Кіріспе

Кішкентай жабайы мысық.

| аты = Марғай
| суреті = Margay in Costa Rica.jpg
| сурет сипаттамасы = Коста-Рикадағы Марғай
| статусы = NT
| статус жүйесі = IUCN3.1
| статус дереккөзі =
| статус2 = CITES A1
| статус2 жүйесі = CITES
| статус2 дереккөзі =
| авторы = (Schinz, 1821)
| таралу картасы = Margay distribution.jpg
| таралу картасы сипаттамасы = Марғайдың таралуы, 2015. Ол негізінен мәңгі жасыл және жапырақты орманды мекендейді. 1990 жылға дейін марғайлар жабайы аңдар саудасы үшін ауланды, одан кейін көптеген елдерде оның өлтіруіне тыйым салынды; алайда, жылдар бойы қудалау түрдің санының айтарлықтай азаюына әкелді. 2008 жылдан бері марғай IUCN Қызыл тізімінде «Жақын қатерде» деп тіркелді, себебі оның саны мекендеу орындарының жоғалуы және орманды кесу салдарынан азайып барады деп есептеледі.

Сипаттамалары

Маргай сыртқы түрінде үлкен оцелотқа (Leopardus pardalis) өте ұқсас, бірақ басы сәл қысқа, көздері үлкен, ал құйрығы мен аяқтары ұзын. Оның салмағы 2,6–9 кг аралығында, дене ұзындығы 46–76 см, ал құйрығы 33–50 см. Басқа көптеген мысықтардан айырмашылығы, аналығында тек екі сүт безі болады. Оның жүні қоңыр түсті және көптеген қатар қара қоңыр немесе қара розеткалармен және бойлық жолақтармен белгіленген. Төменгі жағы сарғыштан ақ түске дейін өзгереді, ал құйрығында көптеген қара жолақтар мен қара ұшы бар. Құлақтарының артқы жағы қара түсті, ортасында дөңгелек ақ дақтар орналасқан. Оның ареалының оңтүстік шегі Уругвай мен Солтүстік Аргентинаға дейін жетеді. Маргай көбінесе тропикалық мәңгі жасыл орманнан бастап тропикалық құрғақ орманға және биік бұлтты орманға дейінгі тығыз орманды мекендейді. Оны кофе және какао плантацияларында да кездетуге болады. Халықаралық табиғатты қорғау одағының (IUCN) Қызыл тізімінде маргайдың АҚШ-та болуы "белгісіз" деп есептеледі. Флоридада маргайдың плейстоцен дәуіріне жататын қалдықтары да табылған. Флорида, Джорджия және Оңтүстік Каролина штаттарында маргайға ұқсас мысықтардың, Leopardus amnicola деп аталған плейстоцендік қазбалары табылды, бұл олардың тарихқа дейінгі кезеңде одан да кеңірек таралуы мүмкін екенін көрсетеді.

Егемендік және экология

Маргай - шебер альпинист, осы қабілеті үшін оны көбінесе "ағаш оцелоты" деп атайды. Ол өмірінің көп бөлігін ағаштарда өткізеді, құстар мен маймылдарды қуа жетеді және ағаш басында қуып алады. Ол білезіктерін 180 градусқа дейін бұра алады, соның арқасында алдыңғы және артқы аяқтарымен бірдей жақсырақ тармақтарды ұстай алады, және ол көлденең 3,66 метрге дейін секіре алады.

Диета

Тамақ зерттеулері (асқазан құрамы мен фекальдық талдауларға негізделген) маргайдың кішкентай приматтармен (мысалы, мармосеттер, тамариндер, бөрік және тити маймылдар), көптеген құстар мен кесірткелермен (олардың жұмыртқалары мен жас бөліктерімен), кішкентай жыландармен, ағаш бақаларымен және буынтық аяқталғандармен қоректенетінін көрсетті. Сонымен қатар, ол ағаш сүтқоректілерін, соның ішінде Инграмның бөрігін аулайды, шөп, сондай-ақ жемістер мен басқа да өсімдіктерді жейді, бұл ас қорытуға көмектеседі. Ол өз аңын толығымен ағаштарда тіршілік етіп, аң аулауға қабілетті. Алайда, маргай кейде жерге түседі және агути, армадильо, кави және пака сияқты жер бетіндегі аңдарды аулайтыны туралы хабарлар бар. Жүктілік шамамен 80 күнге созылады және көбінесе наурыз бен маусым аралығында бір (өте сирек, екі) мысық туады. Мысықтар туған кезде белгілі бір салмаққа ие. Бұл кішкентай мысыққа қарағанда салыстырмалы түрде үлкен және жүктілік кезеңінің ұзақтығымен байланысты болуы мүмкін. Мысықтар шамамен екі аптада көздерін ашады және 7-8 аптада қатты тағам жей бастайды. Маргайлар 12-18 айлық жасқа келгенде жыныстық жағынан жетіледі және тұтқындық жағдайында 20 жылдан астам өмір сүруі мүмкін.

Жергілікті атаулар

Испан тілінде gato tigre, tigrillo, caucel, maracayá немесе margay деп аталады. Португал тілінде gato maracajá немесе жай ғана maracajá деп аталады. Гуарани тілінде mbarakaya термині бастапқыда тек маргайды білдірген, бірақ қазір үй мысықтарына да қолданылады.