Кіріспе

Хонсю аралының бөлігі, Жапония. Солтүстік-шығыс аймағы, Оу аймағы (奥羽地方) немесе Солтүстік-шығыс Жапония (東北日本) – Жапонияның ең үлкен аралы Хонсюдың солтүстік-шығыс бөлігінен тұрады. Бұл дәстүрлі аймақ алты префектурадан (кен) құралады: Акита, Аомори, Фукусима, Ивате, Мияги және Ямагата. Тохоку қатал климатымен шалғай, көркіне танымал аймақ ретінде сақталған. 20-ғасырда туризм Тохоку аймағының маңызды саласына айналды.

Ежелгі және классикалық кезең

Мифологиялық дәуірде бұл аймақ Азума (吾妻, あづма) деп аталды және жергілікті эмишилер мен айнулар мекендеген Хонсю аймағымен сәйкес келді. Тарихи тұрғыдан бұл аймақ Дева және Мичиноку аймақтары болды, алғаш рет бұл термин Хитачи но куни Фудокиде (常陸国風土記) (654 ж.) тіркелген. Қазіргі уақытта "Мичиноку" терминінің қолданылуында кейбір айырмашылықтар бар. Тохоку аймағындағы алғашқы тарихи қоныстану VII-IX ғасырлар аралығында болды, бұл кезде жапондық өркениет және мәдениет орталық және оңтүстік-батыс Жапонияда берік орнағаннан кейін жүзеге асты. Хонсюдағы түпкілікті эмишилердің соңғы бекінісі және көптеген шайқастардың ошағы болған бұл аймақ, тарих бойында Киотодан белгілі бір дәрежеде тәуелсіздік сақтап келді. Солтүстік Фудзивара (奥州藤原氏 Ōshū Fujiwara shi) – 12-ші ғасырда Тохоку аймағын өздерінің иеліктері ретінде басқарған жапондық ақсүйек отбасы. Олар 1189 жылы Минамото но Ёритомодан жеңілгенге дейін, жауынгерлік жасақтарының күшімен Киотодағы императорлық сарайға тәуелсіздіктерін сақтап келді.

Тохокудағы христиандық

Дате Масамуне (1567-1636), Дате кланының феодалдық иесі, Тохоку аймағында сауданы кеңейтті. Бастапқыда жау кландардың шабуылдарына ұшырағанымен, бірнеше жеңілістен кейін оларды жеңіп, ақырында Токугава шогунатының ең ірі феодальдық иеліктерінің бірін басқарды. Ол көптеген сарайлар салды және аймақты әдемілеу үшін көптеген жобаларға қатысты. Ол шетелдіктерді өз жеріне келуге шақырғаны да мәлім. Римдегі Папамен қарым-қатынас орнату үшін елшілік жіберіп, қаржылады, бірақ бұл оның Ода Нобунага сияқты басқа феодалдарға тән шетелдік технологияға деген құштарлығынан туындаған болуы мүмкін. Ол Жапониядағы христиан миссионерлері мен саудагерлеріне көңіл көрсетті. Оларға өз провинциясына келіп уағыздауға рұқсат бергенімен қатар, тұтқын миссионер Падре Сотелоны Токугава Иэясудан босатып алды. Дате Масамуне Сотело мен басқа миссионерлерге діндерін танытуға және Тохоку аймағында жаңа ізбасарлар табуға мүмкіндік берді. Бірақ, Токугава Иэясу (1543-1616) христиан дінін тыйым салғаннан кейін, Масамуне өз ұстанымын өзгертті және оған ұнамаса да, Иэясудың өз иелігіндегі христиандарды қуғындауға рұқсат берді. 270 жыл бойы Тохоку туризм, сауда және гүлдену ортасы болып қалып келді. Мысалы, Мацусима – ұсақ аралдар тізбегі, оның сұлулығы мен тыныштығы үшін саяхатшы хайку ақыны Мацуо Башо тарапынан мақтауға ие болды.

Ерте заманауи кезең

Хаику ақыны Мацуо Башо (1644–1694) Тохоку аймағымен саяхат еткен кезде «Оку но Хосомичи» («Тың Солтүстікке тар жол») атты туындысын жазды.

Қазіргі кезең

1960 жылдары темір өндірісі, болат қорыту, цемент, химия, қағаз және мұнай өңдеу салалары дамуын бастады. Бұл аймақ дәстүрлі түрде Жапонияның кем дамыған аймағы ретінде белгілі. 2011 жылдың 11 наурызында болған 9.0 магнитудалы жер сілкінісі мен цунами осы аймақтың шығыс жағалауына зор зиян келтірді, бұл ең қымбат табиғи апат болып, 500 000 адамды үйсіз қалдырды және Фукусима-1 ядролық апатынан радиоактивті заттар шығуына себеп болды.

География

Тохоку, Жапонияның көп бөлігі сияқты, төбелі немесе таулы, Оу таулары солтүстіктен оңтүстікке қарай созылады. Аймақтың көптеген жазықтарының ішкі орналасуы халықтың көп бөлігінің сол жерде шоғырлануына себеп болды. Портты дамытуға қолайсыз жағалаулармен қатар, осы қоныстану үлгісі жер және теміржол көлігіне қалыптыдан гөрі әлдеқайда көп тәуелділікті тудырды. Орталық тау тізбегінің төмендіктері оның екі жағындағы жазықтар арасында байланысты орташа деңгейде жеңілдетеді. Тохоку дәстүрлі түрде Жапонияның астық қоймасы саналды, себебі ол Сэндай және Токио-Йокохама нарығын күріш және басқа да ауыл шаруашылығы өнімдерімен қамтамасыз етті. Тохоку елдің күріш өнімінің 20 пайызын өндірді.

Бөлімшелер

Аймақтың ең көп қолданылатын бөлінісі – оны Аомори, Акита және Ивате префектураларынан құралған "Солтүстік Тохоку" (北東北) және Ямагата, Мияги және Фукусима префектураларынан құралған "Оңтүстік Тохоку" (南東北) деп бөлу болып табылады.

Климат

Климат Сибір антициклонының күшті әсерінен Хонсюдың басқа аймақтарына қарағанда суықтап, күріш далаларында жылына бір рет егін өсіруге мүмкіндік береді. Дегенмен, Тохоку аймағының Тынық мұхиты жағалауы, көбінесе, аймақтың кең таралған қарлы бейнесінен гөрі азырақ қар жауады және Жапониядағы маусымдық температураның ең аз өзгеретін аймақтарының бірі болып табылады. Мысалы, Иваки қаласында қаңтар айындағы күндізгі орташа температурадан тамыз айындағы күндізгі орташа температураға дейін ауытқу байқалады.

Демография

Тохоку аймағында 2000 жылға дейін басталған халық санының азаюы үдеді, қазір бұрынғыдай дамыған Мияги да осы процеске тартылды. Осыған қарамастан, Сендай қаласы өсті, бұл 2011 жылғы апаттан зардап шеккен адамдардың қоныс аударуының нәтижесінде болды. Хонсю аралының үш ең солтүстік префектурасы – Аомори, Ивате және Акитада халық санының азаюы 1950 жылдардың соңындағы алғашқы азаюдан кейін 1980 жылдардың басында басталды. Фукусима префектурасы 1980 жылға дейін халық саны бойынша ең ірі болса, бүгінде Мияги ең көп халқы бар және ең қалалық аймақ болып табылады.