Кіріспе

Доктор Кто телесериалының кейіпкері Рани – британдық BBC ғылыми-фантастикалық телесериалының ойдан туған кейіпкері, оны Кейт О’Мара сомдады. Ол – Уақыт Лордынан бас тарған және сериалдың атау кейіпкері, Доктор деп белгілі Уақыт Лордының жауы. Рани – адамдар мен басқа да түрлермен тәжірибелер жүргізетін, моральдық принциптері жоқ биохимик, ол барлық нәрсені өз зерттеулеріне қарағанда екінші деңгейдегі деп санайды. Кейіпкер екі классикалық сериалда пайда болды: «Ранидің белгісі» (1985) және «Уақыт және Рани» (1987), содан кейін 1989 жылы «Доктор Кто» сериалының түпнұсқасы эфирден алынды. Кейін Рани 1993 жылы BBC Children in Need қайырымдылық телешоуы үшін түсірілген «Dimensions in Time» фильмінде басты жаман кейіпкер ретінде пайда болды. Одан бері кейіпкер көптеген «Доктор Кто» аудио драмаларында және романдарда қолданылды.

Сипаттама

Рани – адамдар мен басқа да түрлердегі биологиялық тәжірибелер жүргізетін аморальды ғалым. Ол сериалдың басты кейіпкері Доктордың басты қарсыласы, тағы бір Уақыт Иесі, ол техникалық тұрғыдан бас тартқан. Уақыт Иелері – Галлифрей планетасынан келген ежелгі ғарышкерлер нәсілі, олар өлімге ұшыраған немесе өлтірілген жағдайда жаңа нысанға қайта жаңғыру қабілетіне ие және TARDIS деп аталатын ғарыш кемесі арқылы уақыт саяхаты технологиясын пайдаланады. Ранидің өмірбаянында ол радикалды эксперименттерінің нәтижесінде Галлифрейден қуылған. Ол Доктордың және оның көп жылдық жауы, Шебердің замандасы, олардың үшеуі де жас кезінде Уақыт Иелері академиясына бірге қатысқан. Radio Times Раниді «Доктордың жақсылығындай зұлымдыққа да қабілетті бас тартқан Уақыт Ханымы» және Доктордың «басты жауы» деп сипаттады. Гарри Беккет Doctor Who TV үшін жазғандай, «оның макиавеллизмдік мінезі және ғылыми нәтижелерге жетудегі табандылығы оны қауіпті жауға және сіз жолыңызды қиыстырмауға тырысатын адамға айналдырды». HuffPost UK басылымындағы Кэролайн Фрост Раниді «ақыл-парасаты, күші және табиғаттан тыс қабілеттері жағынан Докторға тең келген сирек кейіпкерлердің бірі» деп атады. Ранидің теледидардағы бейнесін сомдаған Кейт О’Мара кейіпкерді «қуатқа құмар» және «жантүршігісіз» деп сипаттап, «Рани сияқты ғалым жаратылыстың толығымен аморальды және ғылым үшін барлығын құрбан етуге дайын екенін біреу болжайды» деді. SCIFI. radio қызметкері Нұр Хусейн Раниді «көрікті» деп атады, ол былай деп жазды: «Шебердің билікке құмар кейіпкерінен айырмашылығы, Рани ғаламды билеуге емес, оны түсінуге қызығушылық танытқан қатыгез ғалым еді, қандай құны болса да. Оның ғылымға деген аморальды ұмтылысы Доктор үшін қызықты қарсылық болды». Doctor Who TV кейіпкерді «Doctor Who-дағы керемет жаман кейіпкер деп атады, өйткені оның мотивациясы таза ғылыми нәтижелерге бағытталған». Screen Rant журналының Марк Дональдсон: «Раниде Шебердің Докторға деген құштарлығы болған жоқ. Ол ешқашан Доктор мен Шебердің ойындарына қызығушылық танытпаған». Кейіпкер сонымен қатар әсем, ашкөз, айлакер және зұлым, күшті және серпінді, қорқынышты және шексіз ақылды деп сипатталған. Рани рөліне шақырылғанда О’Мара кино мен теледидардағы кең тәжірибесі бар театр актрисасы ретінде танымал болды. Ол бұрын Бейкермен бірге 1975-1976 жылдар аралығында «Ағалар» драмалық сериалында Джейн Максвелл мен Пол Мерроунидің бизнес қарсыластары ретінде ойнаған. 2013 жылы О’Мара Рани әні оған арнайы жазылғанын айтты. Radio Times тілшісі Марк Брэкстон Рани, Доктор және Шебер арасындағы көріністерді мақтады және О’Мараның өнерін «жанды» деп атады. О’Мара «Ранидің белгісі» эпизодын сериалдағы сүйіктісі деп атады. Рани – сериалдағы Доктордың жалғыз қайта оралған «басты жауы». Уақыт Иелерінің жаңғыруы – 1966 жылдан бері сериалда Доктор сияқты көрнекті кейіпкерлерді қайта ойнау үшін қолданылатын тәсіл. 1987 жылғы «Уақыт және Рани» романында «Ранидің белгісі» оқиғасынан кейін Рани мен Шебер Тираннозавр рекстен қашып құтылғаны түсіндіріледі, өйткені ол тез өскендіктен Ранидің TARDIS-інің төбесінде омыртқасын сындырды. «Уақыт және Рани» фильміне О’Мараны жарғақ сияқты кері асып қою қажет болды, бірақ оның көзіндегі қан тамырлары жарылғаннан кейін студиялық медбике оны осылай түсіруге тыйым салды. О’Мараның шашын жоғары көтерілуі үшін камера төңкеріліп, жел машинасы қолданылды. Патрик Малкерн Radio Times басылымында О’Мараның «керемет орындалуы «Уақыт және Рани» фильмінің құтқаруы болды» деп жазды.

Уақыт өлшемдері (1993)

"Доктор Ху" сериалының түпкілікті көрсетілімі 1989 жылы эфирден тоқтатылды. Кейіннен Рани, Джон Натан Тернер мен Дэвид Роден жазған 1993 жылғы "Доктор кім" арнайы қайырымдылық телешоуында – "Уақыт өлшемдері" атты фильмде басты жау ретінде пайда болды және BBC Children in Need акциясын қолдады. Арнайы шоу үшін қайта оралатын жау керек болғандықтан, Натан Тернер Раниді таңдады, себебі ол жанкүйерлердің арасында үлкен сұранысқа ие болған.

Сериалдық өндірілмеген

1984 жылдың соңында Нейтан Тернер Роберт Холмсты «Доктор Ху» сериалының 23-ші маусымы үшін үш бөлімдік оқиға жазуға шақырды, кейіннен «Сары қызба және оны қалай емдеу керек» деп аталды. Сериалда Алтыншы Доктор, Пери және Бригадир Летбридж Стюарт (Николас Кортни) жаңадан енгізілген Рани, Шебер және Автондармен күш сынасады, түсірілімдер Сингапурда өтеді, онда BBC драмасы «Тенко»-ның эпизодтары түсірілген. Алайда, 1985 жылдың 27 ақпанында BBC One арнасы «Доктор Ху» сериалының өндірісі ұзақ үзіліске түсетінін хабарлады, себебі рейтингтің төмендеуі және теледидардағы зорлық-зомбылыққа байланысты көрермендердің алаңдаушылығы артқан. 22-ші маусымда әрқайсысы 45 минуттан тұратын 13 эпизод болған еді, ал арадағы айларда әрқайсысы 25 минуттан тұратын 14 эпизодтан тұратын жаңа 23-ші маусым жоспарланды. Ол оқиғаның жоспарын аяқтады, бірақ «Сары қызба және оны қалай емдеу керек» және басқа жоспарланған сериалдар «Уақыт Лордының соты» деп аталатын маусымдық сюжет желісіне басынып қалды. Сериал 2005 жылы қайта жаңғыртылды. «Доктор Ху» жанкүйерлері О’Мараның керемет ойынының арқасында жанкүйерлердің сүйіктісі саналатын Ранидің оралуын жиі сұрайды. Доктордың әйел қарсыластарының жаңа актерлік құрамы туралы хабарламалар көбінесе жанкүйерлердің Ранидің жаңа бейнесі сомдалып жатыр деген болжамдарына әкеп соғады, мысалы, 2008 жылы Сара Ланкашир, 2014 жылы Кили Хоуз және Мишель Гомес, ал 2021 жылы Барбара Флинн. 2012 жылы сол кездегі атқарушы продюсер және шоураннер Стивен Моффат: «Адамдар үнемі маған: «Раниді қайта әкелгіңіз келе ме?» деп сұрайды. Рани кім екенін ешкім білмейді. Олар Шебердің кім екенін біледі, Далектерді біледі, Дәвростың кім екенін біледі, бірақ Рани кім екенін білмейді, сондықтан оны қайтарудың қажеті жоқ» деді. 2022 жылы Он бесінші Доктор рөліне тағайындалғаннан кейін Нкути Гатва өзінің «Жыныстық білім» сериалындағы әріптесі Гиллиан Андерсонның «Доктор Ху» сериалында өзіне қарсы жаман рөлде ойнауын қалағанын мәлімдеді. Оқиға «Уақыт және Рани» оқиғасынан кейін өтеді, онда Рани Тетраптардың тұтқыны болады. Өлім жазасына кесілген ол, өздерінің ғылыми білімдерін тұтқынға алушыларға азық-түлік қорын толықтыруға көмектесу үшін пайдалануға мәжбүр болып, қашу жоспарлайды: қан. Аудиодраманың атауы бастапқыда «Ранидің қайта тірілуі» деп жарияланды. Редмондтың Рани бейнесі 2015 жылғы «Рани планетасы» аудиодрамасында 90 жыл тұтқындықтан кейін Докторға кек алу үшін қашып оралады. Ол бір кезде билік еткен Миасимия Гория планетасына келеді, онда қазіргі көшбасшы Радж Кахну оны анасы ретінде қарастырады, сонымен қатар оған терең жек көру сезімін білдіреді. Кахну, механикалық тарақанның денесінде өмір сүретін генетикалық инженериямен жасалған гуманоид, кейін Раниге оның бұрынғы бейнесі қалдырған TARDIS аман қалу капсуласында планетаны тастап кетуге рұқсат береді.

Қабылдау

О'Мараның Рани рөліндегі ойыны кеңінен мақталып, оның бейнесі естен кетпейтін және нақты деп бағаланды. SCIFI радиосының Нұр Хусейн осы рөлді "кереметтей шамадан тыс" деп сипаттады, ал Doctor Who TV-ның Гарри Беккет: "Ол зұлым Ұзақ мерзімді ханымның қалай көрінуі керек екенін дәл көрсетті. О'Марада жамандыққа бейімділік сезімі болды, ол әуесқойлық күлімсіреумен қатар келекелеу көрініс болуы мүмкін еді." Metro-ның Дэн Уилсон: "Кейт О'Мара бұл рөлді өте жақсы орындады. Күшті және динамикалық, үстемдікке ұқсас сұлулықпен, ол осы рөлді өзіне лайықты етті. О'Мара нашар сценарийден де жоғары көтеріледі. Егер Рани қайта оралса, рөлді алатын актер Кейт О'Мараның бергенін ең жақсысымен алуға тырысуы керек." Рани жанкүйерлер мен сыншылар арасында сүйікті кейіпкерге айналып, оның сериалына ондаған жылдар бойы қайта оралуын қалайды.