Кіріспе

Екі палаталы заң шығарушы орган – заң шығарушы органның бір түрі.

Бикамеризм – екі бөлек жиналысқа, палатаға немесе үйге бөлінген заң шығарушы орган. Бикамерализм бір палаталылықтан ерекшеленеді, онда барлық мүшелер бір топ ретінде пікір алады және дауыс береді. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, әлемдегі ұлттық заң шығарушы органдардың шамамен 40%-ы екі палаталы, ал бір палаталылық ұлттық деңгейде 60%-ды және субұлттық деңгейде одан да көп құрайды. Көбінесе екі палатаның мүшелері әртүрлі әдістермен сайланады немесе таңдалады, бұл әр юрисдикцияға байланысты өзгеше болуы мүмкін. Осының салдарынан екі палатаның мүшелерінің құрамы мүлдем әртүрлі болуы мүмкін. Басты заңдарды қабылдау үшін көбінесе заң шығарушы органның екі палатасының көпшілігінің келісімі қажет. Мұндай жағдайда заң шығарушы орган толыққанды бикамерализмнің үлгісі деп есептелуі мүмкін. Алайда, көптеген парламенттік және жартылай президенттік жүйелерде атқарушы билікке жауапты палата (мысалы, Ұлыбританияның Өкілдер палатасы және Францияның Ұлттық ассамблеясы) екінші палатаны (мысалы, Ұлыбританияның Лордтар палатасы және Францияның Сенаты) күшін жоя алады және бұл толық емес бикамерализмнің үлгісі ретінде қарастырылады. Кейбір заң шығарушы органдар осы екі ұстанымның арасында орналасқан, онда бір палата белгілі бір жағдайларда ғана екіншісінің шешімін жоққа шығара алады.

Басқалар

Неміс, Үндістан және Пәкістан жүйелерінде жоғарғы палаталар (сәйкесінше Бундесрат, Раджя Сабха және Сенат) федеративтік жүйемен одан да тығыз байланысты, олар әрбір неміс немесе үнді мемлекетінің, немесе Пәкістан провинциясының үкіметтері мен заң шығарушы органдары тарапынан тікелей тағайындалады немесе сайланады. Бұл АҚШ-та Он жетінші түзету қабылданғанға дейін де осылай болған. Осы атқару билігімен байланысқандықтан, Германияның құқықтық доктринасы Бундесратты екіпалаталы жүйенің екінші палатасы ретінде формалды түрде қарастырмайды. Ол Бундесрат пен Бундестагты тәуелсіз конституциялық органдар деп санайды. Тек тікелей сайланған Бундестаг ғана парламент деп есептеледі. Германияның Бундесратында әртүрлі федералды жерлердің үштен алтыға дейін дауысы бар; демек, халық саны аз штаттардың салмағы төмен болғанымен, олар халық санына пропорционалды жүйедегідей қарағанда, одан да күшті дауыс беру құқығына ие, өйткені ең көп халқы бар федералды жердің халқы ең аз халқынан шамамен 27 есе көп. Үндістанның жоғарғы палатасында штаттар тең өкілдік етілмейді, олардың халқының саны негізінде өкілдік етеді. Федерация емес, бірақ аумақтық негізде өкілдігі бар жоғарғы палаталары бар елдерде де екіпалаталылық бар. Мысалы, Оңтүстік Африкада Ұлттық провинциялар кеңесі (және 1997 жылға дейін Сенат) әр провинцияның заң шығарушы органы таңдаған мүшелерден тұрады. Испанияда Сенат де-факто аумақтық негізделген жоғарғы палата ретінде жұмыс істейді және автономиялық қауымдастықтар оны қатаң аумақтық палатаға реформалау үшін қысым көрсетіп отыр. Еуропалық Одақ жалпы сайлау құқығы негізінде сайланатын Еуропалық Парламенттен және мүше елдердің әрбір үкіметінен бір өкілден тұратын Еуропалық Одақ Кеңесінен тұратын, екіпалаталы заң шығару жүйесіне ұқсас жүйені сақтайды, олар тиісті заңнама саласында өкілетті. Еуропалық Одақ заң шығарушы орган ретінде ерекше сипатқа ие болғанымен, ең жақын эквиваленттілік екіпалаталы заң шығарушы органдарда деп айтуға болады. Еуропалық Одақ ел де, мемлекет те емес, бірақ ол көптеген салаларда ұлттық үкіметтерге тікелей үндеуге құқылы.

Аристократиялық және аристократиядан кейінгі

Кейбір елдерде екіпалаталық жүйе демократиялық және аристократиялық элементтердің қатар келуін қамтиды.

Ұлыбританияның Лордтар палатасы

Ең танымал мысал – британдық Лордтар палатасы, оған бірқатар мұрагерлік теңдер кіреді. Лордтар палатасы – британдық саясатта бір кезде басым болған аристократиялық жүйенің қалдығы, ал екінші палата, Коммуналар палатасы – толығымен сайланады. Жылдар бойы кейбір адамдар Лордтар палатасына реформалар енгізуді ұсынды, олардың кейбіреулері кем дегенде ішінара сәтті болды. 1999 жылғы Лордтар палатасы туралы заң мұрагерлік теңдер санын (Монархтың Премьер-министр кеңесі бойынша тағайындаған өмірлік теңдермен салыстырғанда) 92 адамға дейін шектеді, бұл шамамен 700-ден азырақ. Олардың ішінде 92-і – Норфолк герцогының әрдайым қолында болатын мұрагерлік лауазымдағы граф маршал, біреуі – қазіргі уақытта барон Каррингтон қолындағы, кезекпен берілетін мұрагерлік лауазымдағы лорд-үлкен камералы, ал қалған 90-ы барлық отырыстағы теңдер сайлайды. Палата сайлаған мұрагерлік теңдер өкілдік теңдер ретінде өмір бойы отырады; өкілдік теңдердің бірі қайтыс болған жағдайда, бос орынды толтыру үшін қосымша сайлау өтеді. 1911 және 1949 жылғы Парламент актілері Лордтар палатасының заңнаманы тоқтату өкілеттігін шектеді. Теңдер ақша заңдарынан басқа заң жобаларын ұсына алады, ал барлық заңнама Парламенттің екі палатасынан өтуі керек. Егер екі сессия ішінде қабылданбаса, Коммуналар палатасы Парламент актісін қолданып, Лордтардың кешігуін жеңе алады. Дегенмен, кейбір заңнама Парламент актісі бойынша Коммуналар палатасының мәжбүрлеуіне ұшырамастан, екі палатаның келісімімен қабылдалуы керек. Оларға Парламент сессиясының ұзақтығын ұзартатын заң жобалары, жеке заң жобалары, сессия аяқталуға бір ай қалғанда Лордтар палатасына жіберілген заң жобалары және Лордтар палатасынан бастау алған заң жобалары жатады. Өмірлік теңдер Тағайындау комиссиясының ұсынымы бойынша (бес партиялық емес теңдерді, әдетте академиялық, бизнес немесе мәдениет өкілдерін тексеріп бағалайтын тәуелсіз орган) немесе әр парламенттік мерзімнің соңында депутаттарға институционалдық естеліктерін сақтау үшін орын ұсынылатын тарату құрметтері арқылы тағайындалады. Төменгі палатаның спикеріне әдетте отставкаға шыққанда жұртшылық құрметі көрсетіледі. Лордтарды одан әрі реформалау ұсынылған, бірақ ешқандай ұсынылған реформалар қоғамдық келісімге немесе үкіметтік қолдауға қол жеткізе алмады. Лордтар палатасының мүшелерінің барлығы аристократиялық атаққа ие немесе дін қызметкерлері. Англия шіркеуінің 26 архиепископы мен епископы Рухани Лордтар ретінде отырады (Кентербери архиепископы, Йорк архиепископы, Лондон епископы, Дарем епископы, Винчестер епископы және ең ұзақ қызмет еткен 21 епископ). Зейнеткерлікке шыққан архиепископтар мен кейбір басқа епископтарға крестке отырып, өмірлік теңдік беріледі. 2009 жылға дейін 12 Апелляциялық Лордтар еліміздің жоғарғы соты ретінде Палатада отырды; кейіннен олар жаңадан құрылған Ұлыбритания Жоғарғы Сотының судьялары болды. 2021 жылдың 16 ақпанына қарай Лордтар палатасында 803 адам отырды, олардың ішінде 92 мұрагерлік теңдер, 26 Рухани Лордтар және 685 өмірлік теңдер бар. Мүшелік тұрақты емес және тек теңдердің қайтыс болуы, зейнетке шығуы немесе отставкаға кетуі кезінде ғана азаяды.

Жапонияның бұрынғы теңеулер палатасы

Аристократиялық екі палаталы жүйенің тағы бір мысалы – Жапондық Жұптар Палатасы, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін таратылып, оның орнына қазіргі Кеңесшілер Палатасы келді.

Бірыңғай мемлекеттер

Италия, Франция, Нидерланды, Филиппин, Чехия, Ирландия Республикасы және Румыния сияқты көптеген унитарлық мемлекеттерде екіпалаталы жүйе қолданылады. Осындай елдерде жоғарғы палата көбінесе төменгі палатаның қабылдаған шешімдерін зерделейді және оларға вето қою мүмкіндігін қарастырады.

Италия Парламенті

Екінші жағынан, Италияда Парламент бірдей рөл және билікке ие екі палатадан тұрады: Сенат (Республика Сенаты, көбінесе жоғарғы палата деп есептеледі) және Депутаттар палатасы (төменгі палата деп есептеледі). Екі палатаның арасындағы негізгі айырмашылық – олардың құралу жолында: депутаттар, іс жүзінде, жалпыұлттық негізде сайланады, ал Сенат мүшелері аймақтық негізде сайланады. Бұл екі палатада әртүрлі көпшілік болуына мүмкіндік береді, себебі, мысалы, бір партия ұлттық деңгейде бірінші орында болса, кейбір аймақтарда екінші немесе үшінші орында болуы мүмкін. Италия Республикасында Үкімет екі палатаның екеуінен де сенім дауысын алуға тиіс екенін ескерсек, Үкімет Депутаттар палатасында (көбінесе) күшті көпшілікке ие болуы мүмкін, ал Сенатта әлсіз (немесе мүлдем көпшілік болмауы) мүмкін. Бұл кейде заңнамалық дағдарыстарға және Италия Үкіметіндегі тұрақсыздыққа әкеп соқты.

Тікелей емес сайлау арқылы сайланатын Жоғарғы палаталар (Франция, Ирландия, Нидерланды)

Кейбір елдерде Жоғарғы палата тікелей емес сайлау арқылы сайланады. Франция Сенатының және Ирландияның Seanad Éireann мүшелері сайлау коллегиясымен сайланады. Ирландияда олар төменгі палатаның мүшелерінен, жергілікті кеңесшілерден, Таоиштен және таңдалған университеттердің бітірушілерінен құралады, ал Нидерланд Сенатын провинциялық мәжілістердің мүшелері сайлайды (олар өз кезегінде тікелей сайланады).

Жартылай екі палаталы (Гонконг, Солтүстік Ирландия; бұрын Норвегияда, Нидерландыда)

Гонконгта бірпалаталы заң шығарушы кеңестің мүшелері 1998 жылдан бері демократиялық жолмен сайланған географиялық сайлау округтерінен және ішінара демократиялық функционалдық сайлау округтерінен сайланғандар, үкімет ұсынбаған ұсыныстар, заң жобалары немесе үкіметтік заң жобаларына енгізілген түзетулер бойынша жеке-жеке дауыс беруге міндетті. Осы ұсыныстардың, заң жобаларының немесе үкіметтік ұсыныстарға немесе заң жобаларына енгізілген түзетулердің қабылдануы екі топта да бір уақытта екі есе көпшілік дауыс беруді талап етеді. (2004 жылға дейін Сайлау комитеті арқылы сайлау жойылғанша, Сайлау комитеті арқылы сайланған мүшелер географиялық сайлау округтерінен сайланған мүшелермен бірге дауыс берді.) Екі есе көпшілік дауыс беру талабы үкімет ұсынған ұсыныстарға, заң жобаларына және түзетулерге қолданылмайды. Тағы бір ұқсас жағдай – Солтүстік Ирландиядағы қауымдық дауыс беру кезіндегі шағымдану рәсімі. Норвегияда бір сайланған орган – Стортингтің құрамында екі палаталы заң шығарушы орган болды. Бұл палаталар Lagting және Odelsting деп аталды және 2009 жылғы жалпы сайлаудан кейін таратылды. Мортен Сёбергтің сөзіне сәйкес, 1798 жылғы Батавия Республикасының конституциясында осыған ұқсас жүйе болған.

Ұлттық емес құрылымдардағы екі палаталылық үлгілері

Кейбір федералды жүйелі елдерде жеке штаттар (АҚШ, Аргентина, Австралия және Үндістан сияқты) екіпалаталы заң шығарушы органдарға ие болуы мүмкін. Кейіннен АҚШ-тың Небраска штаты, Австралияның Квинсленд штаты, Германияның Бавариясы, сондай-ақ Аргентинаның Тукуман және Кордова провинциялары бірпалаталы жүйеге көшті. (Бразилия штаттары мен Канада провинцияларының бәрі жоғарғы палаталарды таратып жіберді).

Аргентина

24 провинцияның тек 8-і ғана сенат пен депутаттар палатасы бар екіпалаталы заң шығарушы органына ие: Буэнос-Айрес, Катамарка, Корриентес, Энтре-Риос, Мендоса, Салта, Сан-Луис (1987 жылдан бері) және Санта-Фе. Тукуман мен Кордова 1990 және 2001 жылдары бірпалаталы жүйеге көшкен. Сантьяго-дель-Эстеро 1884 жылы екіпалаталы заң шығарушы органға көшкен, бірақ 1903 жылы бірпалаталы жүйеге қайта оралған.

Австралия

Австралия штаттары 19-шы ғасырда британдық колониялар ретінде құрылғанда, олардың әрқайсысында екі палаталы парламент болды. Төменгі палата дәстүрлі түрде «бір адам – бір дауыс» принципі негізінде сайланды, барлық ерлерге сайлау құқығы берілді, кейіннен ол әйелдерге де таратылды, ал жоғарғы палата үкіметтің ұсынысы бойынша тағайындалды немесе сайланды, бірақ оның құрамы ауылдық сайлаушылар мен жер иелеріне басымдық берді. Федерация құрылғаннан кейін, бұл штаттардың парламенттеріне айналды. Квинсленд штатында 1922 жылы тағайындалған жоғарғы палата таратылды, ал Жаңа Оңтүстік Уэльсте оны таратуға ұқсас әрекеттер жасалды, бірақ 1970-ші жылдары жоғарғы палата тікелей сайлау жүйесіне реформаланды. 1970-ші жылдардан бастап Австралия штаттары (Квинсленд штатын қоспағанда, ол бір палаталы) жоғарғы палаталарын реформалауға кірісті, Федералды Сенатпен үйлестірілген пропорционалдық өкілдік жүйесін енгізуді мақсат етті. Алғашқысы 1973 жылы Оңтүстік Австралияның Заң шығару кеңесі болды, ол бастапқыда партиялық тізім жүйесін қолданды (1982 жылы оның орнына STV енгізілді), содан кейін 1978 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс Заң шығару кеңесі, 1987 жылы Батыс Австралия Заң шығару кеңесі және 2003 жылы Виктория Заң шығару кеңесі үшін Бірыңғай ауыстырылатын дауыс жүйесі енгізілді. Бүгінгі таңда жоғарғы палата федералды деңгейде де, көптеген штаттарда да пропорционалдық өкілдік принципі бойынша сайланады, ал төменгі палата бір мандатты сайлау округтерінде бірден дауыс беру жүйесін қолданады. Бұл Тасмания штатында керісінше: төменгі палата пропорционалдық өкілдік жүйесімен, ал жоғарғы палата бір мандатты сайлау округтерінде сайланады.

Босния және Герцеговина

Босния және Герцеговина Федерациясының заң шығару органы – Босния және Герцеговинаның екі құрамының бірі. Өкілдер палатасы 98 делегаттан тұрады, олар пропорционалдық өкілдік жүйесі бойынша төрт жылға сайланады. Халықтар палатасы 58 мүшеден тұрады, олардың 17-сі Федерация құрамына кіретін әрбір халықтан, ал 7-сі басқа халықтардан сайланады. Серб Республикасының бірпалаталы парламенті бар, ол Ұлттық Ассамблея деп аталады, бірақ де-факто екінші заң шығарушы палата болып табылатын Халықтар Кеңесі де бар.

Үндістан

Үндістанның 36 штатының немесе Одақ аумақтарының тек 6-ы ғана екі палаталы заң шығарушы органына ие: Андхра-Прадеш, Бихар, Карнатака, Махараштра, Телангана және Уттар-Прадеш, ал қалғандары бір палаталы заң шығарушы органымен басқарылады. Төменгі палаталар Заң шығарушы жиналыстар деп аталады, олардың мүшелері мемлекеттік сайлауларда жалпы ересек сайлау құқығы арқылы бір мандатты сайлау округтерінен сайланады, бұл сайлаулар әдетте бес жыл сайын өткізіледі және Видхана Сабха деп аталады. Екі палаталы заң шығарушы органы бар алты штатта жоғарғы палата Заң шығарушы кеңес (Видхан Паришад) немесе Видхан Паришат деп аталады, оның мүшелерінің үштен бірі екі жыл сайын сайланады. Заң шығарушы кеңестің мүшелері түрлі жолдармен сайланады:

Үштен бірі штаттың жергілікті өкілді органдарының мүшелері – муниципалитеттер, ауылдық кеңестер, аудандық даму кеңестері және округтік кеңестер арқылы сайланады. Үштен бірі штаттық Заң шығарушы жиналыстың мүшелері штаттық Заң шығарушы жиналыстың мүшесі емес адамдардың арасынан сайлайды. Оның алтыдан бірі штат губернаторы әдебиет, ғылым, өнер, кооперативтік қозғалыс және әлеуметтік қызмет салаларында білімі немесе тәжірибесі бар адамдардың арасынан тағайындайды. Он екіден бірі арнайы сайлау округтерінде тұратын және үш жылдық жоғары білімі бар адамдармен сайланады. Он екіден бірі штаттың білім беру мекемелерінде, орта мектептерден төмен емес, колледждер мен университеттерді қоса алғанда, кем дегенде үш жыл оқытушылық қызмет атқарған адамдар сайлайды. 1956 жылдан 1958 жылға дейін Андхра-Прадеш заң шығарушы органы бір палаталы болды. 1958 жылы Штаттық Заң шығарушы кеңес құрылғаннан кейін, ол 1985 жылдың 1 маусымына дейін екі палаталы болды, содан кейін таратылды. Бұл 2007 жылдың наурызына дейін жалғасты, одан кейін Штаттық Заң шығарушы кеңес қайта құрылды және оның орындарына сайлау өтті. Тамил Надуда 1986 жылдың 14 мамырында қаулы қабылданды және штаттың Заң шығарушы кеңесі 1986 жылдың 1 қарашасында таратылды. Кейін, 2010 жылдың 12 сәуірінде кеңесті қайта құру туралы қаулы қабылданды, бірақ ол сәтті болмады. Сонымен қатар, Ассам, Джамму және Кашмир, Мадхья-Прадеш, Пенджаб және Батыс Бенгалия штаттары да өздерінің штаттық заң шығарушы органдарының жоғарғы палаталарын таратып жіберді.

Америка Құрама Штаттары

1930 жылдары Небраска штатының заң шығарушы органы екіпалаталыдан бірпалаталыға дейін қысқартылды, бұл штат Сенатының 43 мүшесінен құралды. Небраска сайлаушыларына сол кезде идеяны ұсыну үшін қолданылған аргументтердің бірі – бірпалаталы жүйені қабылдау арқылы «конференциялық комитет» процесінің кемшіліктері жойылатыны еді. Екі палата ұсыныстың мәтіні бойынша келісе алмаған жағдайда конференциялық комитет тағайындалады және ол әр палатадан шамалы ғана заң шығарушылардан тұрады. Бұл биліктің көп бөлігін тек бірқатар заң шығарушылардың қолына береді. Конференциялық комитет бекіткен кез келген заң, егер болса, екі палатада да өзгеріссіз, «қабылдаңыз немесе қабылдамаңыз» түрінде ұсынылады. Миннесота штатының губернаторы болған кезінде Джесси Вентура Миннесота заң шығарушы органының құрамын пропорционалдық өкілдікпен бірпалаталы жүйеге көшіруді ұсынды, оны көптеген заңнамалық қиындықтарды шешетін және заңнамалық жемқорлыққа тосқауыл қоятын реформа деп есептеді. Вентураның «Мен жалғыз тұрамын ба?» атты саяси мәселелерге арналған кітабында провинциялық және жергілікті аймақтар үшін екіпалаталы заң шығарушы органдардың артық және қажетсіз екендігі айтылды, сондай-ақ штаттар үшін көптеген заңнамалық және бюджеттік мәселелерді шешуге мүмкіндік беретін реформа ретінде бірпалаталылық талқыланды.

Тарихи

Германияның Бавария федеративтік штаты 1946 жылдан 1999 жылға дейін екі палаталы заң шығарушы органмен жұмыс істеді, сол кезде сенат мемлекет конституциясына түзетулер енгізу бойынша өткізілген референдум арқылы таратылды. Қалған 15 штат құрылғаннан бері бір палаталы жүйені қолданып келеді. КСРО-да аймақтық және жергілікті кеңестер бір палаталы болды. 1993 жылғы Ресей Конституциясы қабылданғаннан кейін, кейбір аймақтарда екі палаталы жүйе енгізілді. Федералдық заңмен екі палаталы аймақтық заң шығарушы органдарға техникалық түрде рұқсат берілгенімен, бұл ереже қазір қолданылмайды. Екі палаталы жүйеден бір палаталы жүйеге соңғы ауысқан аймақ 2012 жылы Свердловск облысы болды. Бразилияның төрт штатында (Баия, Сеара, Пернамбуко және Сан-Паулу) екі палаталы заң шығарушы органдары болды, олар 1930 жылғы революциядан кейін Гетулио Варгас билікке келгенде таратылды.

Араб саяси реформасы

АҚШ Сыртқы қатынастар жөніндегі кеңесінің 2005 жылғы араб әлеміндегі демократиялық реформа туралы баяндамасында, бұрынғы мемлекеттік хатшы Мадлен Олбрайт та қолдау көрсетіп, араб мемлекеттеріне екіпалаталық жүйені қабылдау ұсынылды, мұнда жоғарғы палаталар "нақты мамандық негізінде" тағайындалатын болды. Кеңес мұның "көпшіліктің озбырлығынан" қорғайтынын мәлімдеді, сондай-ақ, тексеру және тепе-теңдік жүйесі болмаған жағдайда экстремистердің бірпалаталы парламенттерді азшылық топтарының құқықтарын шектеу үшін пайдаланатыны туралы алаңдаушылық білдірді. 2002 жылы Бахрейн екіпалаталық жүйені қабылдады, онда төменгі палата сайланды, ал жоғарғы палата тағайындалды. Бұл әл-Вейфак партиясының сол жылы парламент сайлауын бойкоттауына себеп болды, олар үкіметтің жоғарғы палатаны өз жоспарларына вето қою үшін пайдаланатынын айтты. 2005 жылы төменгі палатаның көптеген депутаттары "әдеп полициясы" деп аталатын заңды қабылдағаннан кейін, екіпалаталық жүйеге қарсы болған көптеген секулярлық сыншылар оның артықшылықтарына көнді.

Румыния

2009 жылғы 22 қарашада Румынияда қазіргі екіпалаталы парламенттің орнына бірпалаталы парламент енгізу жөнінде референдум өтті. Дауыс беруге қатысқандардың саны 50,95% болды, ал бірпалаталы парламентке «Иә» деп дауыс бергендердің үлесі 77,78% құрады. Бұл референдум кеңес беру мақсатында болғандықтан, ұсынылған жаңа өзгерістерді бекіту үшін парламенттік бастама және тағы бір референдум қажет болды.

Кот - д ' Ивуар

2016 жылдың 30 қазанында жаңа конституция бойынша референдум өтті. Конституция жобасы қазіргі бірпалаталы парламентті екіпалаталы парламентке алмастыруды көздейді. Сенаттың аумақтық бірлестіктер мен шетелде тұратын азаматтардың мүдделерін қорғайтыны күтілуде. Сенаттың үштен екі бөлігі жалпы сайлау кезінде сайланады, ал қалған үштен бір бөлігін сайланған президент тағайындайды.

Федералды

Елі Екі палаталы орган Ескертпелер Жоғарғы палата Төменгі палата Ұлттық конгресс Жиырма үш провинциялық заң шығарушы органның сегіз (Бюнос-Айрес, Катамарка, Корриентес, Энтре-Риос, Мендоса, Сальта, Сан-Луис және Санта-Фе) екі палаталы, ал қалған он бес және Буэнос-Айрес автономиялық қаласының заң шығарушы органы бір палаталы. Сенат Парламенттің депутаттар палатасы Квинслендтен басқа барлық штаттық парламенттер де екі палаталы. NT және ACT заң шығару органдары бір палаталы. Сенат Өкілдер палатасы Парламент Бундеслендерлердің барлығында бір палаталы парламенттер бар. Бундесрат (федералды кеңес) Ұлттық кеңес (ұлттық кеңес) Федералды парламент Қоғамдық және аймақтық парламенттердің барлығы бір палаталы. Сенаттың Өкілдер палатасының Парламенттік жиналысы Босния және Герцеговина Федерациясының Парламенті де екі палаталы, ал Серб Республикасы Ұлттық Ассамблеясы бір палаталы. Халық палатасы Өкілдер палатасы Ұлттық конгресс Барлық 26 штаттық заң шығарушы органдар мен Федералды округтің заң шығарушы органдары бір палаталы. Сенат Депутаттар Палатасы Парламент Барлық провинциялық және аумақтық заң шығарушы органдар бір палаталы. Сенаттың палатасы Федералды парламенттік ассамблеяның аймақтық кеңестері бір палаталы. Облыстық кеңестердің депутаттары тікелей сайланады. Федерация палатасы Халық өкілдерінің палатасы Ескерту Техникалық тұрғыдан алғанда, Бундестаг пен Бундесрат екі бөлек бір палаталы заң шығарушы конституциялық орган құрайды, оларды кешенді институт біріктірмейді. Немец заң ғылымы Бундесратты парламенттік палата ретінде танымайды, өйткені ол штаттық үкімет мүшелерінен тұрады. Заң шығару процесінде ол әрқашан тыңдалуы тиіс болса да, белгілі бір айқындалған салалар бойынша заң жобаларына ғана келісім беруі керек. Бүгінде барлық федералды мемлекеттерде (Länder) бір палаталы Landtage бар. Бундесрат (федералды кеңес) Бундестаг (федералды парламент) Парламент жиырма сегіз мемлекеттің алтысында екі палаталы заң шығарушы органдар бар, олар жоғары палата, Мемлекеттік заң шығарушы кеңес (Видан Паришад) және төменгі палата, Мемлекеттік заң шығарушы жиналыс (Видан Сабха) болып табылады. Қалған 22 штаттың және Дели, Джамму және Кашмир және Пудучерри орталық аумақтарының бір палаталы заң шығарушы органдары бар. Раджа Сабха (Штаттар кеңесі) Лок Сабха (Халық палатасы) Парламент Барлық 13 мемлекеттік заң шығарушы жиналыстар бір палаталы. Dewan Negara (Сенат) Dewan Rakyat (Көкілдер палатасы) Конгресс Барлық 31 штаттық конгресс және Мексика қаласының конгрессі бір палаталы. Сенат Депутаттар Палатасы Парламент Барлық провинциялық жиналыстар бір палаталы. Растрия Сабха (Ұлттық Ассамблея) Пратинидхи Сабха (Көкілдер Палатасы) Ұлттық Ассамблея Сенат Өкілдер Палатасы Парламент Барлық провинциялық ассамблеялар бір палаталы. Сенат Ұлттық жиналыс Федералды жиналыс Барлық аймақтық заң шығарушы органдар қазір бір палаталы, ал аймақтарда екі палаталылық федерация бойынша рұқсат етіледі. Федерация кеңесі Мемлекеттік Дума Парламент Сенат Халық Палатасы Федералды Ассамблея Барлық кантондарда бір палаталы парламенттер бар. Мемлекет кеңесінің Ұлттық кеңесінің Конгресс Небраскадан басқа барлық мемлекеттік заң шығарушы органдар да екі палаталы болып табылады. Пуэрто-Риконың заң шығарушы ассамблеясы екі палаталы. Колумбия округінің кеңесі бір палаталы болып табылады. Сенаттың Өкілдер палатасы

Біртұтас

Ел Екіпалаталы орган Ескертулер Жоғарғы палата Төменгі палата Парламент Ұлттық кеңес Парламент Сенаты Халық жиналысы Парламент Сенаты Өкілдер палатасы Парламент Сенаты Ассамблея палатасы Ұлттық жиналыс Консультативтік кеңес Өкілдер кеңесі Парламент Сенаты Ассамблея палатасы Ұлттық жиналыс Кеңес Өкілдер палатасы Ұлттық жиналыс Сенаты Өкілдер палатасы Парламент Ұлттық кеңес Ұлттық жиналыс Планирулегіс заң шығарушы ассамблеясы Сенаты Депутаттар палатасы Парламент Сенаты Ұлттық жиналыс Парламент Сенаты Ұлттық жиналыс Парламент Сенаты Ұлттық жиналыс Ұлттық конгресс Сенаты Депутаттар палатасы Конгресс Сенаты Өкілдер палатасы Парламент Сенаты Депутаттар палатасы Парламент Сенаты Ұлттық жиналыс Парламент Сенаты Ұлттық жиналыс Конгресс Сенаты Депутаттар палатасы Парламент Сенаты Ассамблея палатасы Парламент 2008 жылы Словения Конституциялық соты Словения Парламентін толық емес екіпалаталы деп таныды. Ұлттық кеңес Ұлттық жиналыс Парламент Әр палатада 82 мүше бар. Сомалиленд Конституциясы ақсақалдар үйінің мүшелері қалай сайланатынын нақты көрсетпейді. Бірақ Өкілдер үйінің мүшелері бес жылда бір рет сайланады. Ақсақалдар үйі Өкілдер үйі Парламент Барлық провинциялық заң шығарушы органдар бірпалаталы. Ұлттық провинциялар кеңесі Ұлттық жиналыс Кортес Генералес Сенаттың 208 мүшесі азаматтармен сайланады, ал өзгермелі саны (қазіргі уақытта 57) автономиялық аймақтар тағайындайды. Депутаттар Конгресі Сенаттың заң жобасына қарсы дауысын абсолютті көпшілік дауыспен жоққа шығара алады. Сонымен қатар, әрбір испан автономиялық аймағының өз бірпалаталы аймақтық парламенті бар, олар өздерінің заң шығару өкілеттіктерімен кең ауқымды. Сенаты Депутаттар Конгресі Жоғарғы Ассамблея Ұлттық Ассамблея Өкілдер Ассамблеясы Ұлттық Ассамблея Сенаты Өкілдер палатасы Парламент Тобаго аралындағы Тобаго Ассамблеясы бірпалаталы. Сенаты Өкілдер палатасы Ұлттық кеңес Халық кеңесі Ассамблея Парламент Шотландия, Уэльс және Солтүстік Ирландияда әртүрлі өкілеттіктерге ие бірпалаталы заң шығарушы органдар бар. Лордтар палатасы Өкілдер палатасы Бас Ассамблея Сенаты Өкілдер палатасы Олий Мажлис Сенаты Заң шығарушы палата Парламент Шура кеңесі Өкілдер палатасы Парламент Сенаты Зимбабве Ұлттық Ассамблеясы

Тарихи

Ригсден 1849 жылғы конституция бойынша құрылды, екі палатадан – жоғарғы және төменгі палатадан тұрады. Алайда, 1953 жылғы референдумнан кейін Ригсден және Ландстинг таратылды, Фолкетинг парламенттің жалғыз палатасы болды. Ландстинг (жоғарғы палата) Фолкетинг (төменгі палата) Грекия Парламенті 1844 жылғы Грекия Корольдігінің Конституциясымен Сенатты жоғарғы палата ретінде құрды, ал 1864 жылғы Грекия Конституциясымен жойылды. Сенат 1927 жылғы республикалық Конституциямен қайта құрылды, ол Екінші Грекия Республикасын құрды және 1935 жылы Грекия Корольдігінің қалпына келтірілуімен таратылды. Герусия (Сенат) Воули (Депутаттар палатасы) Корольдіктің Ассамблеясы 1608 және 1918 жылдар аралығында Венгрия Парламенті, Орсаггюлес (Корольдіктің Ассамблеясы) екі палаталы құрылымға ие болды, екі палатаның да заң шығару құқығы тең болды. 1848 жылы төменгі палата үшін халық өкілдігі енгізілді (сословиелердің өкілдігін алмастырды), ал 1885 жылғы VII заңмен жоғарғы палата сәл өзгертілді, бірақ оның тарихи және ішінара аристократиялық сипаты сақталды. Жоғарғы палата (1885 жылдан кейін: Лордтар палатасы) Төменгі палата (1848 жылдан кейін: Өкілдер палатасы) Корольдіктің Ассамблеясы 1927 және 1944 жылдар аралығында Венгрия Парламенті қайтадан екі палаталы болды, өйткені 1926 жылғы XXII заң жоғарғы палатаны қайта құрды, қазір ол жай ғана Felsőház (Жоғарғы палата) деп аталады. Бұл жаңа палата ішінара сайланған орган болды: орта деңгейдегі жергілікті басқару органдары (округтер) және кейбір корпоративтік, мәдени және ғылыми бірлестіктер (мысалы, университеттер немесе сауда палатасы) өз мүшелерінен депутаттарды сайлау құқығын алды. 1945 жылдан бастап Венгрия Парламенті бір палаталы заң шығарушы орган болып табылады. Жоғарғы палата Өкілдер палатасы Парламент Исландия Парламенті 1844 жылы патша жарлығымен қалпына келтірілгеннен кейін, ол 1845 жылдан 1874 жылға дейін бір палаталы жұмыс істеді, содан кейін ол негізінен екі палаталы болып, үшінші палатамен біріктірілген Парламент ретінде танылды. Алайда, үшінші палата басқа екеуінің бірігуінен тұрады және бір орган ретінде қаралады, бұл кейбір ғалымдарды оны тек екі палаталы жүйе ретінде жіктеуге мәжбүр етеді. Алайда, үшінші палатаның басқа екі палатаның спикерлерінен бөлек, өзінің спикері болды. Исландия Парламенті Дания мен Швеция заң шығарушыларына ілесіп, 1991 жылы тағы бір палаталы болды. Жоғарғы палата Төменгі палата Ұлттық ассамблея Бірінші конституция бойынша (бірінші республика, 1948-52) Ұлттық ассамблея бір палаталы болды. Екінші және үшінші конституциялар (бірінші республика, 1952-1960) Ұлттық Ассамблеяның екі палаталы екенін және ол Қоғамдар палатасы мен Сенаттан тұратындығын реттеді, бірақ тек Қоғамдар палатасы құрылды және Қоғамдар палатасы Сенатты құру туралы заң жобасын қабылдамады. Қысқа өмір сүрген екінші республика кезінде (1960-61) Ұлттық Ассамблея екі палаталы болды, бірақ 16 мамыр төңкерісімен таратылды. Ұлттық Ассамблея 1963 жылы қайта ашылғаннан бері бір палаталы болып табылады. Сенаты Қоғамдық палата Парламенті 1950 жылға дейін Жаңа Зеландия Парламенті екі палаталы болды. Ол 1951 жылы Заң шығарушы кеңестің жойылуынан кейін бір палаталы болды, бұл өкілдер палатасын жалғыз парламенттік палата ретінде қалдырды. Заң шығарушы кеңес Өкілдер палатасы Конгресс Демократияға оралуды белгілеген 1979 жылғы Конституция екі палаталы заң шығарушы органды сақтай отырып, алдыңғы конституциялардың үрдісін ұстанды. Алайда, оны президент Альберто Фухимори 1992 жылы өзінің төңкерісі арқылы толықтай таратылды. Кейіннен 1993 жылғы жаңа конституция бойынша екі палаталы жүйе бір палаталы Республика Конгресіне ауыстырылды. Сенат Депутаттар палатасы Кортес Конституциялық монархия кезеңінде Португалия Парламенті екі палаталы болды. Төменгі палата - депутаттар палатасы, жоғарғы палата - теңдер палатасы болды (1838-1842 жылдар аралығында Сенаттың орнына Сенат болған). 1910 жылы Монархияны Республикамен алмастыру кезінде Парламент екі палаталы болып қала берді, 1926 жылға дейін Депутаттар палатасы мен Сенат болды. Кеңес Одағының Жоғарғы Кеңесі Халық депутаттарының съезі Жоғарғы Кеңестің орнын басып алды. Республикалар Кеңесі 1991 жылдың соңында Ұлттар Кеңесінің орнын басып алды. Ұлттықлер кеңесі Одақ кеңесі Риксдаген 1970 жылға дейін Швеция Риксдагы екі палаталы болды. Ол 1971 жылы бір палаталы болды, бірақ Риксдаг атауын сақтады. Första kammaren (Жоғары палата) Андра kammaren (Төменгі палата) Федералды жиналыс 1974-1992 жылдар аралығында. Республикалар палатасы Федералды палата Парламент Түркияның 1961 жылғы конституциясымен құрылды және 1982 жылғы Түркия конституциясымен таратылды, бірақ 1980 жылғы Түркиядағы төңкерістің салдарынан 1980-1982 жылдар аралығында да болған жоқ. Республика Сенаты Ұлттық ассамблея Конгресс 1999 жылғы конституция бойынша екі палаталы жүйе бір палаталы Венесуэла Ұлттық ассамблеясына ауыстырылды. Сенат Депутаттар палатасы Парламент 2006 жылғы төңкеріспен тоқтап тұрған бастапқы екі палаталы жүйе. 2013 жылғы Фиджи Конституциясы оны таратып, бір палаталы Парламентке ауыстырды. Сенат Өкілдер палатасы Парламент 2017 жылғы референдум бойынша екі палаталы жүйе бір палаталы жүйеге ауыстырылды. Сенат Ұлттық ассамблея Парламент 1950-1979 жылдар аралығында Сенат Ұлттық ассамблея Парламент 1990-2001 жылдар аралығында Округтар палатасы Өкілдер палатасы Ұлттық ассамблея 1966-1975 жылдар аралығында Сенат Өкілдер палатасы Ұлттық ассамблея 1920-1939 жылдар аралығында Сенат Депутаттар палатасы Федералды жиналыс Чехословакия Федерациясы туралы Конституциялық акті бойынша Федералды жиналыс 1969 жылы бір палаталы Ұлттық ассамблеяны алмастырды. Оның екі құрамы, Чех (Социалистік) Республикасы және Словак (Социалистік) Республикасы, бір палаталы заң шығарушы органдарына ие болды (Чех Ұлттық кеңесі және Словак Ұлттық кеңесі). Чехословакия 1993 жылдың басында таратылған кезде Федералды жиналыс таратылды. Чех Республикасы өзінің жоғарғы палатасын, Сенатты 1992 жылдың желтоқсанында құрды. Ұлттар палатасы Халық палатасы