Кіріспе
Англия королі Джеймс II-нің бірінші әйелі, американдық тарихшы Энн Хайд (12 наурыз 1637 – 31 наурыз 1671) – кейіннен король Джеймс II және VII болған Йорк герцогы Джеймстің бірінші әйелі. Анна ағылшын дворяны Эдвард Хайдтың (кейін Кларендон графы аталған) қызы болды және болашақ күйеуімен Нидерландыдағы эмиграцияда тұрғанда танысты. Ол 1660 жылы Джеймске үйленді және екі айдан кейін ерлі-зайыптылардың тұңғыш баласын дүниеге әкелді, ол некеден тыс туған еді. Кейбір адамдар бұл некені жақтырмады, бірақ Джеймстің ағасы, Англия королі Чарльз II, оның өтуін қалады. Джеймстің Аннаға деген ашық сезімі де наразылық тудырды. Олардың сегіз баласы болды, олардың алтауы бала кезінде қайтыс болды, ал ересек болған екеуі – болашақ монархтар Мэри II және Анна. Джеймс көптеген сүйікті әйелдер ұстаған адам ретінде танымал болды, Анна оны жиі кінәлады, және ол көптеген заңсыз балалардың әкесі болды. Бастапқыда Англикан дінінде болған Анна, Джеймске үйленгеннен кейін көп ұзамай католик дініне ауысты. Ол Нидерланды мен Францияға сапарлағанда католицизммен танысып, оған қатты қызығушылық танытты. Аннаның ықпалының арқасында Джеймс та католик дініне көшті, бұл Даңқты революцияға әкелді. Ол емделе алмайтын сүт безінің ісігіне шалдықты және сегізінші баласын туғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды.
the American historian
Anne Hyde (12 March 1637 – 31 March 1671) was the first wife of James, Duke of York, who later became King James II and VII. Anne was the daughter of a member of the English gentry—Edward Hyde (later created Earl of Clarendon)—and met her future husband when they were both living in exile in the Netherlands. She married James in 1660 and two months later gave birth to the couple's first child, who had been conceived out of wedlock. Some observers disapproved of the marriage, but James's brother, King Charles II of England, wanted the marriage to take place. Another cause of disapproval was the public affection James showed toward Anne. They had eight children, of whom six died in early childhood; the two who reached adulthood were future monarchs, Mary II and Anne. James was a known philanderer who kept many mistresses, for which Anne often reproached him, and he fathered many illegitimate children. Originally an Anglican, Anne converted to Catholicism soon after her marriage to James. She had been exposed to Catholicism during visits to the Netherlands and France and was strongly attracted thereto. Partly due to Anne's influence, James also converted to Catholicism, which ultimately led to the Glorious Revolution. She developed advanced breast cancer and died shortly after giving birth to her eighth child.
Алғашқы жылдары (1637-1660 жж.)
1629 жылы Эдвард Хайд өзінің бірінші әйелі Гриттенхемдік Анна Айлифпен үйленді. Алты айдан соң Анна шешек ауруына шалдығып, жүктілігін жоғалтып, қайтыс болды. Үш жыл өткен соң Хайд Франсис Айлсбериге үйленді. Жұбайлардың үлкен қызы 1637 жылы Виндзордағы Кранборн ложасында дүниеге келді. Ата-анасы оған Эдвард Хайдтың бірінші әйелінің құрметіне Анна деп ат қойды. 1649 жылға дейінгі өмірі туралы көптеген мәліметтер белгісіз, сол жылы оның отбасы құлатылған Карл I патшаның өлім жазасынан кейін Нидерландыға қашып кетті. Бірінші ағылшын азаматтық соғысы кезінде оның әкесі Карл I-нің басты кеңесшісі болды, ал 1646 жылы ұлы Карл II-мен бірге эмиграцияға кетті. Көптеген қашқын сияқты, олар Бредаға қоныстанды, онда Оранж әйелі көптеген ағылшын қашқындырын бағуға ұсыныс жасады. Мэри Аннаны күйеу жігітінің анасы Генриетта Марияның қарсылығына қарамастан, құрметті қызметкер қылып тағайындады, ол Хайдты жек көретін. Анна Гаагада немесе Оранж ханшайымының Тейлингендегі шалбасасында кездескен адамдардың арасында кеңінен танымал болды. Ол әдемі және сәнді болды, сондықтан көптеген ер адамдардың назарын өзіне тартты. Аннаға ең бірінші ғашық болғандардың бірі Нортгемптон графының ұлы Спенсер Комптон болды. Алайда, Анна Генри Джерминді тез жақсы көріп, ол да оған сезімдермен жауап берді. Анна Джерминді құлатылған патшаның ұлы, Йорк герцогы Джеймспен танысқанда дереу ұмытты. 1659 жылдың 24 қарашасында, оны алғаш кездестіргеннен кейін екі-үш жыл өткен соң, Джеймс көптеген адамдардың, оның ішінде оның әкесінің қарсылығына қарамастан Аннаға үйленеceğini уәде берді, ол оны бір бөлмеге қамап, Чарльзды оны өлімге жіберуге шақырды. Чарльз бұл кеңеске келіспеді, Аннаның мықты мінезі оның әлсіз ниетті бауырына жағымды әсер етеді деп ойлады.
Неке
1660 жылы Аннаның жүкті болғаны анықталған соң, олар үйленуге міндетті болды. 1660 жылы мамыр айында монархия қалпына келтірілгеннен кейін, 3 қыркүйекте Лондонда ресми, бірақ жеке неке рәсімі өтті. Той түнгі сағат 11-ден таңғы 2-ге дейін Уорстер Хауста – оның Strand-тағы әкесінің үйінде болды және Джеймстің капелланы доктор Джозеф Кроутер оны өткізді. Француз елшісі Аннаны "батылдығымен, есімімен және күшімен, корольдік қанға лайық дерлік" деп сипаттады. Олардың тұңғыш баласы Чарльз сол жылдың қазан айында дүниеге келді, бірақ жеті айдан кейін қайтыс болды. Одан кейін жеті бала дүниеге келді: Мэри (1662–1694), Джеймс (1663–1667), Анна (1665–1714), Чарльз (1666–1667), Эдгар (1667–1671), Генриетта (1669–1669) және Кэтрин (1671–1671). Олардың барлық ұлдары мен екі қызы нәресте шағында қайтыс болды. Тіпті үйленгеннен кейін де, кейбір адамдар ханзаданың шешіміне қарсы болды, оның бұрынғы уәделеріне қарамастан. Сэмюэл Пепис осы неке туралы былай деді: "Йорк герцогінің онымен үйленуі патшалықты құртты, себебі ол канцлерді осылай қол жетпес ететін үлкен тұлғаға айналдырды, әйтпесе ол басқалармен сөйлесе алатын қарапайым адам болар еді". Пепис Аннаны "әлемдегі ең мақтаншыл және ең жомарт әйел" деп сипаттады. Джеймстің немере інісі (кейін Аннаның күйеу баласы болар еді), Оранж Вильгельм III және оның әйелінің туысы, Ганноверлік Софияның санасында да Хайдтардың төмен дәрежелі тууының ықпалы сақталды.
Отбасылық өмір
Ханнаның қайын інісі оны жақсы көргенімен, сарайда ол аса танымал болған жоқ. "Заманындағы ең тік қараушы" деп есептелген Джеймстің неке тұрғанда көптеген сүйікті әйелдері болды. Олардың арасында Арабелла Черчилль де бар еді, ол оның заңсыз ұлы Бервик герцогының анасы. Бервик француз армиясында сәтті мансапқа ие болды, ал Джеймс Арабелланың ағасы Джон Черчилльге бірнеше лауазым берді. Анна күйеуінің адалсыздығынан хабарсыз болған жоқ, Пепис оның қызғанып, Джеймсті кінәлағанын жазды. Бірақ Пепис сонымен қатар, олардың жұрт алдында бір-біріне деген сезімдерін ашық көрсеткенін, сүйісіп, бір-біріне сүйеніп жүргенін айтты. Пепис тағы бір жазбасында Джеймс леди Честерфилдке ғашық болғанда Анна Чарльзға соншалықты шағымданған, леди Честерфилд ауылға кетуге мәжбүр болды және өліміне дейін сонда қалды. Тарихшы Джон Каллоу Джеймстің католик дініне келуіне әкелген процесте Анна "ең маңызды рөл атқарды" деп санайды. Католицизмнің рәсімдерімен және дәстүрлерімен тығыз байланысты Англикан шіркеуінің жоғары дәстүрінде тәрбиеленген Анна 1669 жылы Англикан шіркеуіне баруды тоқтатты. Джеймс шамамен сол кезде дінін өзгертті, бірақ Чарльзтің өтініші бойынша дін өзгерткенін 1673 жылға дейін жарияламады. Кейіннен ол өлім төсегінде католик дініне қайтса да, саяси себептермен ағасының балаларын протестанттар ретінде тәрбиелеу керектігін талап етті, сондықтан Мэри мен Анна екеуі де Англия шіркеуінің мүшелері болды.
Өлім және мұра
Энн кенже ұлы Эдгар дүниеге келгеннен кейін 15 ай бойы ауырып жатты. Ол 1669 жылы Генриеттаны, 1671 жылы Екатеринаны дүниеге әкелді, Екатеринаның тууынан кейін ешқашан толық қалпына келмеді. Сүт безінің қатерлі ісігіне шалдыққан ол 1671 жылғы 31 наурызда қайтыс болды. Өлім төсегінде ағалары Генри мен Лоренс оған қасиетті тағдыр беру үшін англикандық дін қызметкерін шақыруға тырысты, бірақ Анна бас тартты және католик шіркеуінің виатикумын алды. Өлгеннен кейін екі күн өткен соң, оның бальзамдалған денесі Вестминстер аббаттығының Генрих VII капелласындағы Шотландия патшайымы Мэридің мазарында жерленді. 1671 жылғы маусымда Энннің жалғыз аман қалған ұлы Эдгар табиғи себептерден қайтыс болды, одан кейін желтоқсанда Екатерина қайтыс болды, нәтижесінде Мэри мен Энн Йорк герцогының мұрагерлері болды. Анна Хайд қайтыс болғаннан кейін, оның портреті, Виллем Виссинг салған, болашақ Мэри II тапсырысымен салынды; бұл портрет Виндзор сарайындағы Бақ үйінің Королеваның суреттер залының есігінің үстінде ілінген болатын. Бірінші әйелі қайтыс болғаннан кейін екі жыл өткен соң, Джеймс католик ханшайымы Мария Моденаға үйленді. Мария Джеймс Франсис Эдвардты дүниеге әкелді, Джеймстің ересек жасқа дейін жеткен жалғыз ұлы. Джеймс 1685 жылы Англия, Ирландия және Шотландияның патшасы болды, бірақ 1688 жылғы Даңқты революция кезінде тақтан түсірілді. Содан кейін Англия Парламенті Энннің үлкен қызы Мэри мен оның күйеуі Оранж Уильям III-ке тәжді ұсынды. 1694 жылы Мэри, ал 1702 жылы Уильям қайтыс болғаннан кейін, Анна Хайдтың жалғыз аман қалған баласы Анна үш корольдіктің патшайымы болды және 1707 жылы Ұлыбританияның біріккен корольдігінің бірінші монархі болды.
Тақырыбы
Аты Туу Өлім Жазбалары Кембридж герцогы Чарльз 22 қазан 1660 5 мамыр 1661 Әке-шешесінің заңды некесінен кейін екі айда дүниеге келді, жеті айлық шағында шешек ауруынан қайтыс болды Мэри II 30 сәуір 1662 28 желтоқсан 1694 1677 жылы өзінің туысы Уильям III, Оранж принцімен үйленді. Ол және оның күйеуі 1689 жылы әкесі тақтан алынғаннан кейін таққа отырды. Балалары жоқ Джеймс, Кембридж герцогы 12 шілде 1663 20 маусым 1667 Бубондық обадан қайтыс болды Ұлыбритания мен Ирландия королевасы Анна 6 ақпан 1665 1 тамыз 1714 1683 жылы Дания принці Джорджқа үйленді. 1702 жылы күйеуінің інісі және туысының орнына келді. 1707 жылғы Одақ туралы заң бойынша Ұлыбританияның бірінші монархы. Балалары жоқ Карл Кендал герцогы 4 шілде 1666 22 мамыр 1667 Түйеліп қайтыс болды Эдгар Кембридж герцогы 14 қыркүйек 1667 8 маусым 1671 Бала кезінде қайтыс болды Генриетта 13 қаңтар 1669 15 қараша 1669 Сәби кезінде қайтыс болды Катерина 9 ақпан 1671 5 желтоқсан 1671 Сәби кезінде қайтыс болды
БАҚ-тағы бейнелеулер
2003 жылғы "Карл II: Билік және құмарлық" (немесе "Соңғы патша") мини-сериалында Энн Хайд рөлін Табита Уэйди сомдады.