Кіріспе

Галактиканың автостоптық нұсқаулығындағы ойдан шығарылған ғарышкерлер нәсілі – вогондар. Олар Дуглас Адамстың BBC радио сериясында жазылған «Галактиканың автостоптық нұсқаулығынан» шыққан, Вогсфера планетасынан келген ойдан шығарылған ғарышкерлер. Вогондар гиперғарыш экспресс-жолын салу үшін галактикааралық тас жол құрылысы жобасын жеңілдету мақсатында Жерді жоюға жауапты. Вогондар дене бітімімен жәндіктерге ұқсаған, бірақ адам сипаттары бар, адамдардан ірілеу және терісі жасыл түсті. Олар "галактикадағы ең жағымсыз нәсілдердің бірі" деп сипатталады – жаман емес, бірақ шаршаңқы, бюрократтық, ресми және бейшара, сондай-ақ "жол апатындай тартымсыз" және "әлемдегі ең нашар поэзияның" авторлары. Олар галактикалық үкіметте бюрократтар болып жұмыс істейді. Параноидты андроид Марвиннің айтуынша, олар галактикадағы ең нашар мергендер де. Олар берілген бұйрықты орындайды және ешқандай ерекшелікке жол бермейді.

Сыртқы келбеті мен мінез-құлқы

Жетекшінің сипаттамасы: Егер сіз Вогоннан көлік сұрағыңыз келсе, тіпті ойламаңыз да. Олар Галактикадағы ең жағымсыз жандардың бірі. Жаман емес, бірақ қытықтап, бюрократиялық, өрескел және беймүміс. Олар тіпті өз аналарын Траалдың ашкөз жәндігінен құтқару үшін де ешқандай қимыл жасамас – егер бұйрық болмаса, үш данаға қол қойылып, жіберіліп, қайтарылып, сұрақталған, жоғалып, табылған, қоғамдық сараптамадан өткен, қайтадан жоғалып, соңында үш ай бойы жұмсақ торфқа көміліп, отын ретінде қайта өңделген. Вогоннан сусын алудың ең жақсы жолы – бармағыңызды оның тамағына тығып қою, ал оны ашуландырудың ең жақсы жолы – оның анасын Траалдың ашкөз жәндігіне жем беру. Еш жағдайда Вогонға сізге өлең оқымауына рұқсат бермеңіз. Вогонның дене бітімі шамалы адам тәрізді, бірақ әлдеқайда ірі, терісі жасыл немесе сұр түсті болады. Олардың мұрындары қас-қабақтарынан жоғары орналасқан, ал қас-қабақтары қызғылт (телевизиялық сериалда) немесе ақ (фильмде) болады. Фильмдегі түсіндірмеде жоғары, жалпақ мұрын мен қатал бюрократияның Vogsphere-дегі құм астындағы құмшарлардың қайта-қайта соққыларынан пайда болғаны айтылады, олар Вогонның кез келген тәуелсіз ойында оларды ұрып-соққан. Радиода айтылғандай, "Олардың жоғары күмбезді мұрындары кішкентай шошқаның маңдайларынан жоғары көтеріледі". Гарт Дженнингс 2005 жылғы фильмдегі Вогондардың визуализациясын карикатурист Джеймс Гиллрейдің (1757–1815) еңбектеріне негіздеді. "Оның туындылары соншалықты қорқынышты болғандықтан, оларға қарап, біз олардың Вогондар екенін түсіндік".

Шығу тегі

Бұл сериалда ерте заманда, алғашқы вогондықтар теңізден шыққанда, эволюция олардан бас тартқаны айтылады. Бірақ, табандылықтарының арқасында вогондықтар тірі қалды (көп жағдайда, орны ауысқан, нашар қалыптасқан және асқазандық бұзылыстары бар бауырды ми ретінде пайдалану арқылы). Радиошоуда айтылғандай: "Табиғат оларға бермеген нәрсені олар өзі жасап алды. Анатомиялық кемшіліктері хирургиялық жолмен түзетілгенше". Содан кейін олар галактиканың саяси орталығы – МеагаБрантис жұлдыздық шоғырына (дегенмен фильмде олар Вогсферада қалатынын көрсетеді) жаппай көшті. Олар билеуші философтарды мөр басу үшін салық кеңсесіне қуды да, бірнеше қысқа вог жылдарының ішінде галактикалық мемлекеттік қызметтің көп бөлігін, ең бастысы – Галактикалық бюрократияны, әсіресе Вогон құрылыс флотын (атына қарамастан, планеталарды қиратып, галактиканы патруілдейді) басып алды. Әңгімелердегі жалғыз аталған вогондықтар – Джельц (төменде қараңыз), Квальц (фильмде көрінеді), Зарнивуп, ол Квинтэссенциалдық фазада вогон екені анықталды, және Джельцтің ұлы Констант Моун.

Мінез-құлық

Вогондар ресми бюрократиялық ережелерді қатаң сақтайтын халық ретінде сипатталады, осы салаға олардың шеберлігі соншалық, бүкіл галактикалық бюрократия олардың басқаруында. Вогсферада вогондар өте әдемі және сәнді газельдерге ұқсайтын жаратылыстарға отыратын, егер вогондар оларға мінуге тырысса, олардың арқасы дереу сынған. Вогондар олардың үстінде отырудан ғана ләззат алатын. Вогондардың тағы бір сүйікті ойын-сауығы – өздерінің туған планетасынан миллиондаған әдемі, қымбат тастармен қапталған шапшаң крабтарды әкелу, көздің қуанышына толы алып ағаштарды кесіп тастау, содан соң мас күйде крабтарды темір балғамен ұрып-соғып, ағаштарды өртеп, краб етін пісіру. Фильмде вогондар ешқандай себепсіз, тек бір нәрсені өлтіруден ләззат алу үшін крабтарды қиратады. Фильмде Форд Префект Артур Дентке "Жолшыраушының" вогон туралы мақаласынан кейін вогондардың ойлау және қиялдау қабілеті жоқ екенін, ал кейбіреулері тіпті дұрыс жазуды да білмейтінін айтады. Вогондардың шайқас айғайы және наразылыққа жауабы: "Қарсылықтың мәні жоқ!" (сқ. "Қарсылық бекер").

Ғарыш кемесі

Вогон құрылыс флотының кемелері "өте үлкен сары нәрселер" деп сипатталды (түсі Артурдың үйін бұзған бульдозерлерге саяхаттайтын), олар "салынғанға қарағанда қатып қалғандай көрінеді" және "кірпіштердің ілінгендей ауада тұрды"; олар радарларға көрінбейді және гиперғарыш арқылы саяхаттай алады. Оларды вогондықтар ғана емес, дентрасси деп аталатын басқа да түрлер қамтамасыз етеді. Телевизиялық нұсқада кемелер соғыс кемелері тәрізді, бірақ бұзу сәулелері атуға арналған тегіс түбі бар. Фильм нұсқасында кемелер сұр және куб тәрізді, бұл вогондықтардың түсінігінде бюрократияға назар аударуды жалғастырады: "Дуглас [Адамстың] вогондық кемелерінің ауада кірпіштер ілінгендей тұруын сипаттауы осы зор бетон блоктарына, терезелері шамалы, тек базасында бірнеше есіктері бар кемелерге әкелді", - дейді Джоэл Коллинз.

Талдау және қабылдау

Вогонс деген атау – жаңа лексема, Дуглас Адамс жаңадан құраған сөз, ол сөзжасам үлгісіне сай келмейді. Стивен Уэбб «Галактикаға автостоппен саяхатшының нұсқаулығында» алғаш рет кездесетін бұл ғарышкерлердің пайда болуын «шетелдіктерге лайықты түрде ерекше» деп бағалаған. Вогондардың мінез-құлқы керісінше, «адамдық, әсіресе ағылшынға тән кемшіліктер мен еліктерге толы» болып шығады, сондықтан Аманда Диллон оларды «Адамстың туындыларындағы ең аз бөтендік сезімді тудыратын шетелдік» деп есептейді. Вогондар – адамның орта буын басқару мәдениеті мен бюрократиясының оңай танылатын сатирасы. Диллон оларды «Адамстың шетелдіктің толыққанды пародиасы деп тапты, бұл оларды қорқытудың орнына күлдіруге жетелейді». Стивен Уэбб шетелдіктердің бейнесін талдағанда, Вогондарды «қызықты ғарышкерлер» деп атады, олардың жағымсыз қасиеттеріне қарамастан, орта буын басқарушылардың мінез-құлқын осыншалықты шебер пародиалады, сондықтан «Мен оларды ұнатуымды тоқтаталмаймын».