Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
АҚШ Әскери-теңіз күштерінің сигналдарды барлау ұшағы
Signals reconnaissance aircraft of the US Navy
Lockheed EP-3 – негізінен АҚШ Әскери-теңіз күштері қолданатын, P-3 Orion ұшағының электронды сигналдарды барлауға арналған түрі.
The Lockheed EP 3 is an electronic signals reconnaissance variant of the P 3 Orion, primarily operated by the United States Navy.
Даму
Жалпы саны 12 P-3C ұшағы, 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында жаңартылған ескі үлгілерді алмастыру мақсатында қайта жаңартылды. Ұшақ ARIES аббревиатурасымен белгілі, яғни "Әуедегі барлауды интеграциялаған электрондық жүйе". Ол сигналдық барлау (SIGINT) қабілеттеріне ие. SIGINT – бұл адамдар арасындағы байланыстарды (коммуникациялық барлау, COMINT деп қысқартылады) немесе байланыста тікелей қолданылмаған электрондық сигналдарды (электрондық барлау, ELINT деп қысқартылады) ұстап алу. EP-3E ұшағында әдетте 24 адам экипаж болады, олардың ішінде лингвистер, криптографтар және техниктер бар. EP-3E ұшқан эскадрильялар 1962 жылдан 1974 жылға дейін Lockheed EC-121 Warning Star және 1960 жылдан 1991 жылға дейін Douglas EA-3B Skywarrior ұшақтарын да пайдаланды. Әскери-теңіз күштерінің қарулануында 11 EP-3E бар, соңғысы 1997 жылы жеткізілді.
A total of 12 P 3C aircraft were converted to replace older versions of the aircraft, which had been converted in the late 1960s and early 1970s. The aircraft is known by the acronym ARIES, or "Airborne Reconnaissance Integrated Electronic System". and has Signals intelligence (SIGINT) capabilities. SIGINT is the interception of signals, whether communications between people (communications intelligence—abbreviated to COMINT) or from electronic signals not directly used in communication (electronic intelligence—abbreviated to ELINT). The EP 3E generally has a crew of 24, including linguists, cryptographers and technicians. The squadrons that flew the EP 3E also flew the Lockheed EC 121 Warning Star from 1962 to 1974 and the Douglas EA 3B Skywarrior from 1960 to 1991. There are 11 EP 3Es in the Navy's inventory, the last of which was delivered in 1997.
Хайнань аралы оқиғасы
2001 жылдың 1 сәуірінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің EP-3E ARIES II (сигналдық барлауға арналған нұсқасы) мен Қытай Халық Азаттық Армиясының Әскери-теңіз күштерінің Shenyang J-8II истребителінің арасындағы әуедегі соқтығысу АҚШ пен Қытай арасындағы халықаралық оқиғаға әкеп соқты. Қытайдың Хайнань аралынан шамамен 110 км қашықтықта ұшып келе жатқан EP-3 ұшағын екі J-8II истребителі ұстап алды. Олардың бірі EP-3 ұшағымен соқтығысып, теңізге құлады. J-8II ұшағының пилоты, лейтенант-коммандер Ван соқтығысқаннан кейін катапульданып кеткені байқалды, бірақ оның денесі табылған жоқ және ол қайтыс болды деп жарияланды. EP-3 ұшағы бақылаудан шығуға жақын келді, тіпті бір мезгілде толығымен аударылып кетті, бірақ Хайнань аралындағы Линшуй әуежайына (оқиғаға қатысқан екі J-8II истребителінің орналасқан жері) рұқсатсыз төтенше қону жасауға мүкіндік алды. Orion ұшағынан кем дегенде 15 дабыл сигналы жауапсыз қалды. Қытай пилотының қазасына байланысты ұшақ экипажы мен ұшақ Қытай билігі тарапынан ұсталды. Бірнеше күнге созылған тергеуден кейін экипаж АҚШ-қа жеке-жеке қайтарылды, ал ұшақ Қытайда қалды, және американдық барлау технологияларын зерттеу үшін бөлшектелгені хабарланды. Экипаж төтенше жағдайға байланысты қону жасамас бұрын ұшақтағы құпия материалдарды, жабдықтарды және бағдарламалық қамтамасыз етуді жоюға тырысқанымен, EP-3 Қытай барлау қызметі тарапынан пайдаланылғандығы сөзсіз. Кейіннен американдық мамандар тобына Хайнаньға кіріп, ұшақты бөлшектеуге рұқсат берілді, ол екі Ресейдің Polet Airlines Antonov An-124 Ruslan ұшағымен АҚШ-қа қайта құрастыру және жөндеу үшін жеткізілді.
On 1 April 2001, an aerial collision between a United States Navy EP 3E ARIES II, a signals reconnaissance version and a People's Liberation Army Navy Shenyang J 8II fighter resulted in an international incident between the United States and China. Operating about 70 miles (110 km) away from the PRC island province of Hainan Island, the EP 3 was intercepted by two J 8II fighters. One of the J 8IIs collided with it. The J 8II crashed into the sea and the pilot, Lt. Cdr. Wang, was seen to eject after the collision. His body was never recovered and he was declared dead. The EP 3 came close to becoming uncontrollable, at one point sustaining a nearly inverted roll, but was able to make a successful, unauthorized emergency landing at Lingshui airfield on Hainan island, where the two J 8II fighters involved in the incident had been based. At least 15 distress signals from the Orion had gone unanswered. The crew and the plane were subsequently detained by Chinese authorities because of the death of the Chinese pilot. After several days of interrogations, the crew was repatriated separately to the United States while the aircraft remained in China, reportedly taken apart for research on American intelligence technology. Although the crew attempted to destroy as much classified material, hardware, and software on the aircraft as possible prior to the emergency landing, there is little doubt that the EP 3 was exploited by Chinese intelligence services. An American team was later permitted to enter Hainan in order to dismantle the aircraft, which was subsequently airlifted on board two of Russia's Polet Airlines Antonov An 124 Ruslan back to the United States for reassembly and repair.
Басқа оқиғалар
2018 жылдың 29 қаңтарында Қара теңізде Ресейдің Су-27 ұшағы АҚШ-тың EP-3 ұшағынан бірнеше фут қашықтықта өтіп кеткен кезде дерлік апатқа ұшыраған. 2018 жылдың 5 қарашасында болған тағы бір оқиғада, АҚШ-тың EP-3 ұшағы халықаралық әуе кеңістігінде Ресейдің Су-27 ұшағымен тым жақыннан өткені туралы хабарлама тарады. 2019 жылдың 19 шілдесінде АҚШ-тың EP-3 ұшағы Кариб теңізі үстіндегі халықаралық әуе кеңістігінде көп ұлттық деңгейде мойындалған және бекітілген миссияны орындап жатқанда, Венесуэланың Су-30 ұшағы оны қауіпсіз емес қашықтықта агрессивті түрде ұшып бақылады.
On 29 January 2018, a near accident was reported on the Black Sea, when a Russian Su 27 passed a U. S. EP 3 at a distance of several feet. In a separate incident, on 5 November 2018, a U. S. EP 3 was again claimed to have been closely passed in international airspace by a Russian Su 27. On 19 July 2019, a U. S. EP 3 was "performing a multi nationally recognized and approved mission in international airspace" over the Caribbean Sea, when a Venezuelan Su 30 aggressively shadowed it at an unsafe distance.
EP-X
Boeing компаниясы 737 үлгісіне негізделген, жоспардан тыс ауыстыру ұшағы EP X-ті жасау жұмыстарын бастады. 2009 жылдың 16 тамызында Әскери-теңіз күштері "EP X бағдарламасын іске асыру үшін пайдалы ақпаратты талдау" ("EP X Analysis of Alternatives") жариялады. Бұл талдауда, EP 3E ұшағын жаңарту арқылы, авианостар тобына және театр, соғыс және ұлттық деңгейдегі қолбасшыларға тактикалық, аймақтық және ұлттық деңгейдегі барлау, қадағалау, тану және нысананы белгілеу (ISR&T) қолдауын ұсыну мақсаты көзделген. 2009 жылдың 23 қыркүйегінде жарияланған 2011 қаржы жылына арналған Әскери-теңіз күштерінің бюджеттік құжаттары EP X бағдарламасы сол жылы іске қосылмай, кейінге шегерілетінін көрсетті. 2010 жылдың 1 ақпанында президент Обама 2010 жылға арналған бюджеттік жоспарын жариялады. Бұл жоспарда, басқа мәселелермен қатар, EP X бағдарламасын тоқтату көзделген.
Boeing has started working on an unscheduled replacement aircraft, the EP X, based on their 737. On 16 August 2009, The Navy issued an "EP X Analysis of Alternatives" that called for "information useful for the execution of the Electronic Patrol X (EP X) program which will recapitalize the EP 3E aircraft to provide tactical, theater, and national level Intelligence, Surveillance, Reconnaissance, and Targeting (ISR&T) support to Carrier Strike Groups and to Theater, Combatant, and National Commanders." On 23 September 2009, leaked Navy budget documents for FY2011 revealed that the EP X program would be delayed rather than started in that year. On 1 February 2010, President Obama unveiled his proposed budget for 2010. This budget called for, among other things, canceling the EP X program.
Ауыстыру
EP X бағдарламасы тоқтатылғаннан кейін АҚШ Әскери-теңіз күштері EP-3E Aries II ұшақтарын Northrop Grumman MQ-4C Triton пилотсыз ұшағы және MQ-8B Fire Scout пилотсыз тікұшағымен алмастыруды жоспарлап отыр. Арнайы жобалар эскадрильяларына (VPU) қарасты барлық P-3 Orion ұшақтары мен барлық EP-3E Aries II ұшақтары 2025 жылға дейін толықтай қызметтен шығарылуы күтілуде.
After the cancellation of the EP X Program, the U. S. Navy has planned to replace the EP 3E Aries II with the Northrop Grumman MQ 4C Triton unmanned aircraft and the MQ 8B Fire Scout unmanned helicopter. All P 3 Orion aircraft assigned to special projects squadrons (VPU) and all EP 3E Aries II aircraft are expected to fully retire by 2025.
Нұсқалар
EP 3A: Электрондық барлау сынақтары үшін жеті түрлендірілді. EP 3B: P-3 отбасының ең аз белгілісі. Үш P-3A (BuNo 149669, BuNo 149673 және BuNo 149678) 1963 жылдың мамыр айында STSPIN жобасы аясында ЦРУ-ға АҚШ Әскери-теңіз күштерінен алынды, бұл ЦРУ-дың RB-69A/P2V-7U құпия операциялық паркіне ұшақ алмасу ретінде болды. Гринвиллдегі (Техас штаты) LTV компаниясының Aerosystems бөлімшесінде түрлендірілген үш P-3A, Project Axial аясында «қара» P-3A деп белгілі болды. 1964 жылдың маусым-шілде айларында АҚШ Әскери-теңіз күштерінен ЦРУ-ға ресми түрде берілді. LTV Aerosystems үш ұшақты ELINT және COMINT платформаларына айналдырды. Үш «қара» P-3A-ның біріншісі Тайваньға жеткізіліп, 1966 жылдың 22 маусымында ROCAF-тың құпия «Black Bat» эскадрильясына ресми түрде берілді. Өзін-өзі қорғау үшін 4 Sidewinder қысқа қашықтықтағы AAM зымыранымен жабдықталған үш «қара» P-3A Қытай жағалауында SIGINT және ауа үлгілерін жинау үшін перифериялық миссияларды орындады. 1967 жылдың қаңтарында жоба тоқтатылғаннан кейін, барлық үш «қара» P-3A ұзақ мерзімді сақтау үшін NAS Alameda, Калифорнияға ұшырылды. Үш ұшақтың екеуі (BuNo 149669 және BuNo 149678) 1967 жылдың қыркүйегінде Бёрбанкте Lockheed компаниясымен қолда бар екі EP-3B-ге түрлендірілді, ал үшінші ұшақ (149673) 1969-1970 жылдары Lockheed компаниясымен түрлі электрондық бағдарламаларды әзірлеу үшін ұшақ ретінде түрлендірілді. Тайваньның «Black Bat» эскадрильясында қызмет еткендіктен «Bat Rack» деп аталған екі EP-3B, 1969 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің VQ-1 эскадрильясына берілді және Вьетнамның Дананг қаласына орналастырылды. 1980 жылдары бұл екі ұшақ Жапонияның Ацуги қаласындағы Әскери-әуе базасында Ацуги VQ-1 бөлімшесімен орналасты. Кейін екі EP-3B 10 EP-3A-мен бірге EP-3E ARIES-ке түрлендірілді. 12 EP-3E 1990 жылдары 12 EP-3E ARIES II-ге ауысқаннан кейін қызметтен шығарылды. EP-3: Жапонның теңіздік өзін-өзі қорғау күштерінің ELINT ұшағы. EP-3E ARIES: 10 P-3A және екі EP-3B ELINT ұшақтарына түрлендірілді. EP-3E ARIES II: 12 P-3C ELINT ұшақтарына түрлендірілді. Соңғы партия 1997 жылы жеткізілді. EP-3J: Флоттық электрондық соғыс қолдау тобын (FEWSG) қолдаған екі электрондық соғыс ұшағы, P-3B Orion. Ұшақтар тактикалық электрондық соғыс эскадрильясы 33 (VAQ 33)-те қарсыластың электрондық соғыс платформаларын имитациялау үшін қолданылды, содан кейін патрульдік эскадрилья 66 (VP 66)-ға және ақырында флоттық әуе барлау эскадрильясы 11 (VQ 11)-ге берілді.
EP 3A: Seven modified for electronic reconnaissance testing. EP 3B: Least known of all in the P 3 family. Three P 3As (BuNo 149669, BuNo 149673, and BuNo 149678) were obtained by the CIA from the U. S. Navy under Project STSPIN in May 1963, as the replacement aircraft for CIA's own covert operation fleet of RB 69A/P2V 7Us. Converted by Aerosystems Division of LTV at Greenville, Texas, the three P 3As were simply known as "black" P 3As under Project Axial. Officially transferred from U. S. Navy to CIA in June/July 1964. LTV Aerosystems converted the three aircraft to be both ELINT and COMINT platforms. The first of the three "black" P 3As arrived in Taiwan and were officially transferred to ROCAF's top secret "Black Bat" Squadron on 22 June 1966. Armed with 4 Sidewinder short range AAM missiles for self defense, the three "black" P 3As flew peripheral missions along the China coast to collect SIGINT and air samples. When the project was terminated in January 1967, all three "black" P 3As were flown to NAS Alameda, California, for long term storage. Two of the three aircraft (BuNo 149669 and BuNo 149678) were converted into the only two EP 3Bs in existence by Lockheed at Burbank in September 1967, while the third aircraft (149673) was converted by Lockheed in 1969–1970 to serve as a development aircraft for various electronic programs. The two EP 3Bs, known as "Bat Rack", owing to their period of service with Taiwan's "Black Bat" Squadron, were issued to the U. S. Navy's VQ 1 Squadron in 1969 and deployed to Da Nang, Vietnam. In the 1980s these two planes were based at the Naval Air Facility, Atsugi, Japan with the Atsugi VQ 1 detachment. Later, the two EP 3Bs were converted to EP 3E ARIES, along with 10 EP 3As. The 12 EP 3Es retired in 1990s, when replaced by 12 EP 3E ARIES II. EP 3: ELINT aircraft for the Japanese Maritime Self Defense Force. EP 3E ARIES: 10 P 3As and two EP 3Bs were converted into ELINT aircraft. EP 3E ARIES II: 12 P 3Cs were converted into ELINT aircraft. Last delivered in 1997. EP 3J: Two Electronic Warfare aircraft that were extensively modified P 3B Orions that supported the Fleet Electronic Warfare Support Group (FEWSG) The aircraft were used as simulated adversary Electronic Warfare platforms in Tactical Electronic Warfare Squadron 33 (VAQ 33), then transferred to Patrol Squadron 66 (VP 66) and finally transferred to Fleet Air Reconnaissance Squadron 11 (VQ 11).