Кіріспе
1086-1087 жылдар аралығында Католик шіркеуінің басшысы – Папа Виктор III (1026 – 16 қыркүйек 1087) Католик шіркеуінің басшысы және Паптық мемлекеттердің билеушісі болды, 1086 жылдың 24 мамырынан қайтыс болғанға дейін. Ол Папа Григорий VII-нің ізбасары болды, алайда оның понтификаты Монте-Кассиноның ұлы аббаты Дезидерий ретінде өткен кезеңінен гөрі әлдеқайда аз танымал. Денсаулығының нашарлығы оның папалық сайлауды қабылдауға өте тартынған себебі болды, ал оның денсаулығы соншалықты нашар болғандықтан, тәж кигізу рәсімі кезінде ауырып қалды. Оның қалған жалғыз әдеби еңбегі – Нурсиялық Бенедикт және басқа да әулиелердің Монте-Кассинода жасаған кереметтері туралы диалогтары.
Pope Victor III ( 1026 – 16 September 1087), was the head of the Catholic Church and ruler of the Papal States from 24 May 1086 to his death. He was the successor of Pope Gregory VII, yet his pontificate is far less notable than his time as Desiderius, the great abbot of Monte Cassino. His failing health was the factor that made him so reluctant to accept his pontifical election and his health was so poor that he fell to illness during his coronation. The only literary work of his that remains is his Dialogues on the miracles performed by Benedict of Nursia and other saints at Monte Cassino.
Отбасы
Доуфер 1026 жылы туған. Ол Беневентодағы Святая София монастырына қабылдануға рұқсат алды.
Аббатшылық
Сафиядағы өмір жас монах үшін жеткілікті қатаң емес еді, ол алдымен Адриатикадағы Сан-Николо Тремита аралындағы монастырға, ал 1053 жылы Абруццидегі Маджелладағы шөлді монастырларға барды. Осы шамада ол Рим папасы IX Леонның назарына түсіп, Рим папасы оны Беневентода нормандықтармен бейбітшілік туралы келіссөздер жүргізу үшін пайдаланған болуы мүмкін. Кейін Дезидерий Флоренциядағы Папа Виктор II сарайына қосылды. Сол жерде ол Монте-Кассинодағы атақты бенедиктиндік монастырьдың екі монахын кездестіріп, олармен бірге 1055 жылы қайтып оралды. Ол қауымға қосылды және көп ұзамай Капуадағы тәуелді үйдің жетекшісі болып тағайындалды. 1057 жылы Монте-Кассиноның абаттығын сақтап қалған папа Стефан IX келіп, Рождествода өліп бара жатқанын ойлап, монахтарға жаңа абат сайлауды бұйырды. Олардың таңдауы Дезидерийге тиді. Папа сауығып, өмір бойы абаттық қызметін сақтағысы келгендіктен, абат Константинополь үшін өзінің легатын тағайындады. Бариде, шығысқа қарай жүзіп бара жатқанда, Дезидерий папаның өлімі туралы хабарды естіді. Апулияның норман графы (кейін герцогы) Роберт Гискардтан қауіпсіз жол алғаннан кейін, ол өзінің монастырына оралды және 1058 жылы Пасха күні кардинал Гумберт оны тиісті түрде орнатты. Папа Николай II 1058 жылы 6 наурызда Санти Серджио е Бакконың кардинал-диаконы ретінде кардиналдыққа көтерді. 1059 жылы Санта-Чечилияның кардинал-пастығы болып сайланды. Дезидерий шіркеу мен монастырь ғимараттарын қайта салды, скрипториум өнімдерін жетілдірді және монастырь тәртібін қалпына келтірді, сондықтан оның заманында монастырда 200 монах болды. 1071 жылы 1 қазанда Монте-Кассиноның жаңа базиликасын Папа Александр II құттықтады. Дезидерийдің беделі аббатханаға сыйлықтар мен бостандықтар әкелді. Бұл ақша шіркеудің әшекейлеріне жұмсалды, соның ішінде Константинополдан келген асыл тастармен және эмальмен безендірілген үлкен алтын құрбандық үстелінің бет жағы мен "қаланың әр жерінде кепілге қойылған Виктор II шіркеуінің барлық әшекейлері". Пётр Диакон Дезидерий Монте-Кассинода көшіріп алған шамамен жетпіс кітаптың тізімін келтіреді, оның ішінде Августин Гиппо, Амвросий, Беда, Василий Кесариялық, Иероним, Григорий Нацианский және Кассиан еңбектері, Иосиф Флавий, Пол Варнфрид, Джордан және Григорий Турскийдің тарихын, Юстинианның институттары мен романдарын, Теренций, Вергилий және Сенека еңбектерін, Цицеронның De natura deorum және Овидийдің Fasti. Дезидерий Кампания, Апулия, Калабрия және Беневентум княздігі үшін папалық викарий болып тағайындалды, ол монастырларды реформалау үшін арнайы өкілеттіктерге ие болды. Оның Киелі орын алдындағы беделі соншалықты зор еді, "Рим папасы оған өздерінің қамқоршыларынан айырылған шіркеулер мен монастырларда қалаған бенедиктиндік бауырластарының арасынан епископтар мен абаттарды тағайындауға рұқсат берді". Кассинес базиликасы құрметіне берілгеннен кейін екі жыл өткен соң Александр II қайтыс болды, оның орнын Григорий VII Папа ретінде Хильдебранд басқарды. Дезидерий оңтүстік Италияның нормандықтарын бірнеше рет Киелі орынның пайдасына көмекке шақыра алды. 1059 жылы ол Роберт Гискард пен Капуандық Ричардты жаңадан жаулап алынған аумақтары үшін Санкт-Петердің вассалдары болуға көндірді: енді Григорий VII сайлаудан кейін дереу Норман Италиясының жағдайы туралы есеп беру үшін оны шақырды және оған 2 тамызда 1073-те Беневентода Роберт Гискардпен сұхбатты келіссөз жүргізуді сендірді. 1074 және 1075 жылдары ол, мүмкін, Григорийдің өкілі ретінде, норман князьдерінің арасында аралас болған, тіпті соңғылары папамен ашық соғыста болған кезде де олар Монте-Кассиномен жақсы қарым-қатынасты сақтады. 1080 жылдың соңында Дезидерий Григорий үшін норман әскерлерін алды. 1082 жылы ол Италия патшасы және болашақ Киелі Рим императоры Генрих IV-ті Албанода жолықтырды, ал империалистік антипапа әскерлері папаны Тиволиден қыспақтады. 1083 жылы бейбітшілікті сүйетін абат папа мен императорды татуластыруға тырысқан Клунидің Гюге қосылды, ал оның әрекеттері Григорийдің айналасындағылар арасында күдік туғызған сияқты. 1084 жылы Рим Генрихтің қолында болғанда және папа Кастель Сант-Анжелода қоршауда болған кезде Дезидерий Гискард әскерінің императорға да, папаға да жақындағанын жариялады. Римде жиналған епископтар мен кардиналдар Дезидерийді және Монте-Кассинода бірге болған кардиналдарды Римге шақырып, сайлау мәселесін талқылауға шақырды. 23 мамырда Сент-Люсияның диакондығында үлкен жиналыс өтті, Дезидерийді тағы да папалық таққа отыруға көндіруге тырысты, бірақ ол өзінің бас тартуында тұрақты болды, күш қолданса монастырына қайта оралатынын мәлімдеді. Келесі күні, Пентикост мерекесінде, дәл сол көрініс таңертең ерте қайталанды. Рим консулы Ценций енді Одоны, Остияның кардинал-епископын (кейіннен Папа Урбан II) сайлауды ұсынды, бірақ бұл кейбір кардиналдар тарапынан епископтық ауысудың шіркеу заңдарына қайшы екендігіне байланысты қабылданбады. Монтекассино абаты Кардинал Дезидерий 24 мамыр күні 1086 жылы S. Lucia in Septisolis диакондығында Григорий VII-нің орнына сайланды және Виктор III есімін алды. Төрт күннен кейін папа мен кардиналдар Мәңгі қаланың императорлық префектінен қашып Римнен қашқандықтан, Террачинада барлық наразылықтарға қарамастан Виктор папалық белгілерін шешіп алып, тағы да Монте-Кассиноға зейнетке шықты, онда ол шамамен бір жыл бойы болды. 1087 жылғы Үлкен Оразаның ортасында папа сайланған адам Капуада өткен кардиналдар мен епископтар кеңесіне "бұл жерлердің Папалық викарийі" (Лиондық Гюгтің хаты) ретінде қатысты, сонымен қатар норман князьдері, Ценций консулы және римдік ақсүйектермен бірге. Осы жерде Виктор, ақыры, бас тартысынан бас тартып, "салыбты қабылдап, пурпура киіп, өткен сайлауды бекітті". Оның қатпарлығы кейбір шіркеу басшыларын қаншалықты ашуландырғанын Лиондық Гюгтің Флавиньдық Гюг сақтаған хаты дәлелдейді. Дезидерий 24 мамыр күні 1086 жылы сайланды, Виктор III тақ есімін алды, бірақ оның киеліленуі 21 наурыз күні 1087 жылға дейін Римде Антипапа Климент III болғандықтан болмады. 1087 жылғы Пасханы монастырында тойлағаннан кейін Виктор Римге бағыт алды. Нормандықтар Антипапа Климент III әскерін Сент-Питерден қуғаннан кейін, ол 21 наурыз күні 1087 жылы киеліленді және таққа отырды. Ол Римде тек сегіз күн болды, содан кейін Монте-Кассиноға қайтып оралды, бірақ Матильда мен Иорданның көмегімен Ватикан төбесін қайта алды. Мамыр айының соңына дейін ол Тоскана графы Матильданың әскерлері Леон қаласын және Трастеверені ұстап тұрғандықтан Римге шақыру бойынша тағы да келді. Маусым айының соңына қарай Климент III тағы да Сент-Питерді иеленді, Виктор тағы да бірден Монте-Кассино аббаттығына қайтып оралды.
Синод және өлім
1087 жылдың тамызында Беневенто қаласында антипапа Климент III-тің айыпталуы жаңарып, діни лауазымдарға дүнүйелік тағайындауды қаралай, Солтүстік Африкадағы сарацендерге қарсы крест жорығы жарияланды және Лиондық Гю мен Марсель аббаты Ричард аңғыртылды. Үш күннен кейін Виктор ауыр сырқатқа шалдығып, Монте-Кассиноға қайтыс болу үшін кетті. Ол шіркеу үйіне кіріп, аббаттықтың мүддесі үшін түрлі жарлықтар шығарды, монахтардың келісімімен кардинал Одеризийді өзінен кейін аббат етіп тағайындады, өйткені оның өзі де Стефан IX-шы тарапынан тағайындалған еді, сондай-ақ жиналған кардиналдар мен епископтарға Остиялық Одоны келесі папа ретінде ұсынды. Ол 1087 жылдың 16 қыркүйегінде қайтыс болды және аббаттықтың шіркеу үйінде өзі үшін дайындаған қабірге жерленді. Одо II Урбан папа болып сайланды.
Жазбалар
Папа Виктордың қазіргі кездегі жалғыз әдеби еңбегі – «Диалогтар», онда Бенедикт және басқа да әулиелердің Монте-Кассинода жасаған кереметтері туралы айтылады. «De Viris Illustribus Casinensibus» еңбегінде Пётр Диакон оған «Cantus ad B. Maurum» әнін жазды деп есептейді, сондай-ақ Франция королі Филипп I және Клуни аббаты Хьюға жазған хаттарының да авторы деп санайды, бірақ бұл хаттар қазір сақталмаған. Виктор Византия империясындағы Қасиетті жерге саяхат жасаушыларға жасалған зорлық-зомбылық туралы императрица Анна Далассенаға жазған хаттың ықтимал авторы. Ол Монте-Кассино аббаты болған кезінде (шамамен 1050 жылдан бастап Пизан және Генуяның бақылауына өткен) Сардиния епископтарына монахтарды жібергені туралы хат та бар.
Өлімнен кейінгі мұра
Бақытты Виктор III-ге табыну Рим папасы Анастасий IV-тің қызмет мерзімінен ертерек, оның қайтысынан кейін шамамен алты онжылдықтан соң басталған секілді (Acta Sanctorum, Loc. cit.). 1515 жылы Виктор III-нің денесі Монте-Кассинодағы бас аббат шіркеуіне көшірілді, көптеген қажылар оның қабірін зиярат етті. 1727 жылы Монте-Кассино аббаты Папа Бенедикт XIII-тен оның мерекесін сақтауға рұқсат алды (Tosti, I, 393). Рим папасы Лев XIII 1887 жылы Виктор III-ні мақұлданды, одан кейін оның денесі тағы да Әйгілі Виктор капелласына көшірілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оның денесі Римге қауіпсіздік үшін әкелінді. Монте-Кассинодағы бас аббат 1944 жылдың ақпан айында АҚШ бомбалауынан қирады. Виктордың денесі 1963 жылы қайта жаңартылған аббатқа қайта көшірілді.