Кіріспе

500 фунттық бағытталмайтын авиациялық бомбасы

Mark 82 – бағытталмайтын, төмен кедергілі, жалпы мақсаттағы бомба, АҚШ Mark 80 сериясының бір бөлігі. Жарылғыш заттық құрамы әдетте тритонал болып келеді, бірақ кейде басқа да қоспалар қолданылады.

Даму және қолдану

Оның номиналды салмағы 500 фунт (227 кг) құрайды. Бұл қазіргі уақытта қолданылып жүрген ең кішкентай бомбалардың бірі және әлемдегі әуеден түсірілетін ең кең таралған қарулардың бірі. Mk82 бомбасының номиналды салмағы 500 фунт (227 кг) болса да, оның нақты салмағы конфигурациясына байланысты 500-ден 1000 фунтқа (227-454 кг) дейін өзгереді. Бұл Tritonal жоғары жарылғыш затының 190 кг салмағын қамтитын, ағымдағы болат корпустан тұрады. Mk82 әр түрлі мақсаттар үшін әр түрлі қанатты жиынтықтар, фитильдер және баяулату құрылғыларымен ұсынылады. Mk82 GBU-12 лазерлік басқарылатын бомбалар мен GBU-38 JDAM бомбаларының жарылыс бөлігі болып табылады. Қазіргі уақытта тек Тексас штатының Гарланд қаласындағы General Dynamics зауыты мен Польшаның Бидгощ қаласындағы Nitro Chem компаниясы ғана АҚШ Қарулы Күштері үшін бомбалар өндіруге қорғаныс министрлігімен сертификатталған. Mk82 қазіргі уақытта Конгресс белгілеген, оқ-дәрілердің жоғары сезімталдығын азайту талаптарына сай келу үшін шағын қайта жобалаудан өтіп жатыр. 1967 жылы USS Forrestal кемесінде болған өрттен кейін құрылған АҚШ Әскери-теңіз күштерінің қару-жарақ жүйелерінің жарылғыш заттар қауіпсіздігін тексеру жөніндегі кеңесінің жүргізген сынақ есебінде Mk82 бомбасының жану уақыты шамамен 2 минут 30 секунд екені анықталды. Персия шығанағы соғысы кезінде Иракқа 4500-нен астам GBU-12/Mk82 лазерлік басқарылатын бомбалар тасталды. Франция 2010 жылы Société des Ateliers Mécaniques de Pont sur Sambre (SAMP) компаниясына 1200 Mk82 бомбасын тапсырыс берді, бұл компания лицензия бойынша Mk82 бомбаларын құрастырады. Сауд Арабиясы 2015 жылы 8000 Mk82 бомбасын, басқару жиынтықтарымен және басқа қару-жарақтармен бірге сұрады. 2018 жылдың тамызында Дахьян әуе шабуылында Mark 82 бомбасы қолданылды. Қару-жарақ сарапшылары оның нөмірлері Lockheed Martin компаниясын өндіруші ретінде көрсеткенін және бұл нақты Mk82 бомбасы Paveway, яғни лазерлік басқарылатын бомба екенін растады. Израиль-ХАМАС соғысына ауыр Mark 84 бомбаларымен қатар Mark 82 бомбалары да жеткізілді.

Төмен деңгейдегі жеткізу

Төмен деңгейдегі бомбалау кезінде, бомба тастаған ұшақ өзінің жарылғыш заттарының жарылысы мен сынықтарынан зақымдануы мүмкін, себебі ұшақ пен бомба шамамен бір уақытта нысанаға жетеді. Бұл мәселені шешу үшін, стандартты Mk82 жалпы мақсаттағы бомбасына арнайы, кедергісі жоғары құйрық қанатты жиынтық орнатылуы мүмкін. Осы конфигурацияда ол Mk82 Snake Eye деп аталады. Құйрық бөлігінде төрт бүктелген қанат бар, олар бомба босатылғанда крест тәрізді пішінге ашылады, бұл бомбаның жылдамдығын кедергіні арттыру арқылы төмендетеді, соның салдарынан бомба нысанаға тиіспей тұрып, ұшақтың қауіпсіз түрде одан өтуіне мүмкіндік береді.

Нұсқалар

BLU 111/B – Mk82 корпусы PBXN 109-мен толтырылған (H6 құрамының орнына); бұл заттың салмағы PBXN 109, H6-ға қарағанда сезімталдығы төмен жарылғыш зат. BLU 111/B сондай-ақ, Бірлескен тұрақтандыру қаруының A 1 нұсқасының жарылыс басы болып табылады. BLU 111A/B – АҚШ Әскери-теңіз күштері қолданады, бұл BLU 111/B, қосымша термоқорғаулық қабаты бар. BLU 129/B – АҚШ Әскери-әуе күштерінің Mark 82 нұсқасы, жарылғанда бөлшектенуді азайту үшін ыдырайтын композиттік оқ-дәрі корпусымен жабдықталған, бұл жақын жердегі құрылыстарға келтірілетін зақымды азайтады және жанама зиянға ұшырау ықтималдығын төмендетеді. Көміртекті композиттік қабық жарылыс радиусын тарылтады, нәтижесінде зиян үш есе азаяды, ал вольфрамды қабыққа ие жарылғыш заттың жарылыс радиусындағы әсері жоғары. 2011 жылы қолдануға берілді, 2015 жылдың басына дейін шамамен 800 данасы өндірілді. Әскери-әуе күштері отандық және халықаралық сұранысқа қанағаттандыру үшін өндірісті қайта бастауды жоспарлап отыр. Mark 62 Quickstrike минасы – Mark 82 бомбасының модификациясы. Mark 82 Mod 7 – Кластерлік бомбаларды алмастырудың жедел шешімі, ол қақпақталған болат корпусты бірыңғай "құймалы сопақ темірден" жасалған оқ-дәрімен алмастырады және жарылу биіктігі мен оқшаулау орындарын қайта конфигурациялайды, аумақтық шабуыл талаптарын орындау үшін үлкен аумақта темір бөлшектерін таратып, жарылмаған оқ-дәрілердің болу ықтималдығын азайтады. 2018 жылға дейін қолдануға беріледі. MK82 T (Tendürek) – Mk82-нің түрік нұсқасы, термобарикалық оқ-дәрімен жабдықталған, сондай-ақ жергілікті өндірілген HGK, LGK және KGK басқару жүйелерімен де жабдықталуы мүмкін.