Кіріспе

Еуропа құрлығындағы жолдар туралы шолу
Еуропа құрлығындағы көліктердің сипаттамасы

Еуропадағы көліктер 700 миллионнан астам адамның және жүк тасымалының қажеттіліктерін қамтамасыз етеді.

Темір жол көлігі

Қозғалтқышты теміржол көлігі Англияда 19 ғасырдың басында жылдам пойыздың ойдағыдай жасалуымен басталды. Қазіргі заманғы Еуропалық теміржол желісі бүкіл континентті қамтиды және жолаушылар мен жүктерді тасымалдауды қамтамасыз етеді. Франциядағы TGV және Испаниядағы LAV сияқты маңызды жоғары жылдамдықты жолаушылар теміржол желілері бар. Канал тоннелі Ұлыбританияны Франциямен және осылайша Еуропаның барлық теміржол жүйесімен байланыстырады, ал Америкалық азаматтық инженерлер қоғамы оны қазіргі заманғы әлемнің жеті кереметінің бірі деп атады. Теміржолдарды электрлендірудің әртүрлі әдістері қолданылады, сондай-ақ электрленбеген учаскелер де көп. Орталық және Батыс Еуропада стандартты өлшем кең таралған, ал Шығыс Еуропаның кейбір аймақтарында орыс өлшемі басым, ал Пиреней түбегіндегі және Ирландия аралындағы басты бағыттардағы қызметтер тиісінше сирек кездесетін Пиреней және Ирландия өлшемдерін пайдаланады. Еуропалық теміржол қозғалысын басқару жүйесі – бұл пойыз сигнализациясы үшін жалпы еуропалық стандартты құруға бағытталған Еуроодақтың бастамасы. Теміржол инфрақұрылымын, жүк және жолаушылар тасымалдарын жергілікті және ұлттық үкіметтер мен жеке компаниялар бірлесіп қамтамасыз етеді. Жолаушылар билеттерін алу елдер мен қызметтер бойынша әртүрлі болады. 18 еуропалық елге арналған Eurail Pass теміржол билеті тек Еуропада, Мароккода, Алжирде немесе Тунисте тұрмайтын адамдарға қолжетімді. Inter Rail билеттері Еуропа мен айналасындағы елдерде тұратын адамдарға Еуропа бойынша көп сапарлы жүруге мүмкіндік береді.

Жедел транзит

Еуропаның көптеген қалаларында жылдам транзит жүйесі бар, ол көбінесе метро деп аталады, бұл электрлік теміржол. Әлемдегі алғашқы жер асты темір жолы, Метрополитен темір жолы 1863 жылы Лондонда ашылды. Қазір ол Лондонның жылдам транзит жүйесінің бөлігі болып табылады, ол Лондон метросы деп аталады және Еуропадағы ең ұзын жүйе болып есептеледі. Лондоннан кейін, рельс ұзындығы бойынша ең ірі еуропалық метро жүйелері Мәскеуде, Мадридте және Парижде орналасқан.

Автобустармен тасымалдау

2010 жылдардың басында Еуропаның көптеген елдері орта және ұзақ қашықтыққа автобус тасымалдау нарығын либерализациялауға шешім қабылдады, бұл ЕО-ның 1370/2007 директивасы (Көлік саласындағы мемлекеттік міндеттемелер) арқылы талап етілді. Бұл қадам экономикаға да, еуропалықтарға да пайдалы екенін көрсетіп отыр. Автобус – ең арзан көлік түрі және жоғары жылдамдықты теміржол желісі бар елдерде пойыздан баяу. Дегенмен, көптеген компаниялар автобус парктерін пойыздай ыңғайлы ету үшін жаңарулар жасады. Автобустарға дәретханалар мен қуат көздері қосылды, ал кейбіреулерінде Wi-Fi да бар.

Әуе көлігі

Кең жол және теміржол желісіне қарамастан, 2013 жылы ЕО-дағы халықаралық саяхаттардың 43% әуемен жасалды. Әуе тасымалы Испания және Грекия сияқты шеткері елдерде, сондай-ақ Мальта және Кипр сияқты арал мемлекеттерде ерекше маңызды, себебі олардың көп бөлігінің шекарадан өтуі әуе арқылы жүзеге асырылады. Еуропалық Одақта әуе кеңістігінің толық еркіндігі және әлемдегі ең кең каботаж келісімдері бюджеттік авиакомпанияларға ЕО бойынша еркін қызмет етуге мүмкіндік береді. Арзан әуе тасымалын аймақтық әуежайлардың алыс қалаларға қызмет көрсету үшін төмен баждар белгілеп, өзін сол қалаларға қызмет ететіндей етіп таныстыруы ынталандырады. Ryanair мұнда ерекше көзге түседі, себебі ол негізінен қызмет көрсететін қалалардан 150 километрге дейін қашықтықтағы аймақтық әуежайлардан ұшып шығады. Мысалы, Weeze Skavsta рейсінде Weeze көбінесе Ниймеген/Клеве аймағына, ал Skavsta Нюкёпинг/Окселёсундқа қызмет көрсетеді. Дегенмен, Ryanair бұл рейсті Дюссельдорф Стокгольм деп таныстырады, ал екі әуежай да осы қалалардан 80–90 километр қашықтықта орналасқан, нәтижесінде әуежайға барып-келу үшін жер көлігімен 4 сағатқа дейін уақыт жұмсалуы мүмкін.

Теңіз және өзен көлігі

Голландияның Роттердам порты Еуропадағы ең ірі порт және әлемдегі ең жұқ жүк тасымалдайтын порттардың бірі болып табылады, 2013 жылы шамамен 440 миллион метрикалық тонна жүк тасымалдады. Europoort өнеркәсіптік аймағы да ескерілгенде, Роттердам кейбір өлшемдер бойынша әлемдегі ең жұқ порт болып саналады. Еуроодақтағы ішкі су арқылы тасымалданатын жүктердің үштен екісі және контейнерлердің 40%-ы Нидерланды арқылы өтеді. Басқа ірі порттар – Германиядағы Гамбург порты және Бельгиядағы Антверпен порты. Олардың барлығы "Солтүстік аймақ" деп аталатын аймақтың бір бөлігі. Англия каналы – Еуропаның Солтүстік теңізі мен Балтық теңізі порттары мен әлемнің қалған бөліктері арасында күніне 400-ден астам кеме өтетін әлемдегі ең жұқ теңіз жолдарының бірі. Жүк тасымалындағы рөлінен басқа, теңіз көлігі Еуропаның энергиямен қамтамасыз етілуінің маңызды бөлігі болып табылады. Еуропа – әлемдегі мұнай танкерлерінен ең көп жүк түсірілетін маңызды орталықтардың бірі. Энергия сұйытылған табиғи газ (LNG) түрінде де теңіз арқылы Еуропаға жеткізіледі. Уэльстің Милфорд-Хевен қаласында орналасқан South Hook LNG терминалы – Еуропадағы ең ірі LNG терминалы.