Кіріспе
Фрикативтік ырғақты дыбыс түрі
Сибиланттар (sībilāns: 'сызылу' деген мағынада) – тістерге қарай тілмен ауа ағынын бағыттау арқылы жасалатын, амплитудасы мен тоны жоғары фрикативтік ырғақтар. Сибиланттарға мысалдар – ағылшын тіліндегі sip, zip, ship және genre сөздерінің басындағы ырғақтар. Халықаралық фонетикалық әліпбиде осы сөздердегі сибилант дыбыстарын белгілеу үшін тиісінше символдар қолданылады. Сибиланттардың ерекше күшті дыбысы бар, осының арқасында олар назар аудару үшін паралингвистикалық мақсатта қолданылады (мысалы, біреуді "псст!" немесе біреуді "шшш!" деп шақыру). Сибиляциялы және дыбыстарында тілдің артқы бөлігі тар арна құрайды (іңірленеді), ауа ағынын күштірек шоғырландырып, нәтижесінде жоғары тонға ие болады. Ал құбылалы сибиланттарда (кейде "шибиланттар" деп те аталады), мысалы, ағылшын тіліндегі , , , және дыбыстарында тіл жазық болады, ал тоны төменгі болады. Стриденттер – бұл сибиланттардан гөрі көбірек фрикативтерді қамтитын кеңірек санат, мысалы, тілдік фрикативтер. Сибиланттар – стриденттердің жоғары тонды бір тобы. Ағылшын тіліндегі сибиланттар:
ал ағылшын тіліндегі стриденттер:
, өйткені және стриденттер болғанымен, сибилант емес, себебі олардың тоны төмен. "Стриденция" – бұл сибиланттық ырғақтың немесе кедергілі фрикативтердің немесе аффрикаттардың дыбысының қабылданатын қарқындылығын көрсетеді, ол дыбысты жасауда тістердің ауа ағынына кедергі ретіндегі маңызды рөлін білдіреді. Сибилант емес фрикативтер мен аффрикаттар өзінің ерекше дыбыстарын тіл немесе ерін және т.б. арқылы тікелей шығарады, ал ауыздағы дыбыс пайда болатын орын тістерге байланысты емес. Сибиланттардың ерекше қарқындылығы тілдің пішіні мен орналасуындағы шағын өзгерістердің байқалуын қамтамасыз етеді, нәтижесінде әртүрлі тілдерде көптеген сибилант түрлері кездеседі.
Акустика
Сибилянт дыбыстар сибилянт емес дыбыстардан күштірек болады, және олардың акустикалық энергиясының көп бөлігі сибилянт емес үскірлерге қарағанда жоғары жиіліктерде, әдетте 8000 Гц шамасында орналасады.
Тіл пішіні
Негізгі айырмашылық – тілдің пішіні. Көптеген сибиланттардың тілінің орта сызығынан төмен қарай жүретін ойыс бар, ол ауа ағынын шоғырландыруға көмектеседі, бірақ бұл қаншалықты кең таралғандығы белгісіз. Сонымен қатар, тілдің келесі пішіндері сипатталады, ең өткір және ең жоғары жиіліктің дыбысынан ең жұмсақ және ең төменгі жиіліктің дыбысына дейін:
Hollow (e. g. ): This hollow accepts a large volume of air that is forced through a typically narrow aperture that directs a high velocity jet of air against the teeth, which results in a high pitched, piercing "hissing" sound. Because of the prominence of these sounds, they are the most common and most stable of sibilants cross linguistically. They occur in English, where they are denoted with a letter s or z, as in soon or zone. Alveolo palatal (e. g. ): with a convex, V shaped tongue, and highly palatalized (middle of the tongue strongly raised or bowed). Palato alveolar (e. g. ): with a "domed" tongue (convex and moderately palatalized). These sounds occur in English, where they are denoted with letter combinations such as sh, ch, g, j or si, as in shin, chin, gin and vision. Retroflex (e. g. ): with a flat or concave tongue, and no palatalization. There is a variety of these sounds, some of which also go by other names (e. g. "flat postalveolar" or "apico alveolar"). The or "true" retroflex sounds are the very dullest and lowest pitched of all the sibilants. The latter three post alveolar types of sounds are often known as "hushing" sounds because of their quality, as opposed to the "hissing" alveolar sounds. The alveolar sounds in fact occur in several varieties, in addition to the normal sound of English s:
Palatalized: Sibilants can occur with or without raising the tongue body to the palate (palatalization). Palatalized alveolars are transcribed e. g. and occur in Russian; they sound similar to the cluster occurring in the middle of the English phrase miss you. Lisping: Alveolar sibilants made with the tip of the tongue near the upper teeth have a softer sound reminiscent of (but still sharper sounding than) the "lisping" sound of English think. These sounds are relatively uncommon, but occur in some of the indigenous languages of California as well as in the Spanish dialects of western and southern Andalucía (southwest Spain), mostly in the provinces of Cádiz, Málaga, Sevilla and Huelva. In these dialects, the lisping sibilant (sometimes indicated in Spanish dialectology as ) is the most common pronunciation of the letters s and z, as well as c before i or e, replacing the or that occur elsewhere in the country. Speaking non technically, the retroflex consonant sounds somewhat like a mixture between the regular English of "ship" and a strong American "r"; while the alveolo palatal consonant sounds somewhat like a mixture of English of "ship" and the in the middle of "miss you".
Қуыс (мысалы): Бұл қуыс үлкен көлемдегі ауаны қабылдайды, ол әдетте тар жарық арқылы тістерге қарай бағытталады, нәтижесінде жоғары, өткір «сызыл» дыбысы пайда болады. Бұл дыбыстардың маңыздылығынан олар тілдік тұрғыдан ең көп таралған және ең тұрақты сибиланттар болып табылады. Олар ағылшын тілінде кездеседі, онда олар s немесе z әріптерімен белгіленеді, мысалы, soon немесе zone. Алвеоло-палаталық (мысалы): V пішіндес, дөңгелек тілмен және жоғары палаталанған (тілдің ортасы күшті көтерілген немесе иілген). Палато-альвеолярлық (мысалы): «доға тәрізді» тілмен (дөңгелек және орташа палаталанған). Бұл дыбыстар ағылшын тілінде кездеседі, онда олар sh, ch, g, j немесе si сияқты әріптер тіркесімен белгіленеді, мысалы, shin, chin, gin және vision. Ретрофлекс (мысалы): жазық немесе ойыс тілмен, палаталанбаған. Бұл дыбыстардың әртүрлі түрлері бар, олардың кейбіреулері басқаша аталады (мысалы, «жатық postalveolar» немесе «apico alveolar»). «Нағыз» ретрофлекс дыбыстары барлық сибиланттардың ішіндегі ең жұмсақ және ең төменгі жиіліктің дыбысы болып табылады. Соңғы үш альвеоладан кейінгі дыбыстар көбінесе «ұсқынсыз» дыбыстар деп аталады, олардың сапасы бойынша «сызыл» альвеолярлық дыбыстардан өзгеше. Алвеолярлық дыбыстар ағылшын тіліндегі s дыбысынан басқа да түрлі нұсқаларда кездеседі:
Hollow (e. g. ): This hollow accepts a large volume of air that is forced through a typically narrow aperture that directs a high velocity jet of air against the teeth, which results in a high pitched, piercing "hissing" sound. Because of the prominence of these sounds, they are the most common and most stable of sibilants cross linguistically. They occur in English, where they are denoted with a letter s or z, as in soon or zone. Alveolo palatal (e. g. ): with a convex, V shaped tongue, and highly palatalized (middle of the tongue strongly raised or bowed). Palato alveolar (e. g. ): with a "domed" tongue (convex and moderately palatalized). These sounds occur in English, where they are denoted with letter combinations such as sh, ch, g, j or si, as in shin, chin, gin and vision. Retroflex (e. g. ): with a flat or concave tongue, and no palatalization. There is a variety of these sounds, some of which also go by other names (e. g. "flat postalveolar" or "apico alveolar"). The or "true" retroflex sounds are the very dullest and lowest pitched of all the sibilants. The latter three post alveolar types of sounds are often known as "hushing" sounds because of their quality, as opposed to the "hissing" alveolar sounds. The alveolar sounds in fact occur in several varieties, in addition to the normal sound of English s:
Palatalized: Sibilants can occur with or without raising the tongue body to the palate (palatalization). Palatalized alveolars are transcribed e. g. and occur in Russian; they sound similar to the cluster occurring in the middle of the English phrase miss you. Lisping: Alveolar sibilants made with the tip of the tongue near the upper teeth have a softer sound reminiscent of (but still sharper sounding than) the "lisping" sound of English think. These sounds are relatively uncommon, but occur in some of the indigenous languages of California as well as in the Spanish dialects of western and southern Andalucía (southwest Spain), mostly in the provinces of Cádiz, Málaga, Sevilla and Huelva. In these dialects, the lisping sibilant (sometimes indicated in Spanish dialectology as ) is the most common pronunciation of the letters s and z, as well as c before i or e, replacing the or that occur elsewhere in the country. Speaking non technically, the retroflex consonant sounds somewhat like a mixture between the regular English of "ship" and a strong American "r"; while the alveolo palatal consonant sounds somewhat like a mixture of English of "ship" and the in the middle of "miss you".
Палаталанған: Сибиланттар тіл денесін ауыз шатырына көтерумен немесе көтермей кездеседі (палаталану). Палаталанған альвеолярлар орыс тілінде кездеседі; олар ағылшын тіліндегі miss you тіркесінің ортасында кездесетін дыбыс тіркесіне ұқсас. Лиспинг: Алвеолярлы сибиланттар тілдің ұшы жоғарғы тістерге жақын орналасқанда, ағылшын тіліндегі «лиспинг» дыбысына ұқсас (бірақ одан да өткір) жұмсақ дыбыс пайда болады. Бұл дыбыстар салыстырмалы түрде сирек кездеседі, бірақ Калифорнияның кейбір жергілікті тілдерінде, сондай-ақ испан тілінің батыс және оңтүстік Андалусия (Испанияның оңтүстік-батысы) диалектілерінде, көбінесе Кадис, Малага, Севилья және Уэльва провинцияларында кездеседі. Бұл диалекттерде лиспинг сибиланттары (кейде испан диалектологиясында) s және z әріптерінің, сондай-ақ i немесе e әріптері алдындағы c әрпінің ең көп таралған айтылуы болып табылады, елдің басқа жерлеріндегідей немесе дыбыстарын алмастырады. Техникалық тұрғыдан айтқанда, ретрофлекс консонантты «ship» сөзіндегі ағылшын тілінің дыбысы мен күшті американдық «r» араласуы сияқты естіледі; ал альвеоло-палаталық консонантты «ship» сөзіндегі ағылшын тілінің дыбысы мен «miss you» сөзінің ортасындағы дыбысы араласуы сияқты естіледі.
Hollow (e. g. ): This hollow accepts a large volume of air that is forced through a typically narrow aperture that directs a high velocity jet of air against the teeth, which results in a high pitched, piercing "hissing" sound. Because of the prominence of these sounds, they are the most common and most stable of sibilants cross linguistically. They occur in English, where they are denoted with a letter s or z, as in soon or zone. Alveolo palatal (e. g. ): with a convex, V shaped tongue, and highly palatalized (middle of the tongue strongly raised or bowed). Palato alveolar (e. g. ): with a "domed" tongue (convex and moderately palatalized). These sounds occur in English, where they are denoted with letter combinations such as sh, ch, g, j or si, as in shin, chin, gin and vision. Retroflex (e. g. ): with a flat or concave tongue, and no palatalization. There is a variety of these sounds, some of which also go by other names (e. g. "flat postalveolar" or "apico alveolar"). The or "true" retroflex sounds are the very dullest and lowest pitched of all the sibilants. The latter three post alveolar types of sounds are often known as "hushing" sounds because of their quality, as opposed to the "hissing" alveolar sounds. The alveolar sounds in fact occur in several varieties, in addition to the normal sound of English s:
Palatalized: Sibilants can occur with or without raising the tongue body to the palate (palatalization). Palatalized alveolars are transcribed e. g. and occur in Russian; they sound similar to the cluster occurring in the middle of the English phrase miss you. Lisping: Alveolar sibilants made with the tip of the tongue near the upper teeth have a softer sound reminiscent of (but still sharper sounding than) the "lisping" sound of English think. These sounds are relatively uncommon, but occur in some of the indigenous languages of California as well as in the Spanish dialects of western and southern Andalucía (southwest Spain), mostly in the provinces of Cádiz, Málaga, Sevilla and Huelva. In these dialects, the lisping sibilant (sometimes indicated in Spanish dialectology as ) is the most common pronunciation of the letters s and z, as well as c before i or e, replacing the or that occur elsewhere in the country. Speaking non technically, the retroflex consonant sounds somewhat like a mixture between the regular English of "ship" and a strong American "r"; while the alveolo palatal consonant sounds somewhat like a mixture of English of "ship" and the in the middle of "miss you".
Артикуляция орны
Сибиланттар кез келген артикуляцияда жасалуы мүмкін, яғни тіл ауыздың жоғарғы жағына жоғарғы тістерден бастап қатты таңдайға дейін кез келген жерде тие алады, ал аралық артикуляциялар тіс-тілдік және тіл-таңдайлық болып табылады.
Тілге жанасатын нүкте
Тіл ауыздың жоғарғы жағына тілдің ұшымен (мысалы, артикуляция) немесе тілдің ұшының артындағы, «тіл жапырағы» деп аталатын бөлігімен (мысалы, артикуляция) немесе тілдің ұшының астыңғы жағымен (артикуляция) тиюі мүмкін. Апикальдық және субапикальдық артикуляциялар әрқашан тіл жоғары орналасқан күйде болады, тіл ұшы тістердің үстінде, ал ламинальдық артикуляциялар тіл жоғары немесе тіл төмен орналасуы мүмкін, тіл ұшы төменгі тістердің артында болады. Бұл айырмашылық ретрофлексті сибиланттар үшін ерекше маңызды, себебі барлық үш түр де кездесуі мүмкін, және олардың дыбысталу қасиеттері айқын түрде ерекшеленеді. Осы варианттар мен олардың сибиланттармен байланысы туралы толық ақпарат алу үшін постваеолярлық консонанттар туралы мақаланы қараңыз. Тіл төменгі ламинальдық артикуляция үшін, тіл ұшының төменгі тістердің артында қай жерге орналасқанына байланысты қосымша айырмашылық жасауға болады. Төменгі тістерден сәл артта ауыздың астыңғы бетінде ойыс (немесе шұңқыр) бар. Тіл ұшы осы ойысқа тигенде, тілдің астында бос кеңістік пайда болады (тіл асты қуысы), бұл салыстырмалы түрде тұйық дыбысқа әкеледі. Тіл ұшы төменгі тістерге тигенде, тіл асты қуысы болмайды, нәтижесінде дыбыс айқын болады. Әдетте, тіл ұшының орны, дыбыстардың айырмашылықтарын барынша арттыру үшін, жоғарылатылған және тыныштатылған тіл пішінімен сәйкес келеді. Дегенмен, Ubykh сияқты Солтүстік-Батыс Кавказ тілдеріндегі палато-альвеолярлық сибиланттар ерекше жағдайды құрайды. Бұл дыбыстарда тіл ұшы тікелей төменгі тістерге тиеді, бұл дыбыстарға Catford сипаттағандай «шыбырлап тынышталатын» қасиет береді. Ladefoged және Maddieson мұны «жабық ламинальдық постваеолярлық» артикуляция деп атайды және оларды (Catford-тың үлгісімен) , деп белгілейді, бірақ бұл IPA белгісі емес. Толық ақпарат алу үшін постваеолярлық консонанттар туралы мақаланы қараңыз.
Мүмкін комбинациялар
Расталған мүмкіндіктер, мысал тілдермен бірге, төмендегідей. Ескеріңіз, IPA диакритикалық белгілері жеңілдетілген; кейбір артикуляцияларды толық көрсету үшін екі диакритикалық белгі қажет болар еді, бірақ нәтижелерді OpenType IPA қаріптерінің қажеті болмайынша оқуға ыңғайлы ету үшін тек біреуі қолданылды. Сонымен қатар, Ладефогед қолданыстан шыққан IPA символын – төменгі нүктені – апикальды постваеолярды көрсету үшін (әдетте ретрофлексті дауыстар санатына жатады) қайта жандандырды, және осы белгі осы жерде қолданылады. (Белгінің жазылуы кейде кері болуы мүмкін; екеуі де «ретрофлекс» деп аталып, жазылуы мүмкін.) IPA Тілдің пішіні Ауыздың артикуляциялық орны Тілдің артикуляциялық орны Мысал тілдері ойыс Оңтүстік-Шығыс Еуропалық испан тілінің s/z, Кумеяай тілі поляк тілінің s, z; баск тілінің z, tz Солтүстік аралық испан тілінің s; баск тілінің s, ts; мандарин тілінің s, z, c (апикальды, тістік немесе альвеолярлық) апикальды немесе ламиналды ағылшын тілінің s, z (альвеолярлық, ламиналды немесе апикальды); американдық немесе Оңтүстік-Батыс Еуропалық испан тілінің s/z ламиналды Тода, Убых, Абхаз тілдері дөңгелек апикальды немесе ламиналды ағылшын тілінің sh, ch, j және z; француз тілінің ch, j Тода; баск тілінің x, tx жұмсақ мандарин тілінің x, j, q; поляк тілінің ś, ć, ź, dź; Убых, Абхаз тілдері ойыс (қуыс жоқ) Убых, Абхаз тілдері ойыс немесе жалпақ (тіл астындағы қуыс) Поляк тілінің sz, cz, ż, dż; мандарин тілінің sh, zh, ch және т.б. ойыс Убых, Абхаз, Кумеяай, Тода, орыс тілі иіліс (немесе ?) Тода Бұл – арнайы транскрипция. Ескі IPA әріптері де қол жетімді. Бұл дыбыстар әдетте жай ғана транскрипцияланады. Апикальды постваеолярлық және субапикальды палатальды сілтенулер ешбір тілде қарама-қарсылық тудырмайды, бірақ қажет болған жағдайда, апикальды постваеолярларды апикальды диакритикалық белгімен транскрипциялауға болады, немесе Ладефогед апикальды ретрофлекстер үшін ескі ретрофлекс төменгі нүктені қайта жандандырады. Мысалы, хинди және норвег тілдері туралы әдебиетте де кездесетін – дөңгелек артикуляциясы субапикальды орындалуға мүмкіндік бермейді.
is an ad hoc transcription. The old IPA letters are also available. These sounds are usually just transcribed Apical postalveolar and subapical palatal sibilants do not contrast in any language, but if necessary, apical postalveolars can be transcribed with an apical diacritic, as or Ladefoged resurrects the old retroflex sub dot for apical retroflexes, Also seen in the literature on e. g. Hindi and Norwegian is – the domed articulation of precludes a subapical realization.
Үндейтін сыңғырлап өлең айтушылар
Үндеулі сыбыртқалар бірнеше оңтүстік банту тілдерінде фонемалық түрде кездеседі, ең танымал тілі – шона. Дегенмен, олар сөйлеу патологиясында да кездесуі мүмкін және тіс протездері немесе ортодонтиялық емнің салдары болуы мүмкін. Шона тілінің сыбызғылы сыбыртқалары әртүрлі сипатталған – лабиализацияланған, бірақ веляризацияланбаған, ретрофлекс және т.б., бірақ бұл ерекшеліктердің ешқайсысы дыбыстар үшін міндетті емес. Кеңейтілген IPA қолданылғанда, шона тіліндегі sv және zv дыбыстарын транскрипциялауға болады, сондай-ақ таза лабиализацияланған және (Ladefoged and Maddieson 1996) және лабиальды коартикуляцияланған және (немесе және) транскрипциялары да қолданылады. Доке (1967) еңбегіндегі шона тілінің стандартты IPA транскрипциясында, сыбызғылы сыбыртқалар IPA-ға жатпайтын әріптермен белгіленеді және . Шонадан басқа, сыбызғылы сыбыртқалар фонема ретінде каланга, тсонга, чангана, цваа тілдерінде (барлығы Оңтүстік Африка тілдері) және табасаран тілінде де тіркелген. Сыбызғылы сыбыртқалардың артикуляциясы тілдерге қарай өзгеше болуы мүмкін. Шона тілінде еріндер тұтас қысылады, ал сыбыртқадан кейін еріндер қалыпты лабиализациямен ажыралады. (Яғни, s, sw, ȿ, ȿw арасында айырмашылық бар.) Тсонга тілінде сыбызғылау әсері әлсіз, еріндер тарылады, бірақ тіл де ретрофлекстік болады. Цваа тілі де осыған ұқсас болуы мүмкін. Чангана тілінде еріндер дөңгелектенеді (ілге шығады), бірақ /usu/ тізбегіндегі /s/ дыбысында да осыған ұқсас құбылыс байқалады, сондықтан бұл жерде әлі ресми түрде анықталмаған және сипатталмаған белгілі бір фонетикалық ерекшелік бар болып көрінеді.
Besides Shona, whistled sibilants have been reported as phonemes in Kalanga, Tsonga, Changana, Tswa—all of which are Southern African languages—and Tabasaran. The articulation of whistled sibilants may differ between languages. In Shona, the lips are compressed throughout, and the sibilant may be followed by normal labialization upon release. (That is, there is a contrast among s, sw, ȿ, ȿw.) In Tsonga, the whistling effect is weak; the lips are narrowed but also the tongue is retroflex. Tswa may be similar. In Changana, the lips are rounded (protruded), but so in /s/ in the sequence /usu/, so there is evidently some distinct phonetic phenomenon occurring here that has yet to be formally identified and described.
Сибиляторлар арасындағы тілдік айырмашылықтар
Артикуляция немесе екіншілік артикуляция тәсілдеріндегі айырмашылықтарды ескермегенде, кейбір тілдерде төрт түрлі сибилянт болады. Мысалы, Солтүстік Цян және Оңтүстік Цян тілдерінде сибиляциялы аффрикаттардың арасында төрт түрлі ажырату бар, олардың әрқайсысы төрт тіл пішінінің біріне сәйкес келеді. Тода тілінде де төрт түрлі сибилянт ажырату бар: бір альвеолярлық, бір палатоальвеолярлық және екі ретрофлекс (апикальдық постсальвеолярлық және субапикальдық палатал). Қазір жойылған убых тілі ерекше күрделі болды, онда 27 дауыссыз сибилянт бар еді. Тілдің барлық төрт пішіні ұсынылған (палатоальвеоляр ламиналды "жабық" түрінде кездеседі), сонымен қатар палатоальвеолярлар мен альвеолопалатальдар да лабиализацияланған. Бұған қоса, дауыссыз және дауысты фрикативтер, дауыссыз және дауысты аффрикаттар, сондай-ақ аффрикаттар арасында бес түрлі ажырату болды. (Үш лабиализацияланған палатоальвеоляр аффрикаты болмағандықтан, олардың саны 30-ға емес, 27-ге жетті.) Бұған ұқсас тілде Абхаз тілінің Бзып диалектісі де бар. Кейбір тілдерде палаталдану ескерілгенде төрт түрлі сибилянт болады. Мысалы, польша тілінде ламиналды дентиальвеолярлар, ламиналды постсальвеолярлар (немесе "жазық ретрофлекс") және альвеолопалатальдар бар. Бірақ альвеолопалатальдар фонемалық емес. Олар тек ұзақ дауыстың құрамында кездеседі, ал ретрофлекс дауыссыздар ешқашан ұзақ дауыстың құрамында кездеспейді, бұл олардың екеуі де бір фонеманың аллофондары екенін көрсетеді. Көбінесе үш түрлі сибилянт бар тілдер кездеседі, олардың бірі шырылдайтын, екісі тыныш. Польша және орыс тілдеріндегідей, тыныш екі түрі әдетте постсальвеоляр және альвеолопалаталь болады, себебі олар бір-бірінен ең айқын ерекшеленеді. Мандарин қытай тілі осындай тілдің мысалы. Дегенмен, басқа мүмкіндіктер де бар. Серб-хорват тілінде альвеолярлық, жазық постсальвеолярлық және альвеолопалаталь аффрикаттар бар, ал баск тілінде палатоальвеолярлық және ламиналды және апикальды альвеолярлық (апикоальвеолярлық) фрикативтер мен аффрикаттар бар (орта ғасырлық испан және португал тілдерінде фрикативтер арасында осындай ажыратулар болған). Көптеген тілдерде, мысалы, ағылшын тілінде екі түрлі сибилянт бар: бірі шырылдайтын, екіншісі тыныш. Әлемдегі көптеген тілдерде осы үлгі кездеседі. Ең көп тараған үлгі, ағылшын тіліндегідей, альвеолярлық және палатоальвеолярлық сибилянттар. Қазіргі Солтүстік испан тілінде бір ғана апикоальвеолярлық сибилянт фрикативі және бір ғана палатоальвеолярлық сибилянт аффрикаты бар. Алайда, альвеолярлық және апикальды ретрофлекс сибилянттары (мысалы, стандартты вьетнам тілінде) және альвеолярлық және альвеолопалатальды постсальвеолярлар (мысалы, каталан және бразилиялық португал тілдеріндегі альвеолярлық және ламиналды палаталдану, соңғысы, мүмкін, америкалықтардың ықпалынан, ал жапон тіліндегі альвеолярлық және дорсальды) бар тілдер де бар. Сибилянттары бар небары бірнеше тілде ғана шырылдайтын түрі жоқ. Орта вьетнам тілі әдетте екі сибилянт фрикативімен қайта құрастырылады, екеуі де тыныш (бір ретрофлекс, бір альвеолопалаталь). Кейбір тілдерде бір ғана тыныш сибилянт бар, ал шырылдайтын сибилянт жоқ. Бұл "сесео" типті оңтүстік испан диалектілерінде кездеседі, онда бұрынғы шырылдайтын фрикативі ауыстырылған, тек тыныш сибилянт қалған. Сибилянттары жоқ тілдер өте сирек. Көпшілігінде фрикативтер жоқ немесе тек фрикативтер бар. Мысалы, көптеген австралиялық тілдер мен ротокас, сондай-ақ прото-банту үшін қайта құрастырылған тілдер. Дегенмен, фрикативтері бар, бірақ сибилянттары жоқ тілдер де бар, мысалы, Нигериядағы укуэ тілі, онда тек фрикативтер бар. Сонымен қатар, барлық шығыс полинезиялық тілдерде сибилянттар жоқ, бірақ оларда фрикативтер бар және/немесе : маори, гавай, таити, рапа-нуи, Кук аралдарының маори диалектілерінің көпшілігі, маркиз және туамотуан. Тамил тілінде тек қана сибилянт және фрикатив қана бар, олар жиі жергілікті дыбыстармен алмастырылады. Сибилянттар - "о" аллофоны, ал фрикатив - "о" аллофоны ретінде қолданылады.
Languages with no sibilants are fairly rare. Most have no fricatives at all or only the fricative Examples include most Australian languages, and Rotokas, and what is generally reconstructed for Proto Bantu. Languages with fricatives but no sibilants, however, do occur, such as Ukue in Nigeria, which has only the fricatives Also, almost all Eastern Polynesian languages have no sibilants but do have the fricatives and/or : Māori, Hawaiian, Tahitian, Rapa Nui, most Cook Islands Māori dialects, Marquesan, and Tuamotuan. Tamil only has the sibilant and fricative in loanwords, and they are frequently replaced by native sounds. The sibilants exist as allophones of and the fricative as an allophone of .
Даулы анықтамалар
Авторлар, соның ішінде Чомский мен Галле оларды сибилянттар ретінде жіктейді. Дегенмен, оларда басқа сибилянттарға тән жолақты артикуляция және жоғары жиіліктер жоқ, сондықтан көптеген фонетиктер оларды билабиалдық , және (интердентальдық) сибилянт емес алдыңғы фрикативтермен бірге топтастыруды жалғастырады. Сибилянттар мен үшін «strident» термині жиі қолданылады. Кейбір зерттеушілер ағылшын тіліндегі оның салыстырмалы амплитудасын өлшеу нәтижесінде оны strident емес деп санайды, бірақ басқа тілдерде (мысалы, африка тілінде Ewe, онда ол strident емес нұсқасымен ажыратылады) strident деп қарастырады. Сибилянттардың «тосқауылдық фрикативтер» ретіндегі табиғаты күрделі – ауа ағыны тосқауылға қандай бұрышпен тиетініне қатысты мүмкіндіктердің үздіксіз тізбегі бар. Сибилянт ретінде жіктеу үшін қажет деп есептелетін жолақтық ағылшын тіліндегі сибилянт емес дауыссыз альвеолалық фрикативтің тілінің ультрадыбыстық зерттеулерінде байқалды.