солтүстік тармағы – Катул әл-Кисрауидің ашылуы, халықтың көбею мүмкіндігін ұсынды, бұл Якут әл-Хамауиге (Муʿжам, "Катул" бөлімін қараңыз) Хосрау I-ге (531–578) байланыстырылады. Бұл жобаның аяқталуын тойлау үшін Самараның оңтүстігінде ескерткіш мұнара (қазіргі Бурдж әл-Каим) және ад-Даурға жақын солтүстігінде "жұмақ" немесе қоршалған аң аулау паркі бар сарай (қазіргі Нахр ар-Расаси) салынды. Аббасид халифасы Харун әл-Рашид қазған қосымша канал – Катул Әби әл-Жунд, 796 жылы құрылысы аяқталмай қалған, дұрыс сегізбұрыш пішіндес қала (қазіргі Хусналь-Қадисия) құрылысын дамытуға себеп болды, ол әл-Мубарак деп аталды.
A city of Sur marrati (refounded by Sennacherib in 690 BC according to a stele in the Walters Art Museum) is insecurely identified with a fortified Assyrian site at al Huwaysh on the Tigris opposite modern Samarra. The State Archives of Assyria Online identifies Surimarrat as the modern site of Samarra. Ancient place names for Samarra noted by the Samarra Archaeological Survey are Greek Souma (Ptolemy V.19, Zosimus III, 30), Latin Sumere, a fort mentioned during the retreat of the army of Julian in 363 AD (Ammianus Marcellinus XXV, 6, 4), and Syriac Sumra (Hoffmann, Auszüge, 188; Michael the Syrian, III, 88), described as a village. The possibility of a larger population was offered by the opening of the Qatul al Kisrawi, the northern extension of the Nahrawan Canal which drew water from the Tigris in the region of Samarra, attributed by Yaqut al Hamawi (Muʿjam, see under "Qatul") to Khosrau I (531–578). To celebrate the completion of this project, a commemorative tower (modern Burj al Qa'im) was built at the southern inlet south of Samarra, and a palace with a "paradise" or walled hunting park was constructed at the northern inlet (modern Nahr ar Rasasi) near ad Dawr. A supplementary canal, the Qatul Abi al Jund, excavated by the Abbasid Caliph Harun al Rashid, was commemorated by a planned city laid out in the form of a regular octagon (modern Husn al Qadisiyya), called al Mubarak and abandoned unfinished in 796.
Аббасидтердің астанасы
836 жылы Аббасид халифасы Әл-Мутасим Тигр өзенінің жағасында жаңа астана салды. Ол өзінің сақшылары үшін гарнизондық елді мекендермен қоршалған кең сарай кешендерін тұрғызды, олардың көпшілігі Орталық Азия мен Ираннан (ең танымал түркілер, сондай-ақ Хурасани Иштахания, Фарагина және Ушрусания полктері) немесе Солтүстік Африкадан (Магариба сияқты) келген еді. Оларды кейде Мамлюк құлдары деп атағанмен, олардың мәртебесі жоғары болды; олардың кейбір басшылары соғди тайпаларының ақсүйек атақтарын иеленді. Қала халифа әл-Мутавакил тұсында одан әрі дамыды, ол 847 жылы салынған әл-Мутавакилия және әйгілі спиральді минареті – Мальвиясы бар Самараның Ұлы мешіті сияқты сәнді сарай кешендерін салуға демеушілік етті. Ол ұлы әл-Мутаз үшін үлкен сарай – Булкувараны салды. Несториан патриархы Саргис (860–72) Шығыс шіркеуінің патриархалды орнын Бағдадтан Самараға көшірді, ал оның бір-екі тікелей ізбасары да билік ортасына жақын болу үшін Самарада отырған болуы мүмкін. Самара 892 жылға дейін халифаның резиденциясы болды, содан кейін әл-Мутадид астананы Бағдадқа қайтарды. Х ғасырдан бастап ол маңызды қажырлы орынға айналды. 12-13 ғасырларда өзеннің бағыты қаланың оңтүстігінде шығысқа қарай өзгерді. Осының салдарынан Бағдад пен Мосул арасындағы басты жол батыс жағалауға көшірілді және Самара сауда қаласы ретінде маңыздылығын жоғалтты. Самара – Ирак соғысы кезінде көтерілісшілердің белсенді болған, «күншығыс үшбұрышы» деп аталатын аймақтың маңызды бөлігі. Самара шииттердің қасиетті орындарымен, соның ішінде бірнеше шиит имамдарының қабірлерімен танымал болғанымен, қала дәстүрлі түрде және соңғы уақытқа дейін суннит арабтарының билігінде болды. Ирак соғысы кезінде сунниттер мен шииттер арасында шиеленіс туды. 2006 жылдың 22 ақпанында Ирактағы Әл-Қаида әл-Аскари мешітінің алтын күмбезін жарды, нәтижесінде ел бойынша жүздеген адамның өмірін қиған тәртіпсіздік пен жазалау шабуылдары басталды. Бұл оқиғаға ешкім жауапкершілік тартқан жоқ. 2007 жылдың 13 маусымында суннит бүлікшілері мешітке тағы шабуыл жасап, күмбездің қираған жерлерін қоршап тұрған екі минаретті қиратты. 2007 жылдың 12 шілдесінде сағат мұнарасы жарылды. Зардап шеккендер туралы хабарлама жоқ. Шиит дінбасы Муктада әл-Садр бейбіт митингілерге және үш күндік аза тұтуға шақырды. Ол шабуылдың артында суннит арабтары тұрмайды деп мәлімдеді, бірақ «Нью-Йорк Таймс» газетінің мәліметінше, шабуылшылар Аль-Қаидамен байланысы бар сунниттер болуы мүмкін. 2006 жылғы жарылыстан кейін мешіт кешені жабылды және Ирак полициясы қалаға мерзімі белгісіз коменданттық сағат енгізді. 2009 жылы мешіт қайта ашылды. 2007 жылы Ирактағы азаматтық соғыс аяқталғаннан бері қасиетті қаланың шиит халқының саны экспоненциалды түрде өсті. Алайда, зорлық-зомбылық жалғасуда, 2011 және 2013 жылдары жарылыстар болды. 2014 жылдың маусымында қала Ирак және Леванттың Ислам мемлекеті (ИМИЛ) күштерінің шабуылына ұшырады, бұл Солтүстік Ирактағы шабуылдың бір бөлігі болды. ИМИЛ күштері муниципалитет ғимаратын және университетті басып алды, бірақ кейіннен оларды ирак армиясы мен SWAT күштері ығыстырды. Жақын маңдағы Имам Дур мазары, шиит билеушісі Мұслим ибн Құрайшқа арналған тарихи мазар, 2014 жылы ИМИЛ күштері тарапынан қиратылды.
In 836 CE, the Abbasid Caliph Al Mu'tasim founded a new capital at the banks of the Tigris. Here he built extensive palace complexes surrounded by garrison settlements for his guards, mostly drawn from Central Asia and Iran (most famously the Turks, as well as the Khurasani Ishtakhaniyya, Faraghina and Ushrusaniyya regiments) or North Africa (like the Maghariba). Although quite often called Mamluk slave soldiers, their status was quite elevated; some of their commanders bore Sogdian titles of nobility. The city was further developed under Caliph al Mutawakkil, who sponsored the construction of lavish palace complexes, such as al Mutawakkiliyya, and the Great Mosque of Samarra with its famous spiral minaret or Malwiya, built in 847. For his son al Mu'tazz he built the large palace Bulkuwara. The Nestorian patriarch Sargis (860–72) moved the patriarchal seat of the Church of the East from Baghdad to Samarra, and one or two of his immediate successors may also have sat in Samarra so as to be close to the seat of power. Samarra remained the residence of the caliph until 892, when al Mu'tadid returned the capital to Baghdad. From the tenth century onward it turned into an important pilgrimage site. During the 12th and 13th centuries, the river's course to the south of the city shifted further east. As a result, the main road between Baghdad and Mosul was moved to the west bank and Samarra lost its importance as a trading town. Samarra is a key city in Saladin Governorate, a major part of the so called Sunni Triangle where insurgents were active during the Iraq War. Though Samarra is famous for its Shi'i holy sites, including the tombs of several Shi'i Imams, the town was traditionally and until very recently, dominated by Sunni Arabs. Tensions arose between Sunnis and the Shi'a during the Iraq War. On February 22, 2006, the golden dome of the al Askari Mosque was bombed by Al Qaeda in Iraq, setting off a period of rioting and reprisal attacks across the country which claimed hundreds of lives. No organization claimed responsibility for the bombing. On June 13, 2007, Sunni insurgents attacked the mosque again and destroyed the two minarets that flanked the dome's ruins. On July 12, 2007, the clock tower was blown up. No fatalities were reported. Shiʿi cleric Muqtada al Sadr called for peaceful demonstrations and three days of mourning. He stated that he believed no Sunni Arab could have been behind the attack, though according to the New York Times the attackers were likely Sunnis linked to Al Qaeda. The mosque compound was closed after the 2006 bombing and a indefinite curfew was placed on the city by the Iraqi police at the time. In 2009, the mosque reopened while restoration was ongoing. Ever since the end of Iraqi civil war in 2007, the Shia population of the holy city has increased exponentially. However, violence has continued, with bombings taking place in 2011 and 2013. In June 2014, the city was attacked by the Islamic State of Iraq and the Levant (ISIL) as part of the Northern Iraq offensive. ISIL forces captured the municipality building and university, but were later repulsed by the Iraqi army and SWAT forces. The nearby Imam Dur Mausoleum, a historic mausoleum dedicated to Muslim ibn Quraysh, a Shi'i ruler, was destroyed by ISIL in 2014.
Климат
Самаррада ыстық шөлді климат (Кёппен климаттық жіктелімі BWh). Жаңбырдың көп бөлігі қыс айларында жауады. Самаррадағы орташа жылдық температура шамамен жауын-шашын мөлшері жыл сайын құрайды.
Samarra has a hot desert climate (Köppen climate classification BWh). Most rain falls in the winter. The average annual temperature in Samarra is About of precipitation falls annually.
Діни мәні
Қалада әл-Аскари кесенесі орналасқан, онда имамдар Әли әл-Хади мен Хасан әл-Аскаридің мазарлары бар. Олар тиісінше он және он бірінші шиит имамдары, сондай-ақ, "Жасырын имам" деп белгілі Мұхаммед әл-Махдидің он екі шиит сенімі бойынша жасырынғаны туралы айтылатын жер. Осы себепті, бұл орын имами шииттері үшін маңызды қасиетті сапар орталығы болып табылады. Мұхаммед пайғамбар мен имамдардың әйел туыстары Хакима мен Нарджис та осы жерде жерленген, олар мұсылмандар арасында жоғары құрметке ие. Бұл мешітті құдайға табынудың ең маңызды орындарының біріне айналдырады. "Өлім" әңгімесінде Бағдаттан Самараға қашып, одан құтылуға тырысқан адамның нәтижесіз әрекеті баяндалады. "Самардағы кездесу" әңгімесі кейіннен Джон О'Хараның осы аттас романының бастауы болды. 1968 жылғы "Мақсаттар" фильмінде Борис Карлофф сомдаған қартайған қорқыныш фильмдерінің жұлдызы Байрон Орлок, Маухамның нұсқасын жас әріптестеріне айтады. Оқиға "Шерлоктың" 2017 жылғы "Алты Тэтчер" атты эпизодында да келтіріледі.
The city is also home to al Askari Shrine, containing the mausolea of the Imams Ali al Hadi and Hasan al Askari, the tenth and eleventh Shiʿi Imams, respectively, as well as the place from where Muhammad al Mahdi, known as the "Hidden Imam", reportedly went into The Occultation in the belief of the Twelver or Shias. This has made it an important pilgrimage centre for the Imami Shias. In addition, Hakimah and Narjis, female relatives of the Prophet Muhammad and the Imams, held in high esteem by Muslims, are buried there, making this mosque one of the most significant sites of worship. in which Death narrates a man's futile attempt to escape him by fleeing from Baghdad to Samarra. The story "The Appointment in Samarra" subsequently formed the germ of a novel of the same name by John O'Hara. In the 1968 film Targets, Byron Orlok, an aging horror film star played by Boris Karloff, tells Maugham's version of the story to his younger colleagues. The story is told in "The Six Thatchers", a 2017 episode of Sherlock.
Таңдалған библиография
Де ла Вайссьер, Этьен (2007): Самарқан және Самарра. Аббасид империясындағы Орталық Азия элиталары (Studia Iranica, Cahier 35), Париж. Нортхедж, Аластер (2005): Самарраның тарихи топографиясы, Лондон. Робинсон, Чейс (ред.) (2001): Ортағасырлық ислам қаласын қайта қарастыру: Самараға қатысты салааралық тәсіл (Ислам өнеріндегі Оксфорд зерттеулері 14). Оксфорд.
De la Vaissière, Étienne (2007): Samarcande et Samarra. Élites d’Asie central dans l’empire abbaside (Studia Iranica, Cahier 35), Paris. Northedge, Alastair (2005): The historical topography of Samarra, London. Robinson, Chase (ed.) (2001): A Medieval Islamic City Reconsidered: An Interdisciplinary Approach to Samarra (Oxford Studies in Islamic Art 14). Oxford.