Кіріспе

Сэр Артур Хаселриг, 2-ші баронет (1601 – 7 қаңтар 1661) – Карл I-ге қарсы парламенттік оппозицияның жетекшісі және 1642–1646 жылдардағы Бірінші ағылшын азамат соғысын бастаған Бес мүшенің бірі. Ол 1639–1651 жылдардағы Үш патшалық соғыстары кезінде түрлі әскери және саяси лауазымдарды атқарды, бірақ Протекторат кезінде Оливер Кромвельге қарсы шықты. 1660 жылы оның іс-әрекеттері тікелей Карл II-нің таққа қайта оралуына себепкер болды; көптеген жоғары дәрежелі парламенттік басшылардың өмірінен айырмашылығы, оның өмірі сақталды, бірақ ол Лондон мұнарасына қамалды, онда 1661 жылғы 7 қаңтарда қайтыс болды.

Өмір

Хазельриг – 1-ші баронет сэр Томас Хезильридждің (басқаша жазылулары "Хезельриг" және "Хазельригге") Лестерширдегі Нозели Холл, Нозелиде және Нортгемптонширдегі Альдертоннан сэр Уильям Горджестің қызы Фрэнсис Горджестің үлкен ұлы болды. Ол өте ерте жасынан бері мықты пуритандық қағидаларды сіңіріп алды және архиепископ Лаудқа айқын қарсылық танытты.

Қысқа және ұзақ парламенттер

1640 жылғы сәуірде Хазельриг Лестершир округінен Ұзақ Парламентке сайланды. 1640 жылғы қарашада ол Лестершир округінен Ұзақ Парламентке қайта сайланды. Ол Томас Вентвортқа, Страффорд графына қарсы Аттайндер актісіне, "Тамыр және тармақ" заңына және 1641 жылғы 7 желтоқсандағы милиция заңына белсенді қатысты. 3 қаңтарда Карл I оны Джон Хэмпден, Дензил Холлс, Джон Пим және Уильям Стродпен бірге мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айыппен тұтқындауға тырысты. Бірақ, "Бес мүше" деп аталғандар, сондай-ақ тұтқындалуға тиіс болған Манчестердің 2-ші графы Эдвард Монтегю, Эссекстің 3-ші графы Роберт Деверэукс ескертіп бергендіктен, қашып кетті. Патша күзетшілерімен бірге Парламент палатасына келгенде, бес мүшенің қашқанын көрді.

Азаматтық соғыс

Хазельриг Бірінші ағылшын азаматтық соғысында парламент жақта өте белсенді болды. Ол Эссекс графы үшін атты әскер жасағын құрып, Эджхилл шайқасына қатысты. Ол Уильям Уоллердің қолбасшысы болды, оған «fidus Achates» деген лақап ат қойылды, және «Лондон омары» деп аталған кюрассиерлерін басқарды. Ол және оның әскерлері 1643 жылғы 5 шілдеде Лансдаун шайқасында көзге түсті, онда оның әскері сэр Бевилл Гренвиллдің пикемендерін жеңді, бірақ шайқас шешілмей қалды делінеді. 13 шілдедегі Раундвей Даун шайқасында Хазельригтің күштері корольдік атты әскердің шабуылына тосқа уақты, қысқаша шайқастан кейін тәртіпсіздікке ұшырап, Парламент армиясы лорд Уилмотқа жеңіліп қалды. Хазельриг Раундвей Даунда үш рет оққа түсті, оқтар оның қару-жарағынан секіріп кеткен. Ричард Аткинс Хазельригтің қарусыз басына жақыннан тапаншамен атқаннан кейін, оның қылышымен шабуыл жасағанын айтты, бірақ ол да көзге көрінетін зақым келтірмеді; Хазельриг бірнеше адамнан шабуылға ұшырады және Аткинс оның қарусыз атына шабуыл жасағанда ғана жеңілді. Аты өлгеннен кейін Хазельриг берілуге тырысты, бірақ білегіне байланған қылышымен күресіп, құтқарылды. Ол жеңіл жарақаттардан ғана зардап шекті. Бұл оқиға I Чарльзға жеткізіліп, оның сирек кездесетін әзілдеу әрекеттерінің біріне айналды. Патша: «Егер Хазельриг қорғанысымен қатар жеткілікті жабдықталған болса, ол қоршауға төтеп бере алатын еді» деді. Шеритон шайқасында оның әскері сэр Генри Бардтың атты әскерін жеңіп, батыстағы Ральф Хоптон армиясын әлсіретті. Бұл шайқас соғыстың шешімді нүктесі болды және корольдің хатшысы сэр Эдвард Уокер Шеритоннан кейін шабуылдық соғыстан гөрі қорғаныс соғысын жүргізуге мәжбүр болғанын айтты.

Ньюкасл қаласының губернаторы

Хазельриг Оливер Кромвельді Манчестер және Эссекс графтарымен болған дауында қолдады. Парламент «Өзін-өзі мойындамау туралы» жарлықты бекіткен соң ол лауазымынан бас тартып, Парламенттегі тәуелсіздер партиясының жетекшілерінің бірі болды. 1647 жылдың 30 желтоқсанында ол Ньюкасл-апон-Тайн қаласының губернаторы болып тағайындалды, ол қаланы сәтті қорғады, сондай-ақ 1648 жылдың 2 шілдесінде роялистерді жеңіп, Тайнемутты қайтарып алды. Қазан айында ол Кромвельге Шотландияға бірге аттанды және 1650 жылғы шотландтық жорықта оған құнды көмек көрсетті. Монктің кешірімге кепілдік бергеніне қарамастан, Хазельригті роялист Силиус Титус нысанаға алды, ол Кромвель, Брэдшоу және Иретонның денелерін қайта қазуға және Тайбернде оларды салтанатты түрде өлім жазасына кесуге жауапты болды. Оның өмірі сақталды, бірақ ол Лондон мұнарасына қамалды, онда 1661 жылдың 7 қаңтарында қайтыс болды.

Кейіпкер

Кларендон Хазельригті "абсурдты, батыл адам" деп сипаттады. Ол асығыс, "ақылсыз", дипломатиялық шеберліксіз және мемлекет қайраткері атағына лайық емес еді, бірақ оның әрекеттері мен парламенттегі белсенділігі парламенттік мақсатқа көбінесе зор пайда келтірді. Ол тәркіленген жерлерді талап ету және иемдену арқылы көптеген сынаптарға ұшырады, бірақ Джон Лилберннің оған таққан айыптауы парламенттік комиссиямен тексеріліп, жалған деп танылды.

Отбасы

Хазельриг алғаш рет Нортгемптонширдегі Лилфорд Холл иесі Томас Элмстің қызы Франсис Элмске үйленді, олардан екі ұл мен екі қызы дүниеге келді. Ол екінші рет Роберт Гревиллдің, 2-ші Брук баронының қарындасы Дороти Гревиллге үйленді, олардан үш ұл мен бес қызы болды.