Кіріспе

Неміс-даниялық астроном және математик, профессор Генрих Кристиан Шумахер (FRS(For) FRSE) (3 қыркүйек 1780 – 28 желтоқсан 1850) – неміс-даниялық астроном және математик.

Өмірбаян

Шумахер Германия мен Дания шекарасына жақын Холштейндегі Брамстедтте дүниеге келген. Ол Гамбургтің шетіндегі Алтона гимназиясында білім алған. Германияда Киль, Йена және Геттинген университеттерінде, сондай-ақ Копенгагенде оқыды. 1807 жылы Ресей империясындағы Дорпат университетінен докторлық дәрежесін алды. 1808 жылдан бастап Копенгагенде астрономияның қосымша профессоры болды. Ол 1813-1815 жылдары Мангейм обсерваториясына жетекшілік етті, содан кейін 1815 жылы Копенгагенде астрономия профессоры және обсерватория директоры болып тағайындалды. 1817 жылдан бастап ол Холштейннің триангуляциясын (үшбұрышты зерттеуін) басқарды, ал бірнеше жылдан кейін Данияның толық геодезиялық зерттеуі қосылды (оның өлімінен кейін аяқталды). Зерттеу мақсатында Шумахер Алтонда Алтона обсерваториясын құрып, онда тұрақты түрде тұрды. Ол 1820 жылы Гамбургқа жақын Брак ауылында базалық сызықты (Брак базалық сызығы) өлшеу үшін Карл Фридрих Гаусспен ынтымақтастық етті. Ол 1821 жылы Лондон Корольдік қоғамының шетелдік мүшесі, ал 1822 жылы Эдинбург Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды. Шумахер негізінен "Эфемеридтер" (11 бөлім, 1822–1832) және "Астрономические Nachrichten" журналын (1821 жылы оның өзі құрған және қазірге дейін жарылып келе жатқан) басып шығарумен айналысты, оның редакциялық коллегиясы отыз бір томды шығарды. 1827 жылы ол Швед Корольдік Ғылым академиясының мүшесі болып сайланды, ал 1829 жылы Корольдік астрономиялық қоғамның алтын медалін жеңіп алды. Шумахер 1823 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды, ал 1834 жылы Америка өнер және ғылым академиясының шетелдік құрметті мүшесі болды. Оның портреті қазір Корольдік қоғамның даму кеңсесінде ілулі тұр. Ол 1850 жылдың 28 желтоқсанында Алтонада қайтыс болды. Ол Алтонадағы Heilig Geist Kirchhof (Киелі Рух шіркеуі) шіркеуіне жерленген. Қазір бұл жерде тас ескерткіш орнатылған.

Отбасы

1812 жылы Кристин Мадлен Шонға үйленді. Олардың ұлы Ричард Шумахер (1827–1902) 1844 жылдан 1850 жылға дейін Альтона консерваториясында оның көмекшісі болды. 1859 жылы Чилидің Сантьяго қаласындағы обсерватория директоры Карлос Гильермо Моэстаның (1825–1884) көмекшісі болып, 1864 жылы Чилидің геодезиялық тобымен жұмыс істеді. 1869 жылы отанына оралғаннан кейін, 1873 жылы Альтонада ассистент астроном болып тағайындалды, содан кейін Кильде де жұмыс істеді. Шумахердің туысы Кристиан Андреас Шумахер (1810–1854) 1833–1838 жылдары Данияның геодезиялық зерттеулеріне қатысты, ал кейін (1844–1845) Пулкова обсерваториясын жақсартты.

Тану

1935 жылы Ай кратері Шумахер оның құрметіне аталды.