Кіріспе

Британдық журналист, телерадио хабаршысы және бұрынғы саясаткер (1953 жылы туған)

Майкл Дензил Ксавье Портильо, (/pɔːrˈtɪloʊ/; 1953 жылдың 26 мамырында туған) 1984 жылғы қосымша сайлауда алғаш рет Халықтар палатасына сайланды. Портильо Маргарет Тэтчер мен Джон Мейджордың басқаруымен кіші министр болып қызмет етті, ал 1992 жылы Қаржы министрлігінің бас хатшысы болып тағайындалып, үкіметке кірді. 1994 жылы ол Еңбек министрі болды. Тэтчершіл және Еуроскептик болған ол 1995 жылғы Консервативтік партия басшылығына сайлауда Мейджордың басты қарсыласы саналды, бірақ қатыспады және кейіннен Қорғаныс министрі болып тағайындалды. Қорғаныс министрі ретінде ол консерваторларды Лейбористер партиясынан бөлетін «таза көк су» саясатын ұсынды. Портильо 1997 жылғы жалпы сайлауда консерваторлардың Энфилд Саутгейт округін күтпеген жерден жоғалтты. Осы оқиға «Портильо сәті» деп аталатын сөз тіркесінің пайда болуына әкелді. 1999 жылғы Кенсингтон және Челсидегі қосымша сайлауда Халықтар палатасына оралған Портильо қаржы министрлігінің көлеңкелік канцлері ретінде алдыңғы қатарға қайта оралды. 2001 жылы партия басшылығына үміткер болған ол Иэн Дункан Смит пен Кеннет Кларктен кейін үшінші орынды иеленді. 2005 жылғы жалпы сайлауда Халықтар палатасынан және саяси өмірден зейнеткерлікке шықты. Саясаттан кеткеннен кейін Портильо теледидар мен радио бағдарламаларында өзінің медиалық қызығушылықтарын іске асырды. Портильоның бу локомотивтеріне деген құштарлығы оны 2010 жылдан бастап BBC деректік фильмі «Ұлыбритания теміржол саяхаттары» сериалын жасауға итермеледі, онда ол Ұлыбританияның теміржол желілерін аралап, Брэдшоу жол көрсеткішінің әртүрлі басылымдарына сілтеме жасайды. Сериалдың сәттілігі Портильоны басқа елдердегі теміржол жүйелері туралы сериялар жасауға жетеледі. 2022 жылы ол британдық GB News жаңалық арнасында «Portillo» атты саяси шоуын ұсына бастады.

Ерте өмір

Портильо 1953 жылғы 26 мамырда Гертфордширдегі Буши қаласында Испаниядан қуылған республикашыл әкесі Луис Габриэль Портильо (1907–1993) және шотланд анасы Кора Вальдеграв де Портильо (Блайт; 1919–2014) отбасында дүниеге келген. Портильоның әкесі, терең діншіл католик, 1930-шы жылдары солшыл қозғалыстардың мүшесі болды және 1939 жылы генерал Франконың қолына Мадрид түскен кезде қашып, Англияға қоныс аударды. 1972 жылы ол Лондондағы эмигранттық үкіметтің дипломатиялық кеңсесінің басшысы болды. Портильоның анасының әкесі Джон Уолдегрейв Блайт (1873–1962) – Кирккалдиден шыққан белгілі зығыр өндіруші. Ол Кирккалди галереясына миллиондаған фунт стерлингтік өнер жинағын мұра етіп қалдырды. Портильо төрт жасында Испания азаматы ретінде тіркелді, ал испандық есімдесу дәстүріне сәйкес (адамның екі тегі болуы керек) оның испандық паспортында оның есімі Мигель Портильо Блайт деп көрсетілген. Портильоның қазір кеңінен танымал болған "пойызға деген құштарлығы" жас кезінде басталды. Оның механикалық пойыздар жиынтығы болды және электрлі пойыздары бар достарына қызғанатын. Сонымен қатар, анасы оны Лондоннан Кирккалдиге Starlight Special атымен танымал түнгі пойызбен 13 сағаттық сапарға британдық әже-шешесін көруге алып жүрді, ал ол жазғы демалысын Уайт аралында өткізіп, Райд пен Вентор арасындағы бумен жүретін теміржолды "жақсы көретін". 1961 жылы сегіз жасында Портильо қара құлпынай жемісінен жасалған "Рибена" сусынын жарнамасында түсті. Ол Лондонның Станмор қаласындағы Стэнбурн бастауыш мектебінде және Харроу графтығының ұлдар мектебінде білім алды, содан кейін Кембридж университетінің Питерхаус колледжіне стипендиямен қабылданды, онда тарихты оқыды. Оқу кезінде Портильо Лейбористік партияны қолдаған, бірақ Кембриджде консерватизмге бет бұруына оңшыл Питерхаус тарихшысы Морис Коулингтің әсері тиді. 1982 жылғы 12 ақпанда Портильо Каролин Клэр Идиге үйленді.

Саяси мансап (1984-2005)

Портильо 1975 жылы тарих мамандығы бойынша үздік дипломмен бітірді, ал «Океан Транспорт және Трейдинг Лтд.» кеме және көлік компаниясында қысқа ғана уақыт жұмыс істегеннен кейін 1976 жылы Консервативтік зерттеулер бөліміне қосылды. 1979 жылы консерваторлардың жеңісінен кейін ол Энергетика министрлігінде Дэвид Хауэллдің кеңесшісі болды. 1981-1983 жылдары «Керр МакГи Ойл» компаниясында жұмыс істеді. 1983 жылғы жалпы сайлауда ол алғаш рет сайлауға түсті, еңбекшілер бақылап отырған Бермингем Перри Барр округінде қазіргі депутат Джефф Рукерден жеңілді.

Сайлау

Портильо үкіметке кеңес беру жұмысына қайта оралды және 1984 жылдың желтоқсанында ИРА-ның Брайтон қаласындағы Grand Hotel-ді бомбалау салдарынан қаза тапқан, бұрынғы депутат сэр Энтони Берриден босаған Enfield Southgate округінен сайлауға түсіп, жеңіске жетті. Алғашқыда ол Джон Мурдың Парламенттік жеке хатшысы, кейін көмекші ұйымдастырушы болды.

Үкіметте

1987 жылы Портильоға әлеуметтік қамсыздандыру жөніндегі парламенттік мемлекеттік хатшының орынбасары лауазымы берілді; келесі жылы ол көлік министрі болып тағайындалды. Портильо өзінің ең үлкен жетістігі ретінде «Сетлден Карлайлға дейінгі темір жолды сақтап қалуды» атайды. Ол Маргарет Тэтчердің жақтасы болды. 1990 жылы Портильо жергілікті басқару жөніндегі мемлекеттік министр болып тағайындалды, бұл қызметте ол ақырында өте танымал болмаған Қоғамдық салық жүйесін (халық арасында «Полл-салығы» деп белгілі) қолдады. Ол үнемі оңшыл бағытты ұстанды (бұл оның кеңінен таралған сөйлеуінде консерваторлар мен басқа партиялардың саясаты арасында «көгілдір судың айқын шекарасын» қою туралы талабында көрінді) және Норман Теббит пен Маргарет Тэтчердің сүйіктісі болды, олар оның жайлы: «Біз сенен үлкен үміттер күтеміз, бізді көңілсіздікке түсірме» деді. Оның мансабы Джон Мейджордың басшылығымен де жалғасты; ол 1992 жылы Қаржы министрлігінің бас хатшысы болып тағайындалды және сол жылы Құпия кеңеске қабылданды. Кейін ол жұмыспен қамту жөніндегі мемлекеттік хатшы (1994–1995) және қорғаныс жөніндегі мемлекеттік хатшы (1995–1997) болды. Қорғаныс министрі ретінде Портильо 1995 жылы Консервативтік партияның жылдық конференциясында сөйлеген сөзінде SAS-тің «Батылға жеңіс» деген ұранын қолданған кезде сынға ұшырады. 1996 жылы оның министрлігі әскери қызметкерлерге арналған Қорғаныс министрлігінің (ҚМ) барлық тұрғын үйлерін Аннингтон Хаус компаниясына сатуды жүзеге асырды. Оның жоғары беделі бұқаралық ақпарат құралдарының, соның ішінде Private Eye журналының үнемі назарына ілінді, ол оны қысықтап «Порталу» деп атады. Ол саясаттағы он жылдығын тойлау үшін Александра сарайын жалдаған кезде, оны мақтанқорлыққа айыптады. Кейбіреулер Қорғаныс министрі лауазымын 1995 жылы Джон Редвудтың басшылығына қарсы күресте Портильоның Мейджорға сақтықпен көрсеткен адалдығы үшін сыйлық ретінде қарастырды, Мейджор партия басшысы ретінде «Мені қолдаңыз немесе жұмыстан шығарыңыз» деген талаппен отставкаға кетті. Көптеген адамдар «оңшылдардың сүйіктісі» Портильоны Мейджорға қарсы шығуға шақырды. Ол бірінші кезеңге қатысудан бас тартты, бірақ егер сайыс екінші кезеңге өтсе, Мейджорға қарсы күресуге ниеттенді. Осы мақсатта ол телефон желілерімен жабдықталған сайлау штабын құрды. Кейін ол бұл қателік болғанын мойындады: «Мен [Мейджорға] қарсы шығуды қаламадым, бірақ егер солай болса, екінші дауыс беруге мүмкіндік жасамауды да қаламадым». Портильо «белгісіздіктің ұнамсыз екенін» мойындады және партиядағы қарсыластары Портильоның анық емеушілігін оның шешім қабылдаудағы тартымсыздығының мысалы ретінде пайдаланды; «Мен жаралауға дайын болғандай көріндім, бірақ соққы беруден қорқамын: арсыздық».

1997 жылғы сайлаудағы жеңілісі

Портильоның 1997 жылғы жалпы сайлауда Энфилд Саутгейт округін Лейбористік партияның Стивен Твиггке жоғалтуы көптеген саясаткерлер мен сарапшылар үшін күтпеген оқиға болды және Лейбористердің күшті жеңісінің символына айналды. Науқанның ортасында Портильо көмекшілері Эндрю Купер мен Майкл Симмондсты үйіне шақырды, күтілетін консерваторлардың жеңілісінен кейінгі лидерлік науқаны үшін бірнеше идея ұсынды және оларды аяқтауды сұрады. Бірақ, сайлауға дейін соңғы апта соңында "The Observer" газетінде жарияланған сауалнама Портильоның бұрынғыда қауіпсіз саналған округінде үш ұпай ғана артықшылықпен жетектеп бара жатқанын көрсеткенде, Портильоның жеңілісі Лейбористерге 17,4 пайыздық дауыс ауысуын білдірді. Консервативтік партияның сайлаудағы жеңілісін бейнелейтін бұл жағдай "Портильо сәті" деп аталды, сондай-ақ "Портильоға дайын болдыңыздар ма?" деген сөз тіркесі пайда болды (яғни, "Портильоның нәтижесі теледидардан хабарланғанын көрдіңіз бе?").

Парламентке қайта оралу

Сайлаудан кейін Портильо Керр МакГиге деген ықыласын жаңартты, сонымен қатар БАҚ-та, оның ішінде BBC және Channel 4 телеарналарында маңызды жұмыстар атқарды. 1999 жылы "Таймс" газетіне берген сұхбатында Портильо: «Жас кезімде гомосексуалистік тәжірибелер болды» деді. Ол сұхбаттан кейін бірнеше апта өткен соң Алан Кларктың қазасы Портильоға парламентке оралуға мүмкіндік берді, тіпті лорд Теббит Портильоны жыныстық «ұйқысыздығы» туралы жалған айтқандығын айтса да, ал "The Guardian" газетіндегі Портильо туралы мақалаға енген бір серігі де осыған ұқсас пікір білдірді. 1999 жылдың қараша айының соңында ол Кенсингтон мен Челси округінен, дәстүрлі түрде консерваторлардың ең сенімді округтерінің бірінен, сайлауда жеңіске жетті. 2000 жылдың 1 ақпанында Уильям Хейг Портильоны көлеңкелі кабинетке көшбасшының орынбасары және көлеңкелі қазынашы ретінде тағайындады. 3 ақпанда Портильо жаңа қызметінде алғаш рет Төменгі палатада Казначейство канцлері Гордон Браунмен бетпе-бет кездесті. Осы отырыс барысында Портильо болашақ консервативтік үкімет Англия Банкінің тәуелсіздігін арттыратынын, Парламент алдындағы жауапкершілігін күшейтетінін және ең төменгі жалақыны жоймайтынын мәлімдеді.

2001 жылғы басшы сайлауы

2001 жылғы жалпы сайлаудан кейін Портильо партия төрағалығына үміткер болды. Консервативті партия депутаттарының бірінші дауыс беру кезегінде ол көш бастады. Бірақ, содан кейін баспасөзде оның бұрынғы гомосексуалистік тәжірибесі және Мейджордың 1995 жылғы отставкасы кезіндегі беймаздығы туралы жазбалар пайда болды. Консервативті партия депутаттарының соңғы дауыс беру кезегінде ол қатысудан шеттетілді, Кеннет Кларк атап өткендей, оның жеке өмірі мүмкіндіктеріне зиян келтірді, ал партия мүшелері Иэн Дункан Смит пен Кеннет Кларк арасынан таңдау жасады.

Саясаттағы қызметі

Дункан Смит жетекші болып сайланғанда, Портильо артқы қатарға қайта оралды. 2003 жылғы наурыз айында ол 2003 жылғы Иракқа басып кіруді қолдады. 2003 жылғы қарашада ол келе жатқан консервативті партияның жетекшісі Майкл Ховардтың көлеңке кабинетіндегі қызметтен бас тартты. 2005 жылғы жалпы сайлауда ол қайта сайлануға түспеді. Оның консервативтік партияға мүшелігі содан бері тоқтатылды. 2016 жылғы мамыр айында Эндрю Нилмен «This Week» бағдарламасында сөйлескенде, ол Дэвид Кэмерон үкіметінің тиімділігі және патшайымның сөйлеген сөзінде баяндалған заңнамалық жоспарлары туралы пікірін білдірді: «Билікке келгеннен кейін не істегілері келетіні туралы 23 жыл бойы мұқият ойланғаннан кейін, жауап – ештеңе», – деді ол. Бұл сипаттаманы «The Guardian» газеті «әдемі» деп атады. Портильо Brexit-ті қолдады, бірақ 2016 жылғы Brexit референдумы «бүгінгі британдық парламенттік егемендік жүйесіне мүлдем үйлеспейді» және «парламенттің нәтижелерді түсіндіруге құқығы бар» деген пікірді білдірді. 2016 жылғы теледидарлық пікірсайыста ол «Дэвид Кэмерон жасаған апатты қателіктің арқасында [Нигель] Фарадж тарихқа лайық» екенін айтты, себебі «ол премьер-министрді референдум өткізуге итермелеп, кейін одан жеңіліске ұшырады». Сондай-ақ ол Тереза Мэйдің 2018 жылғы «Шекерс жоспары» шығу келіссөздері үшін «ең қорқынышты сатқындық» деп айыптады және «егер мен министрлер кабинетінің мүшесі болсам, демалыс күндері кеткендердің бірі болар едім».

Кәсіптік мүдделер

2002 жылдың қыркүйегінде Портильо көпұлттық қорғаныс компаниясы BAE Systems-тің атқарушы емес директоры болды. Ол 2006 жылдың наурыз айында мүдделердің қақтығысы болуы мүмкін болғандықтан, осы лауазымнан бас тартты. 2006 жылы бірнеше ай бойы ол Kerr McGee Corporation басқармасының мүшесі болды.

Баспасөз және радио

Портильо The Sunday Times газетінде тұрақты түрде мақала жазады, басқа да журналдарға материалдарымен үлес қосады (ол 2006 жылдың мамырына дейін New Statesman журналында театр сыншысы болды) және Ұлыбритания радиосында тұрақты радиохабарлар жүргізеді. Ол BBC Radio 4 арнасының The Moral Maze бағдарламасының алқа мүшесі ретінде ұзақ жылдар бойы қызмет етіп келеді. 2011 жылдың қыркүйегінде ол BBC Radio 4 арнасында "Соттағы капитализм" деген екі бөлімдік серия ұсынды. Сондай-ақ ол BBC Radio 4 арнасында "Есте сақтауды ұмытып қалған нәрселер" атты тарих сериясын ұсынды. 2013 жылдың маусым айында ол BBC Radio 4 арнасында "1913 – Соғысқа дейінгі жыл" деген он екі 15 минуттық радио бағдарламасын ұсынды, ол Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдардағы Ұлыбританияның жағдайы туралы баяндады, сондай-ақ осы жылдардың оптимистік және қуанышты болғаны туралы пікірге қарсы тұрды. 2020 жылдың 7 мамырында Портильоның 2020 жылдың маусым айында іске қосылған Times Radio жаңа цифрлық станциясына қосылатыны жарияланды. Ол жұма күні кешкі уақытта саясат, мәдениет және тарих тақырыбында бағдарлама жүргізді.

Еріктілік

1998 жылдан бері Портильо Халықаралық жоғалған адамдар жөніндегі комиссияның (ICMP) комиссары болып табылады. Ол DEBRA-ның президенті, британдық қайырымдылық ұйымы, эпидермолиз булоза (EB) дертімен күресетін адамдарға көмек көрсетеді – бұл генетикалық тері қабынуының ауруы. 2011 жылы Портильо Өнер кеңесі, Heritage Lottery Fund және Мәдениет, БАҚ және спорт министрлігі қолдауымен құрылған жаңа өнер қорының төрағасы болды. Үміткерлер 500 000 фунт стерлингтен 5 миллион фунт стерлингке дейінгі гранттарға ие болуға үміткер бола алатын, олар жеке сектордан қаржымен толықтырылуы тиіс еді. "Катализатор: Endowments" деген атпен жұмыс істеген қор 2012–2013 жылдары 31 жобаны қаржыландырып, жалпы сомасы 36 миллион фунт стерлинг бөлді. Ынталандыру алғандардың қатарында Дулуич сурет галереясы, Мэри Роуз қоры, Линкольн соборы және Северн аңғары темір жолы бар. Портильо екі ел арасындағы жыл сайынғы кездесулерді ұйымдастыратын ағылшын-испан ұйымы Tertulias-тың британдық төрағасы. Оның Испанияның Андалусия аймағындағы Кармона қаласында үйі бар. Портильо заманауи бейнелеу өнеріне жоғары қызығушылық танытады және Британдық суретшілер федерациясының қамқорлар кеңесінің төрағасы, бұл білім берумен айналысатын өнер қайырымдылық ұйымы. 2018 жылы ол бұрынғы президенті, сэр Уильям МакАльпиннің қайтысынан кейін "Сеттл-Карлайл" жолының достарының президенті қызметін қабылдады.

Құрметтер

Майкл Портильо 1992 жылы Қазынашылықтың бас хатшысы қызметіне тағайындалғаннан кейін Ұлыбританияның құпия кеңесінің мүшесі ретінде ант берді, осымен оған өмір бойына "Асыл құрметті" атағы берілді. 2003 жылы ол Лондондағы Америка халықаралық университетінің Ричмонд бөлімшенінен құрметті доктор дәрежесін алды. 2018 жылы Портильо Корольдік шотландиялық географиялық қоғамының мүшесі (FRSGS) болып сайланды. Оған Лондон қаласының құрметті азаматы атағы берілді. 2019 жылдың 29 қыркүйегінде ол Лондон көпірі арқылы жыл сайынғы қой айдау рәсімін басқару құрметіне ие болды.