Кіріспе

Охотск теңізіндегі арал – Ресейдің географиялық аралы. Аралдың атауы маньчжур тіліндегі Сахалиян (ᠰᠠᡥᠠᠯᡳᠶᠠᠨ) сөзінен шыққан. Сахалиннің айну халқы Юань, Мин және Цин династияларына салық төлеп, олардан ресми лауазымдар алған. Кейде бұл қарым-қатынас күштеп жасалған, бірақ Қытайдағы династиялардың бақылауы көбінесе әлсіз болды. Сахалинге 19 және 20 ғасырларда Ресей де, Жапония да иелік етуді таластады. Бұл даулар кейде әскери қақтығыстарға және аралды екі ел арасында бөлуге әкеп соқты. 1875 жылы Жапония Солтүстік Курил аралдарының иелігін алмасқа Ресейге Сахалинге қойған талаптарынан бас тарды. 1905 жылы, орыс-жапон соғысынан кейін, арал екіге бөлінді, Оңтүстік Сахалин Жапонияға қарады. 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы күндерінде Жапонияның бөлігін басып алғаннан бері Ресей аралдың барлық бөлігін, сондай-ақ Курил аралдарын бақылап отыр. Жапония енді Сахалинге талап қоймайды, бірақ Оңтүстік Курил аралдарын талап етуді жалғастыруда. 1949 жылы жапон азаматтары аралдан қоныс аударған кезде Сахалиндегі көптеген айну халқы Ла-Перуз бұғазы арқылы оңтүстікке, Хоккайдоға көшіп кетті.

Этимология

Сахалиннің бірнеше атауы бар, соның ішінде Карафуто (樺太, Karafuto), Куе (c=), Сахалиян (Манжу: ᠰᠠᡥᠠᠯᡳᠶᠠᠨ), Бугата на̄ (Орок: Бугата на̄), Йх миф (Невх: Ых миф). Маньчжурлар оны "Сахалиян ула анга хада" (Қара өзеннің сағасындағы арал) ᠰᠠᡥᠠᠯᡳᠶᠠᠨᡠᠯᠠ ᠠᠩᡤᠠᡥᠠᡩᠠ деп атады. "Сахалин" түрінде қабылданған Сахалиян сөзі маньчжур тілінде "қара" дегенді білдіреді, ал "ула" – "өзен". Сахалиян ула (ᠰᠠᡥᠠᠯᡳᠶᠠᠨᡠᠯᠠ, "Қара өзен") – Амур өзенінің маньчжур тіліндегі нақты атауы. Арал "Куе Фияка" деп те аталған. Цинь әулеті қолданған "Куе" сөзі, көптеген жағдайларда, Сахалин айнұларына Нивх және Нанай көршілері берген "куйи" деген атқа байланысты болуы мүмкін. Айнұлар материкке көшіп келгенде, қытайлықтар бұл аймақта, Гилеми немесе Джилими (Нивх және басқа Амур халықтары) басымдық танытқан жерде, "Куи (немесе Кувей, Куву, Куйе, Куги, яғни Айнұ) күшті екенін" сипаттаған. Осыған ұқсас атаулар аймақта кеңінен қолданылған, мысалы, Курил айнұлары өздерін куши деп атаған.

Ерте тарих

Сахалинде адамдар неолит дәуірінде өмір сүрген. Сибирьдегідей кремний құралдар Дуй мен Кусунайда көптеп табылған, сондай-ақ еуропалық үлгілерге ұқсас жылтыратылған тас балталар, Олонецтің өрнектерімен безендірілген қарапайым қыш ыдыстар және балық аулау торларымен қолданылатын тас салмақтар да кездескен. Қола таныс болған кейінгі тұрғындар Анива шығанағындағы топырақ қабырғалар мен тамақ қалдықтарында іздер қалдырды. Сахалиннің жергілікті тұрғындарына оңтүстікте айну, орталық аймақта орок, ал солтүстікте нивхтер кіреді.

Юань және Мин қосалқы өзендері

Моңғолдар Цзинь әулетін басып алғаннан кейін (1234), Нивх және Удеге халықтарының шабуылдарына ұшырады. Оған жауап ретінде 1263 жылы моңғолдар Амур және Амгун өзендерінің тоғысындағы Нурган (қазіргі Ресейдегі Тир) қаласында әкімшілік бекет құрып, екі халықты бағындырды. Нивхтар үшін моңғолдарға бағыну, олардың жерлерін басып алған айнуларға қарсы әскери одақ құруға әкелді. Юань тарихында айтылғандай, Сахалиннен шыққан Гувей (айнуларды Нивхтер қалай атаған) тайпасы жыл сайын Жилими (Нивх халқы) тайпасымен соғысқа түсті. 1264 жылдың 30 қарашасында моңғолдар айнуларға шабуыл жасады. Айнулар моңғолдардың шапқыншылығына қарсы тұрды, бірақ 1308 жылға қарай бағындырылды. Олар Вулиехе, Нангар және Болуохе бекеттерінде моңғол Юань әулетіне салық төледі. Қытайдың Мин әулеті (1368–1644) Сахалинді "бағындырылған халықтар жүйесіне" (ximin tizhi) қосты. 1409 жылдан 1411 жылға дейін Мин әулеті Сібір құрлығындағы Тир қираған жеріне жақын Нурган аймақтық әскери комиссиясы деп аталатын бекініс салған, ол 1430-шы жылдардың ортасына дейін жұмыс істеді. Дәлелдерге сәйкес, Мин әулетінің евнухы, адмирал Ишиха 1413 жылы төменгі Амурға жасаған экспедициясының бірінде Сахалинге жетіп, жергілікті басшыға Мин әулетінің құрметті атағын берген. Мин әулеті Сахалиннен басшыларды әкімшілік лауазымдарға, мысалы, командир, командирдің көмекшісі және "бағындыруға жауапты лауазымды тұлға" ретінде тағайындаған. 1431 жылы осындай командирдің көмекшісі Алиге Вулиехе бекетіне құрмет ретінде құндыз терілерін әкелді. 1437 жылы тағы төрт көмекші командир (Жалуха, Санчиха, Туолинга және Алинге) де сыйлықтар ұсынды. Мин әулетінің жазбаларына сәйкес, осы лауазымдар, басшы лауазымы сияқты, мұрагерлікпен, әкеден балаға беріліп келген. Осындай салық төлеу сапарларында басшылар өз ұлдарын алып келіп, олар кейіннен лауазымдарды мұра еткен. Салықтар үшін Мин әулеті оларға жібек киімдермен сыйлық берген. Сахалиндегі Нивх әйелдері Мин әулеті Сахалин мен Амур өзені аймағынан салық алған кезде хан қытайлық Мин шенеуніктеріне үйленген.

Жапондық зерттеулер мен отарлау

1635 жылы Хоккайдодағы Мацумаэ доменінің екінші даймиосы Мацумаэ Кинхиро Сато Камомон мен Какизаки Курудоны Сахалинге экспедицияға жіберді. Мацумаэ саяхатшыларының бірі Кодо Шозаэмон 1636 жылдың қысында аралда қалды және 1637 жылдың көктемінде шығыс жағалау бойымен Тараикаға (қазіргі Поронайск) дейін теңізде жүзді. 1679 жылы Сахалиннің оңтүстік ұшында Отомариде алғашқы жапондық поселенісі құрылды. Мацумаэ кланының картографтары аралдың картасын жасап, оны "Кита Эзо" (Солтүстік Эзо, Эзо – Хонсюдан солтүстікке қарайғы аралдардың ежелгі жапонша атауы) деп атады. 1780 жылдары Жапонияның Токугава сёгунатының оңтүстік Сахалиндегі айну тайпаларына ықпалы күрт артты. 19 ғасырдың басына қарай жапон экономикалық аймағы шығыс жағалау бойымен Тараикаға дейін жетті. Қытайға жақын орналасқан батыс жағалаудағы Найоро айнуларын қоспағанда, көптеген айну тайпалары Цин әулетіне салық төлеуді тоқтатты. Мацумаэ кланы Сахалинге формалды түрде жауапты болғанмен, ондағы айнуларды қорғамады да, басқармады да. Олардың орнына айнулардан қытай жібегін жоғары бағамен алып, оны Хонсюде Мацумаэдің ерекше өнімі ретінде сатты. Қытай жібегін алу үшін айнулар қарызға батып, Цин кеңсесіне жақын тұратын Сантан (ульч тайпасы) тайпасына көп мөлшерде терілік бұйымдармен қарыз болды. Айнулар сондай-ақ Цин әулетінен алған жібек киімдерін (мангапо, буфу және чаофу) сатты, бұл жапондықтардың "нисики" және "життоку" деп білетін маталарының көп бөлігін құрады. Династиялық киім болғандықтан, жібек Нагасакиде сатылатын жібекке қарағанда сапасы жақсырақ болды және Мацумаэнің экзотикалық тауар ретіндегі беделін арттырды. Ақырында Токугава үкіметі Мацумаэге сенемін білмейтінін түсініп, 1807 жылы Сахалинге бақылауды алды. 1807 жылы Жапония Сахалинге егемендігін жариялады, ал 1809 жылы Мамия Ринзо оның арал екенін мәлімдеді.

Еуропалық барлау

Сахалинге келген алғашқы еуропалық Мартин Герриц де Врис болды, ол 1643 жылы аралдың шығыс жағалауындағы Сабырлық және Анива мүйістерін картаға түсірді. Алайда, голландиялық капитан оның арал екенін білмеді, ал 17 ғасыр карталарында осы нүктелер (көбінесе Хоккайдо да) материктің бір бөлігі ретінде көрсетілген. Жалпыұлттық қытай-француз картографиялық бағдарламасы аясында иезуиттер Жан Батист Режи, Пьер Жарто және Ксавье Эренберт Фриделли 1709 жылы төменгі Амурға (оларға маньчжур тілінде Сахалиян Ула, "Қара өзен" деп белгілі) барған қытайлық экспедицияға қосылды және жақын маңдағы теңіз жағалауындағы аралдың бар екенін төменгі Амурдың нанай тұрғындарынан білді. Иезуиттердің аралға бару мүмкіндігі болмады, ал аралда болған нанайлар мен маньчжулар берген географиялық ақпарат, 1643 жылы де Врис келіп көрген жер екенін анықтауға жеткіліксіз болды. Осының салдарынан, көптеген 17 ғасыр карталарында Сахалиннің пішіні қызық болды, ол аралдың тек солтүстік жартысын (Сабырлық мүйісімен) қамтыды, ал де Врис ашқан Анива мүйісі мен "Қара мүйіс" (Крильон мүйісі) материктің бөлігі деп есептелді. Тек 1787 жылы Жан-Франсуа де Ла-Перуз экспедициясынан бастап арал еуропалық карталарда нақты пішініне жақындады. Ла Перуз солтүстік "тарлықта" қарсы желдердің кедергісінен өте алмаса да, Тартар бұғазының көп бөлігін картаға түсірді, ал бүгінгі Невельский бұғазы маңында кездескен арал тұрғындары оған аралдың "Тхока" деп аталатынын айтты (немесе ол осылай жазды), және "Тхока" кейбір карталарда пайда болды.

Ресей-жапон бәсекелестігі

Ол Хоккайдоның географиялық және мәдени жағынан кеңейтілуі деп сенгендіктен, Жапония 1845 жылы Ресейдің бәсекелестік талаптарына қарамастан, бүкіл аралға (сондай-ақ Курил аралдары тізбегіне) егемендік жариялады. Алайда 1849 жылы орыс теңізшісі Геннадий Невельский кейіннен оның атымен аталған бұғаздың бар екенін және одан кеме өте алатынын анықтады, ал орыс қоныс салушылары аралда көмір шахталарын, әкімшілік ғимараттарды, мектептер мен шіркеулерді құруға кірісті. 1853–54 жылдары Николай Рудановский аралды зерттеп, картаға түсірді. 1855 жылы Ресей мен Жапония Шимода шартына қол қойды, онда екі елдің азаматтары аралда тұруы мүмкін екендігі айтылды: ресейліктер солтүстікте, ал жапондықтар оңтүстікте, араларында нақты шекара белгіленбеген. Ресей сондай-ақ Отомаридегі әскери базасын таратуға келісті. Екінші опиум соғысынан кейін Ресей Қытайды Айгүн шартына (1858) және Пекин конвенциясына (1860) қол қоюға мәжбүр етті, осылайша Қытай Хэлунцзяннан (Амур) солтүстікке және Уссуриден шығысқа қарайғы аумақтарға деген барлық талаптарынан бас тарды. 1857 жылы орыстар Сахалинде жазалау орындасын құрды. Арал 1875 жылғы Санкт-Петербург шартына қол қойылғанға дейін ортақ егемендікте болды, онда Жапония Сахалиндегі талаптарын Ресейге өткізді. 1890 жылы жазушы Антон Чехов Сахалиндегі жазалау орындасына сапар шекті және саяхаты туралы естеліктерін жариялады.

50-ші параллель бойымен бөліну

Жапон әскерлері Ресей-Жапон соғысының соңғы сатыларында Сахалинге басып кіріп, оны жаулап алды. 1905 жылғы Портсмут шарты бойынша, аралдың 50-ші солтүстік параллельдің оңтүстігіндегі бөлігі Жапонияға қайтарылды, ал Ресей аралдың үштен екі бөлігін өз бақылауында қалдырды. 1920 жылы Сибирь араласуы кезінде Жапония аралдың солтүстік бөлігін қайтадан басып алып, 1925 жылы оны Кеңес Одағына қайтарды. Оңтүстік Сахалин Жапония тарапынан Карафуто префектурасы (Karafuto chō (樺太庁)) ретінде басқарылды, оның орталығы Тойохара (қазіргі Южно-Сахалинск) қаласы болды. Кореядан көптеген қоныс аударушылар әкелінді. Аралдың солтүстік, орыс бөлігі Сахалин облысын құрады, оның орталығы Александровск-Сахалинский қаласы еді.

Киттер аулау

1848 және 1902 жылдар аралығында американдық кит аулау кемелері Сахалин жағалауында кит аулады. Олар солтүстікке қарай бақақ киттер мен сұр киттерді, ал шығыс және оңтүстікке қарай маңғыстау киттерін іздеді. 1855 жылдың 7 маусымында Нью-Лондоннан келген 396 тонналық "Джефферсон" кемесі аралдың солтүстік-шығыс жағындағы Левенштерн мүйісінде тұманды күні құлап кетті. Кемедегі барлық адамдар, сондай-ақ 300 баррель кит майы құтқарылды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1945 жылдың тамызында Кеңес-жапон бейтараптық шарты бұзылғаннан кейін, Ялта конференциясында құпия жоспарланған әрекетпен Оңтүстік Сахалинге шабуыл жасалды. Кеңес әскерінің шабуылы 1945 жылдың 11 тамызында, Жапонияның капитуляциясына бірнеше күн бұрын басталды. Кеңес Одағының 56-шы атқыштар корпусы, 16-шы армия құрамына кіріп, 79-шы атқыштар дивизиясы, 2-ші атқыштар бригадасы, 5-ші атқыштар бригадасы және 214-ші бронетанкті бригададан тұрды. Совет Қызыл Армиясының саны жапондықтардан үш есе көп болғанымен, жапондықтардың қарсыласуының күштілігіне байланысты үлкен қиындықпен алға жылжыды. 16 тамызда Совetsкая Gavan қаласынан 113-ші атқыштар бригадасы мен 365-ші тәуелсіз теңіз жаяу әскері атқыштар батальоны Батыс Карафутоның жағалауындағы Торо ауылына түскенге дейін совет әскері жапондықтардың қорғаныс шебін бұза алмады. Осы десанттан кейін жапондықтардың қарсыласуы әлсіреп, 21 тамызға дейін шайқас жалғасты. 22-23 тамыз аралығында жапондықтардың көп бөлігі атысты тоқтатуға келісті. Кеңес әскері 1945 жылдың 25 тамызында Тойохара қаласын басып алып, Карафутоны толық жаулап алды. 1944 жылы Оңтүстік Сахалинде тұрған шамамен 400 000 адамның (көбінесе жапондықтар мен корейлер) ішінде соғыстың соңғы күндері шамамен 100 000-ы Жапонияға эвакуацияланды. Ал қалған 300 000 адам елде қалды, олардың кейбіреулері бірнеше жыл бойында сонда тұрды. 1946-1950 жылдар аралығында Сахалиндегі жапондықтар мен корейлердің көп бөлігі туған жеріне қайтарылса, ондаған мыңдаған сахалиндық корейлер (және олардың бірқатар жапон әйелдері) Кеңес Одағында қалды. Ендігі күні бейбітшілік шартына қол қойылған жоқ және төрт көрші аралдың мәртебесі даулы болып қалуда. Жапония 1951 жылғы Сан-Франциско шартында Оңтүстік Сахалин мен Курил аралдарына қатысты егемендік талаптарынан бас тартты, бірақ Ресей қазір басқаратын Хоккайдоның төрт жағалау аралдары осы бас тартуға жатпайды деп мәлімдейді. Жапония статустың өзгеруінен бөлініп қалған жапон және айну отбасыларына өзара алмасу визаларын ұсынды. Соңғы кезде екі ел арасындағы экономикалық және саяси ынтымақтастық келіспеушіліктерге қарамастан жақсарып келеді.

Жақында болған тарих

1983 жылдың 1 қыркүйегінде Оңтүстік Кореяның азаматтық авиакомпаниясының 007 рейсі Сахалин аралының үстінен ұшып өтіп, Сахалин аралының батысында, кішірек Монрон аралының жанында Кеңес Одағы тарапынан атып түсірілді. Кеңес Одағы бұл ұшақты тыңшылыққа пайдаланылатын ұшақ деп мәлімдеді, бірақ жердегі командирлер оның азаматтық ұшақ екенін анықтады. Барлық 269 жолаушы мен экипаж мүшесі қаза тапты, олардың ішінде АҚШ конгрессмені Ларри Макдональд та болды. 1995 жылдың 27 мамырында 7.0 магнитудалы Нефтегорск жер сілкінісі бұрынғы орыс елді мекені Нефтегорскіні қамтыды, оның ең жоғары Меркалли интенсивтілігі IX (күшті) деңгейінде болды. Жалпы зиян 64,1–300 миллион долларды құрады, нәтижесінде 1,989 адам қаза тауып, 750 адам жарақат алды. Елді мекен қайта жаңартылған жоқ.

География

Сахалин құрлықтан тар және терең емес Тартар бұғазымен бөлінген, ол қыс айларында тар бөлігінде жиі мұз қатып қалады, ал Хоккайдо аралынан (Жапония) Соя бұғазы немесе Ла-Перуз бұғазы арқылы бөлінеді. Сахалин – Ресейдегі ең ірі арал, ұзындығы және ені шамамен, ауданы – . Аралдың үштен екі бөлігі таулы. Екі параллель тау тізбегі солтүстіктен оңтүстікке қарай созылады. Батыс Сахалин тауларының ең биік нүктесі – Ичара тауы, ал Шығыс Сахалин тауларының ең биік шыңы – Лопатин тауы, ол сонымен қатар аралдың ең биік тауы болып табылады. Екі тау тізбегін Тим-Поронайская аңғары бөліп тұрады. Оңтүстік бөлігінен Сусуанайский және Тонино-Анивский тау тізбектері өтеді, ал солтүстік бөлігінің көп бөлігін сазды Солтүстік Сахалин жазығы алып жатыр. Көптеген мүйістерде кристалл тау жыныстары көрінеді; батыс жағалаудағы Дүйідегі әктастарда мол және ерекше амуниттер фаунасы кездеседі; ал аралдың көптеген аймақтарында кейінгі көтерілістер нәтижесінде бүлінген үшінші дәуірдің конгломераттары, құмтастары, марлдары мен балшықтары табылған. Жақсы көмір және қазбаланған өсімдіктерге толы балшықтар миоцен кезеңінде Сахалиннің Солтүстік Азия, Аляска және Жапонияны құраған континенттің бір бөлігі болғанын және салыстырмалы түрде жылы климатқа ие болғанын көрсетеді. Плиоцендік шөгінділерде қазіргі кездегіден арктикалық моллюскалар фаунасы көптеп кездеседі, бұл Тынық мұхиты мен Солтүстік Мұзды мұхит арасындағы байланыс қазіргіден кеңірек болғандығын көрсетеді. Басты өзендер: Тім, ұзындығы және шағын қайықтармен жүзуге қолайлы, солтүстікке және солтүстік-шығысқа қарай ағып, көптеген таяздықтар мен шағын арналарды басып өтеді, содан кейін Охот теңізіне құяды. Поронай оңтүстік-оңтүстік-шығысқа қарай ағып, оңтүстік-шығыс жағалаудағы Бейбітшілік шығанағына (Шичиро шығанағы) құяды. Аралдың оңтүстік шетіндегі кең жартылай шеңберлі Анива шығанағына (Хигасифушими шығанағы) тағы үш шағын өзен құяды. Сахалиннің ең солтүстік нүктесі – Шмидт түбегіндегі Елизавета мүйісі, ал ең оңтүстік нүктесі – Крилон мүйісі. Сахалинге екі кіші арал жатады: Монерон аралы мен Уш аралы. Татар бұғазындағы жалғыз құрлық – Монерон, ұзындығы және ені шамамен, Сахалиннің ең жақын жағалауынан және Невельск портынан батысқа қарай орналасқан. Уш аралы – Сахалиннің солтүстік жағалауындағы арал.

Демография

1897 жылғы санақ бойынша Сахалиннің халқы 28 113 адамды құрады, оның ішінде 56,2% - орыстар, 8,4% - украиндер, 7,0% - нивхтер, 5,8% - поляктар, 5,4% - татарлар, 5,1% - айнұлар, 2,82% - ороктар, 0,95% - немістер, 0,81% - жапондар. Жергілікті емес халықтың көпшілігі ауыл шаруашылығымен айналысты, ал қалғандары сотталғандар немесе жер аударылғандар еді. Нивхтер, айнұлар және жапондардың көп бөлігі балық аулау және аң аулау арқылы күнкөріс жасады, ал ороктар негізінен мал шаруашылығымен шұғылданды. Айнұлар, жапондар және корейлер аралдың оңтүстік бөлігінде шоғырланған. 1925 жылдан бастап көптеген поляктар солтүстіктегі советтік қуғын-сүргіннен қашып, сол кездегі жапондық оңтүстікке көшті. 2010 жылы аралдағы халық саны 497 973 адамды құрады, оның 83% - этникалық орыстар, ал шамамен 30 000 корейлер (5,5%) тұрды. Кішігірім этникалық топтарға айнұлар, украиндер, татарлар, сахалар және эвенктер кірді. Қазіргі таңда жергілікті халықтың құрамында шамамен 2000 нивх және 750 орок бар. Солтүстіктегі нивхтер балық аулау және аң аулау арқылы өмір сүреді. 2008 жылы 6 416 бала дүниеге келді, ал 7 572 адам қайтыс болды. Облыстың әкімшілік орталығы – Южно-Сахалинск қаласында, 175 000-ға жуық халқы бар, үлкен корей этникалық азаматтары тұрады, олар көбінесе Сахалин корейлері деп аталады. Бұл корейлердің көпшілігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапондармен көмір шахталарында жұмыс істеу үшін күштеп әкелінген. Халықтың көп бөлігі аралдың оңтүстік жартысында, негізінен Южно-Сахалинск және екі порты – Холмск және Корсаков (әрқайсысының халқы шамамен 40 000 адам) маңында шоғырланған. 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанда Совет Одағының аралдың оңтүстік бөлігін басып алуынан кейін, Сахалиндегі 400 000 жапон халқы (жапон тілінде сөйлейтін жергілікті айнұлар да оның ішінде) депортацияланды.

Климат

Охот теңізі Сахалиннің суық және ылғалды климатын қамтамасыз етеді, оңтүстікте ылғалды континенттік (Köppen Dfb), орталық және солтүстікте субарктикалық (Dfc) климаттық аймақтарға бөлінеді. Теңіздің ықпалы жазды Харбин немесе Иркутск сияқты ұқсас ендіктегі ішкі қалаларға қарағанда әлдеқайда салқын етеді, бірақ қысты қарлы әрі сол ендіктегі Ішкі Шығыс Азия қалаларына қарағанда бірнеше градусқа жылырақ етеді. Жазда тұманды болып, күн аз көрінеді. Жазғы онда соғатын күшті желдердің және күзде аралға тиетін Солтүстік Тынық мұхитының жиі дауылдарының салдарынан жауын-шашын мөлшері көп. Жауын-шашынның мөлшері солтүстік-батыс жағалауда шамалы болса, оңтүстік таулы аймақтарда одан да көп болады. Шығыс Азияның ішкі аймақтарындағы жазғы максимумнан өзгеше, Сахалинде жыл бойы жауын-шашын жауады, оның ең жоғары деңгейі күзге сай келеді. және «Сахалин кеме компаниясы» басқарады. Сахалиннің бас кеме компаниясы – «Сахалин кеме компаниясы», кеңсесі аралдың батыс жағалауындағы Холмск қаласында орналасқан.

Ауа

Сахалин Мәскеу, Хабаровск, Владивосток және Ресейдің басқа қалаларымен тұрақты рейстер арқылы байланыстырылған. Южно-Сахалинск әуежайынан Жапонияның Хакодате қаласына, Оңтүстік Кореяның Сеул және Пусан қалаларына жүйелі халықаралық рейстер орындалады. Сонымен қатар, жапондық Токио, Ниигата және Саппоро қалаларына, сондай-ақ Қытайдың Шанхай, Далянь және Харбин қалаларына чартерлік рейстер де бар. Бұрын Аляска әуе компаниясы Анкоридж, Петропавловск және Магадандан аралға рейстер жасаған.

Тұрақты байланыс

Сахалин мен Ресей материгі арасындағы тұрақты байланыс құру идеясы алғаш рет 1930 жылдары ұсылды. 1940 жылдары аралды теңіз асты туннелі арқылы қосуға әрекет жасалды, бірақ ол сәтсіз аяқталды. Жоба премьер-министр Никита Хрущев кезінде тоқтатылды. 2000 жылы Ресей үкіметі бұл идеяны қайта қарастырып, Сахалин мен Жапонияның Хоккайдо аралы арасына 40 шақырымдық көпір салу мүмкіндігін ұсынды. Бұл Жапонияны Еуразия теміржол желісіне тікелей қосуға мүмкіндік берер еді. Құрылыс жұмыстары 2001 жылдың өзінде басталуы мүмкін деген болжам жасалды. Алайда, жапон үкіметі бұл идеяға күмәнмен қарады және жобаның құны 50 миллиард долларға жететіні анықталғаннан кейін, ол тоқтатылды, мүмкін, мәңгілікке. 2008 жылдың қараша айында Ресей президенті Дмитрий Медведев Сахалин туннелінің құрылысына үкіметтік қолдау көрсетіліп, аралдағы теміржолдардың ресейлік стандартты өлшемге келтірілетінін, оның құны 300-330 миллиард рубль болатынын мәлімдеді. 2013 жылдың шілдесінде Ресейдің Шығыс аймақтарын дамыту министрі Виктор Ишаев Сахалин мен Ресей материгін байланыстыратын теміржол көпірін салуды ұсынды. Ол сондай-ақ Сахалин мен Хоккайдо арасындағы көпір салу идеясын қайта ұсынды, бұл Еуропа мен Жапония арасындағы үздіксіз теміржол дәлізін құруға әкелуі мүмкін. 2018 жылы президент Владимир Путин материк көпірі жобасының мүмкіндігін зерттеуді тапсырды.

Экономика

Сахалин – мұнай мен газ экспортына, көмір өндіруге, орман шаруашылығына және балық аулауға сүйенетін классикалық «экономиканың бастапқы секторы» аймағы. Онда қара бидай, бидай, сұлы, арпа және көкөністердің шектеулі мөлшері өседі, бірақ вегетациялық кезеңі 100 күннен кем. Ресей үкіметі экологиялық мәселелерді жобадан түсетін табыстың үлесін арттыру және/немесе мемлекеттік бақылаудағы «Газпром» компаниясын қатысуға мәжбүрлеу үшін желеу ретінде пайдалануда деген пікірлер бар. Қосымша шығындар (кем дегенде, ішінара «Shell» компаниясының экологиялық алаңдаушылықтарға жауап етуіне байланысты) Ресей қазынасына түсетін пайданың үлесін азайтуда. 2000 жылы Сахалиннің өнеркәсіптік өнімінің 57,5%-ын мұнай-газ саласы құрады. 2006 жылға қарай бұл көрсеткіш аралдың өнеркәсіптік өнімінің 80%-ына жетеді деп күтілуде. Сахалин экономикасы мұнай-газ өнеркәсібінің арқасында қарқынды өсіп келеді. 2007 жылға қарай «Газпром» компаниясы «Сахалин-II» жобасындағы «Shell», «Mitsui» және «Mitsubishi» компанияларының үлесінің 50% және бір акциясын сатып алып, 50% плюс бір акцияға ие болды. 2021 жылдың маусым айында Ресей 2025 жылға қарай Сахалин аралын көміртегі нейтралдығына жеткізуді көздеп отырғаны жарияланды.