Кіріспе

Жылғыш бомба

Rockwell International басқарылатын бомбалық құрылғы 15 – жаудың жоғары құнды нысандарын жоюға арналған, қозғалтқышы жоқ жылғыш қару. Ол F 15E Strike Eagle, F 111 "Aardvark" және F 4 Phantom II ұшақтарымен қолдану үшін жасалған. GBU-15 B 52 Stratofortress ұшағымен бірге кемелерге қарсы ұзақ қашықтықта қолданылу мүмкіндігіне ие.

Шолу

Қару жалпы мақсаттағы Mark 84 бомбасына немесе тереңдеуге арналған BLU 109 бомбасына бекітілетін модульдік компоненттерден тұрады. Әр қарудың бес компоненті бар: алдыңғы бағыттау бөлімі, оқ-дәрі адаптері бөлімі, басқару модулі, аэродинамикалық элементтер және қару туралы деректер желісі. Бағыттау бөлімі қарудың алғы жағына бекітіледі және күндізгі уақытта теледидарлық бағыттау жүйесі немесе түнгі, немесе шектеулі, қолайсыз ауа-райы жағдайында бейнелеу инфрақызыл жүйесін қамтиды. Құйрық бөлігіндегі деректер желісі басқару ұшағына бағыттау туралы жаңартуларды жібереді, бұл қару жүйесі операторына бомбаны қашықтан басқару арқылы нысанаға бағыттауға мүмкіндік береді. Сыртқы электрлік арна қарудың жарылғыш бөлігінің бойымен созылып, бағыттау адаптері мен басқару блогын қосады. Арна басқару және бағыттау бөлімдері арасында электр сигналдарын жеткізеді. Құйрық ұясы ұшыру алдында ұшақтың кабинасындағы басқару жүйелері мен қару арасында бағыттау және басқару деректерін алмасады. Артқы басқару бөлімі "Х" тәрізді орналасқан төрт қанаттан тұрады, олардың артқы жиегінде ұшу маневрін жүзеге асыру үшін басқару беттері бар. Басқару модулінде автоматты пилот орналасқан, ол бағыттау бөлімінен басқару деректерін жинап, ақпаратты қанаттың басқару беттерін қозғалтатын сигналдарға түрлендіреді, осылайша қарудың ұшу жолын өзгертеді.

Қолданылуы

GBU 15 тікелей немесе жанама шабуылда қолданылуы мүмкін. Тікелей шабуыл кезінде ұшқыш нысананы ұшыру алдында таңдайды, қаруды басқару жүйесін нысанаға бекітеді және қаруды ұшырады. Қару автоматты түрде нысанаға бағытталады, бұл ұшқышқа аймақтан кетуге мүмкіндік береді. Жанама шабуыл кезінде қару ұшырылғаннан кейін қашықтан басқару арқылы басқарылады. Ұшқыш қаруды босатып, қашықтан басқару арқылы нысананы іздейді. Нысана анықталғаннан кейін қару нысанаға бекітіледі немесе Hughes Aircraft AN/AXQ 14 деректер желісі жүйесі арқылы қолмен басқарылады. Бұл жоғары маневрлі қару төмен және орташа биіктікте оптималды, жоғары дәлдікпен жеткізуге қабілетті. Ол сонымен қатар тұрақтандыру мүмкіндігіне де ие. «Desert Storm» кезінде қолданылған 71 GBU 15 модульдік планерлік бомбаның барлығы F 111F ұшақтарынан тасталды. Атап айтқанда, EGBU 15 бомбалары мұнай сақтау резервуарларындағы мұнай жинағыштарды жою үшін қолданылды, бұл мұнайдың Парсы шығанағына құйылуын тоқтатуға мүмкіндік берді. Осы EGBU 15 бомбалары Саддам Хусейннің әскерлері саботаж жасаған, отпен жанар мұнай құбырларының жинағыштарларын жапты. Әскери-әуе күштерінің сынақ орталығы (Эглин әуе базасы, Флорида штаты) GBU 15-ті 1974 жылы әзірлеуді бастады. Әскери-әуе күштері бастапқыда жүйеге AGM 112A және AGM 112B белгілерін беруді сұрады. Бірақ қару қуатсыз планерлік бомба болғандықтан, бұл сұраныс қабылданбады және оның орнына GBU белгісі тағайындалды. Осыған байланысты M 112 белгісі әлі де тағайындалмаған күйде қалды. Бұл Вьетнам соғысында қолданылған GBU 8 HOBOS деп аталатын алғашқы басқарылатын бомбаның жетілдірілген нұсқасы болды. GBU 8 бомбасы ұшырылғаннан кейін басқарылмады. Оның орнына, ұшақ WSO нысананы анықтауы үшін оған өте жақын ұшуға мәжбүр болды. Нысанаға бекітілгеннен кейін қару босатылып, ұшақ базаға оралады. Қарудың ұшу сынақтары 1975 жылы басталды. Телевизиялық басқарумен жабдықталған GBU 15 1983 жылдың қараша айында толық масштабты операциялық сынақтан өтті және бағаланды. 1985 жылдың ақпан айында бейнелеу инфрақызыл басқару іздеушісіндегі алғашқы операциялық сынақ аяқталды. 1987 жылдың желтоқсанында GBU 15 қару жүйесіне бағдарламаны басқару жауапкершілігі Әскери-әуе күштері жүйелерінің бас қолбасшылығынан Әскери-әуе күштерінің логистикалық бас қолбасшылығына берілді. 1992 жылы бұл бас қолбасшылықтар бірігіп, Әскери-әуе күштерінің материалдық бас қолбасшылығын құрды. Біріктірілген қару жүйесін басқару процесінде AGM 130 және GBU 15 жүйелерінің ортақ ерекшеліктеріне байланысты олардың қарулар отбасы екені анықталды. Эглин әуе базасындағы Дәлдік соққы бағдарламасы кеңсесі GBU 15-тің жалғыз басқарушысы болды, ал Юта штатындағы Хилл әуе күштері базасындағы Әуе логистикалық орталығы оны қолдауды қамтамасыз етті.